QĐND - Trước đây, khi công nghệ truyền thông chưa phát triển, phương tiện thông tin đại chúng còn hạn chế, bộ đội chỉ được tiếp nhận thông tin từ cán bộ chính trị, từ một số sách, báo, tạp chí, phương tiện phát thanh, truyền hình theo một hình thức và thời lượng nhất định, song công tác giáo dục, tuyên truyền vẫn đạt được hiệu quả tích cực. Tuy nhiên, ngày nay, do sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin, sự đa dạng, phong phú các loại hình truyền thông, bộ đội không còn bị động trong việc tiếp nhận thông tin nữa, mà họ đã chủ động hơn trong việc khai thác và đánh giá thông tin. Thực tế đó đã đặt ra yêu cầu những người làm công tác giáo dục, tuyên truyền ở các cơ quan, đơn vị phải chú trọng đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục, tuyên truyền, định hướng, nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu thông tin của bộ đội.

Còn nhớ, vào giữa những năm 90 của thế kỷ trước, lớp thanh niên chúng tôi chập chững bước vào môi trường quân ngũ. Phần lớn được sinh ra và lớn lên trong điều kiện đất nước khó khăn nên chúng tôi khi đó chỉ được tiếp nhận thông tin từ radio, ti vi. Khi vào bộ đội, chúng tôi bắt đầu được đọc báo, song chủng loại báo ở thời điểm đó vẫn rất hạn chế. Bộ đội chỉ được cán bộ đại đội đọc cho nghe vào các buổi tối hằng ngày theo chế độ đọc báo, nghe tin. Do đó, chúng tôi luôn tập trung, thống nhất cao với các nội dung thông tin do cán bộ đơn vị chuyển tải. Đối với việc giảng dạy chính trị ở đơn vị thì cách dạy không khác mấy so với thời chúng tôi học phổ thông. Đó là hình thức cán bộ giảng bài kết hợp với đọc chậm cho bộ đội ghi. Với cách dạy đó, nếu mỗi người không chịu khó tìm tòi, học hỏi thêm từ các nguồn tài liệu khác thì rất khó khăn trong việc nhớ và hiểu các nội dung mà giáo viên truyền đạt. Và trong một thời gian dài, những hình thức trên vẫn duy trì thường xuyên trong công tác giáo dục, tuyên truyền ở đơn vị cơ sở. Chỉ đến khi internet xuất hiện mới từng bước làm thay đổi phương thức giáo dục, tuyên truyền. Bởi vì, sự phát triển của công nghệ thông tin, sự phổ biến của máy vi tính đã kéo theo sự xuất hiện của loại hình báo điện tử, trang tin điện tử và mạng xã hội... làm cho con người thay đổi căn bản thói quen đọc, nghe, xem, từ bị động sang chủ động.

Giờ học chính trị ở Tiểu đoàn huấn luyện, Phòng Tham mưu Sư đoàn 361 (Quân chủng PK-KQ).

Hiện nay, không cần phải đợi đến các khung giờ quy định để đọc, nghe, xem các chương trình phát thanh, truyền hình, báo in… mà chỉ với chiếc điện thoại thông minh, ở bất cứ chỗ nào, bộ đội cũng có thể cập nhật từng phút, từng giây mọi tin tức, sự kiện diễn ra trong nước và thế giới. Họ không còn bị động trong tiếp nhận thông tin nữa, mà đã chủ động tìm đến nguồn tin, có sự tổng hợp, phân tích, đánh giá, thậm chí là phản hồi đến nguồn tin thông qua những chuyên mục: “Hộp thư truyền hình”, “Ý kiến bạn nghe đài”, “Nhịp cầu bạn đọc”, “Bình luận”... trên các báo điện tử. Thực tế đó đã đặt ra yêu cầu mới cho những người làm công tác giáo dục, tuyên truyền phải đổi mới phương thức truyền thông nếu như không muốn chất lượng giáo dục, tuyên truyền đạt hiệu quả thấp.

Thời gian qua, khi được tham quan một số buổi học tập chính trị ở đơn vị, chúng tôi nhận thấy các cán bộ chính trị vẫn giảng dạy theo phương pháp cũ. Việc thông tin thời sự, đọc báo cho bộ đội cũng chưa có nhiều đổi mới. Thông tin đơn điệu, hình thức thể hiện khô cứng, người thông tin ít có sự tổng hợp, phân tích, đánh giá, định hướng thông tin, khiến cho bộ đội ít hứng thú trong việc tiếp nhận. Trong một lần đi công tác cơ sở, sau giờ đọc báo, tôi hỏi một chiến sĩ: “Đồng chí có nắm được thông tin mà cán bộ vừa đọc không?”. Chiến sĩ trẻ trả lời ngay: “Thông tin cán bộ đưa ra mới chỉ dừng lại ở việc nêu vấn đề thôi, còn trên đài phát thanh cho biết vấn đề đó đã được giải quyết rõ ràng rồi!”. Như vậy, trong trường hợp này, cán bộ chính trị đã đi sau bộ đội một bước vì không kịp thời cập nhật thông tin, chứ chưa nói đến việc định hướng thông tin.

Từ năm 2013 đến nay, thực hiện Đề án “Đổi mới công tác giáo dục chính trị tại đơn vị trong giai đoạn mới” của Bộ Quốc phòng, Quân chủng Phòng không-Không quân (PK-KQ) đã trang bị được gần 100 bộ máy trình chiếu Power point ưu tiên các tiểu đoàn đủ quân. Ngoài ra, ở một số nơi, đơn vị đã trích quỹ vốn tự mua sắm, trang bị thêm máy móc phục vụ công tác giáo dục, tuyên truyền. Tuy nhiên, việc phát huy hiệu quả các trang bị, máy móc còn nhiều hạn chế, trong đó nguyên nhân chủ yếu nằm ở người khai thác, sử dụng.

Trên thực tế, máy móc, thiết bị chỉ là phương tiện hỗ trợ chứ không thể làm thay người dạy, người học. Không phải cứ có phương tiện tốt thì mới có bài giảng hay, hấp dẫn, lôi cuốn người học. Các hội thi giảng dạy cán bộ chính trị cấp Quân chủng PK-KQ thời gian qua cho thấy, bên cạnh việc soạn thảo giáo án điện tử thì rất cần sự tâm huyết của người giảng. Chỉ khi người giảng có niềm say mê, trách nhiệm với người học thì khi đó mới có những buổi học thú vị. Do vậy, mỗi cán bộ giảng dạy chính trị cần phải không ngừng học tập, tích lũy kiến thức tổng hợp, trau dồi kỹ năng sư phạm… kết hợp tốt với sử dụng máy móc, thiết bị để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục, tuyên truyền.

Bài và ảnh: NGUYỄN THÀNH TRUNG