QĐND - “Những tháng năm ác liệt trên tuyến Đường Trường Sơn huyền thoại đã nuôi dưỡng ý chí chiến đấu kiên cường, tinh thần lao động sáng tạo của Bộ đội Trường Sơn”-Thiếu tướng Phan Khắc Hy, nguyên Phó tư lệnh Bộ đội Trường Sơn (Đoàn 559) khẳng định như vậy khi nói về những chiến công của bộ đội ta trên tuyến đường trải dọc từ Bắc vào Nam.

 

Thiếu tướng Phan Khắc Hy kể lại những năm tháng chiến tranh ác liệt trên tuyến Đường Trường Sơn.  Ảnh: HÙNG KHOA.

 

Sáng tạo của Bộ đội Trường Sơn

 

Trong căn nhà đơn sơ tại quận Tân Bình, TP Hồ Chí Minh, chúng tôi được Thiếu tướng Phan Khắc Hy kể cho nghe nhiều kỷ niệm về những năm tháng chiến đấu trên tuyến Đường Trường Sơn năm xưa. Tuyến đường đã trở thành huyền thoại, góp phần vận chuyển bộ đội, cùng hàng triệu tấn hàng hóa, vũ khí, phương tiện kỹ thuật từ miền Bắc vào miền Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Dù đã ở tuổi 89, nhưng Thiếu tướng Phan Khắc Hy vẫn rất khỏe mạnh, minh mẫn. Ông kể cho chúng tôi nghe những câu chuyện chiến đấu, rồi thỉnh thoảng cười sảng khoái khi nói về những sáng tạo của Bộ đội Trường Sơn để chống lại những thủ đoạn của địch và hoàn thành nhiệm vụ. Theo Thiếu tướng Phan Khắc Hy thì giai đoạn 1970-1971, quân đội Mỹ tìm mọi cách ngăn chặn hoạt động của ta trên tuyến đường huyền thoại này với việc đưa vào sử dụng nhiều loại phương tiện, khí tài rất hiện đại. Với quyết tâm bảo đảm cho nhiệm vụ vận chuyển vào chiến trường miền Nam, Đoàn 559 huy động các lực lượng công binh, thanh niên xung phong, dân công sử dụng mọi phương tiện từ thô sơ đến cơ giới để mở mới và nâng cấp các trục đường dọc Tây Trường Sơn. Đặc biệt, Đoàn 559 đã sáng tạo ra tuyến “đường hành quân kín” để vô hiệu hóa hoạt động của máy bay AC-130 của địch. Thiếu tướng Phan Khắc Hy giải thích: “Đường hành quân kín tức là bộ đội ta tận dụng những cung đường mở trong rừng, xe chạy dưới tán lá cây. Chỗ nào cây cối thưa thì huy động lực lượng đan vòm cây, đưa dây leo, lá ngụy trang lên để tạo mái che tự nhiên. Nhờ vậy, các đoàn xe vận tải của ta chạy được cả ban ngày mà không sợ máy bay địch phát hiện. Chính nhờ những tuyến "đường hành quân kín" này mà các lực lượng của ta đã nâng cao đáng kể năng lực vận chuyển, kịp thời phục vụ chiến trường miền Nam”. Trên những đoạn đường có địa hình là sườn đồi, vách núi, công binh tiến hành làm hầm trú ẩn khá chắc chắn. Vì thế, khi có máy bay địch, xe cơ giới đều có chỗ ẩn nấp an toàn. Bộ đội công binh còn xây dựng hàng trăm trận địa, kho giả, xe giả trên các tuyến đường để nghi binh, lừa địch. Riêng các đoạn vượt suối thì mở nhiều bến, tổ chức cảnh giới chặt chẽ. Bộ đội Đoàn 559 còn tìm ra nhiều cách dùng củi khô, dầu thải, mìn khói và chất tạo khói để đánh lừa và thu hút máy bay địch.

 

Mở đường trên dãy Trường Sơn. Ảnh tư liệu.

 

Cùng với di chuyển trên nhiều tuyến đường mới, các đoàn xe cũng thường xuyên thay đổi quy luật xuất phát nhằm hạn chế khả năng các loại máy bay trinh sát của địch. Bởi, khi tắt nắng và khi hửng sáng, loại máy bay trinh sát ban ngày của địch không còn khả năng hoạt động; còn AC-130 chỉ xuất hiện và phát huy hiệu quả vào ban đêm. Khắc chế địch thành công, Bộ đội Trường Sơn hăng hái thi đua thực hiện nhiệm vụ với tinh thần “địch đánh một, ta làm mười”. Bốn sức mạnh trong mở đường và giữ đường của Đoàn 559 nhanh chóng được đúc kết và phát huy là: Thuốc nổ phá đá, một phần cơ giới, lao động thủ công và cải tiến thiết bị, công cụ lao động”. Nhiều công cụ cải tiến ra đời đã nâng cao năng suất, tiết kiệm thời gian, giảm bớt sức người trong việc mở đường, san lấp hố bom. Đó là xe cút-kít làm bằng cây, đan thùng xe bằng tre nứa, là gầu xúc đất đá theo kiểu gầu tát nước, bệ đỡ để đưa đất đá vào thùng xe tải…

 

Đánh “địch” mọi nơi

 

“Đánh, phòng tránh và nghi binh” là phương châm hoạt động xuyên suốt của Bộ đội Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Để bảo đảm an toàn cho toàn tuyến đường, từ năm 1965, Bộ tư lệnh Bộ đội Trường Sơn phát động thi đua “Ai cũng đánh, nơi nào cũng đánh, lúc nào cũng đánh, một người cũng đánh” và phát huy sức mạnh tổng hợp của bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, dân quân du kích. Do vậy, dù địch cơ động nhanh, vũ khí trang bị hiện đại, nhưng lúc nào cũng bị đánh trả quyết liệt dọc theo tuyến đường vì ta có lực lượng tại chỗ.

 

Thiếu tướng Phan Khắc Hy khẳng định: “Tâm thế vừa lao động, vừa chiến đấu, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do trở thành nguồn sức mạnh tinh thần, động viên cán bộ, chiến sĩ Đoàn 559 hoàn thành nhiệm vụ. Trên con Đường Trường Sơn huyền thoại, người chỉ huy và cấp dưới yêu thương nhau như anh em một nhà, là con em của nhân dân, được nhân dân nước ta và nước bạn Lào chở che, đùm bọc. Có hy sinh, có gian khổ, nhưng bản lĩnh Bộ đội Trường Sơn luôn vững chí, không bao giờ lùi bước, đánh địch mọi nơi và không ngừng sáng tạo. Những tháng năm ác liệt trên tuyến Đường Trường Sơn đã nuôi dưỡng ý chí chiến đấu kiên cường, tinh thần lao động sáng tạo của Bộ đội Trường Sơn. Đất nước hòa bình, Bộ đội Trường Sơn lại lập nên những chiến công mới trên mặt trận chống đói nghèo, xây dựng kinh tế, đoàn kết yêu thương nhau, gương mẫu trong gia đình và ở địa phương. Dù tuổi cao, nhưng tôi luôn mong muốn có nhiều dịp quay trở lại Trường Sơn, không chỉ để thăm mà còn "truyền lửa" của Bộ đội Trường Sơn cho thế hệ trẻ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay”.

 

LÊ HÙNG KHOA