Đường dây 559 (hay còn gọi là Đường mòn Hồ Chí Minh) là một tuyến hậu cần chiến lược, hành lang chuyển quân cực kỳ quan trọng của ta trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Chỉ hai vấn đề đó thôi, tầm vóc chiến lược của nó đã hết sức to lớn. Tuy nhiên, còn một ý nghĩa nữa rất ít được đề cập, nhưng nó lại cực kỳ quan trọng xét về khoa học và nghệ thuật tiến hành chiến tranh, đó là đường dây 559 đã góp phần tạo “thế” và “thời cơ” có lợi cho ta.

Thông thường khi tiến hành chiến tranh, ai cũng muốn đánh vào bên sườn và phía sau của đối phương, bởi nó được coi là lợi hại, hiểm yếu nhất.

Tính từ Vĩ tuyến 17 trở vào, địch có chiều sâu hơn một nghìn ki-lô-mét. Tuy nhiên, ta có tuyến 559 dọc bên sườn địch suốt cả chiều sâu trung tâm của chúng, trở thành tuyến tiếp cận sát sườn và thọc sâu vào hậu phương địch trở thành tuyến xuất phát tiến công từ thế đứng trên cao, địa hình có lợi, lại được bảo đảm hậu cần sát địa hình. Chiều sâu của địch từ hơn một nghìn ki-lô-mét bỗng trở thành chỉ có vài ba trăm ki-lô-mét. Như vậy, cả chiều sâu hơn 1.000km của địch lại trở thành như sợi chỉ mảnh, rất dễ bị tấn công chia cắt bất cứ ở đâu và bất cứ lúc nào. Với thế trận chiến tranh nhân dân rộng khắp, tạo thành thế xen kẽ ken dày khắp nơi, lại có tuyến đường 559 hỗ trợ và tạo điều kiện phát huy quân chủ lực đánh lớn thì lợi hại vô cùng. Vì thế địch mạnh hơn ta nhiều lần cả về binh lực và nhất là về vũ khí phương tiện chiến tranh hiện đại, mà vẫn rơi vào thế bị động chiến lược, ta giữ được quyền chủ động trên chiến trường. Trong chiến tranh, ai giữ được quyền chủ động, kẻ ấy sẽ thắng. Nhờ có thế trận hiểm hóc, nhờ có thế lợi hại, giữ quyền chủ động nên lực của ta tuy còn thua kém, nhất là kém xa về hỏa lực, mà ta vẫn chuyển hóa thành sức mạnh hơn địch trong những thời cơ có lợi. Những thời cơ đó lại chính do ta tạo nên nhờ có thế trận chiến tranh nhân dân hiểm hóc và thế đứng thế bảo đảm (như đường dây 559) vững chắc trên chiến trường, nên ta vẫn giành được chiến thắng vẻ vang.

Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, bên nào tạo được thế và thời cơ có lợi, nắm giữ được quyền chủ động, tạo được sức mạnh hơn đối phương thì bên ấy nhất định thắng. Bộ thống soái cùng quân và dân ta có nghệ thuật tạo thế, tạo lực, tạo thời cơ rất tài giỏi, để lại kinh nghiệm quý báu cho các thế hệ con cháu trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Thiếu tướng TRẦN NHẬT ĐỘ