Chủ động nghiên cứu để làm chủ trang bị, khí tài

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn

Quá trình kiểm tra, sửa chữa tổ hợp tên lửa phòng không S-125-2TM gặp khó khăn do thiếu thiết bị chuyên dụng kiểm tra hệ thống thu, phát lệnh điều khiển tên lửa. Khả năng mô phỏng tín hiệu ở các cự ly khác nhau còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc kiểm tra chuyên sâu, đánh giá tham số kỹ thuật. Đây là yêu cầu đặt ra từ thực tiễn sửa chữa, đòi hỏi thiết bị kiểm tra phù hợp để cán bộ kỹ thuật có thể đánh giá chính xác tình trạng hoạt động của hệ thống.

Chỉ huy Nhà máy A31 kiểm tra sản phẩm mô-đun, bản mạch tại nhà công nghệ cao, tháng 8-2026.

Từ yêu cầu đó, nhóm nghiên cứu Phòng Kỹ thuật triển khai sáng kiến “Nghiên cứu thiết kế, chế tạo thiết bị kiểm tra tuyến phát lệnh đài điều khiển S-125-2TM ngoài không gian”. Nhóm nghiên cứu cấu tạo, nguyên lý hoạt động của hệ thống; thiết kế phần cứng, chương trình điều khiển, tổ chức lắp ráp, thử nghiệm, hiệu chỉnh. Thiết bị từng bước được hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu kiểm tra tại Nhà máy. Thiếu tá Phan Duy Thái, Phó trưởng phòng Kỹ thuật, chủ nhiệm sáng kiến, cho biết thiết bị mô phỏng sự thay đổi tín hiệu trả lời của tên lửa theo cự ly, sát điều kiện vận hành thực tế. Trên nền tảng công nghệ số, thiết bị tích hợp chức năng kiểm tra tự động, hướng dẫn thao tác, hiển thị thông số trên màn hình. Qua đó, hỗ trợ cán bộ kỹ thuật phát hiện hỏng hóc, rút ngắn thời gian kiểm tra, sửa chữa, hiệu chỉnh đài điều khiển. Sáng kiến đoạt giải ba, Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội năm 2026.

Chủ động làm chủ công nghệ

Năm 2009, Nhà máy A31 thành lập nhóm công nghệ cao, tập hợp cán bộ, kỹ sư có năng lực, làm nòng cốt giải quyết những vấn đề kỹ thuật phức tạp. Năm 2021, Nhà máy thành lập quỹ phát triển khoa học và công nghệ, ban hành quy chế sử dụng quỹ để thúc đẩy nghiên cứu có trọng tâm. Đơn vị đồng thời đầu tư trang thiết bị, bổ sung cán bộ, kỹ sư trẻ được đào tạo cơ bản, tạo điều kiện phát huy năng lực, sức sáng tạo.

Phần lớn trang bị, khí tài do nước ngoài sản xuất, kết cấu phức tạp; tài liệu chuyên sâu phục vụ sửa chữa, chế tạo còn hạn chế. Nhiều loại đã sử dụng lâu năm, vật tư, linh kiện thay thế khan hiếm, có chủng loại ngừng sản xuất. Thực tế ấy đặt ra yêu cầu chủ động nghiên cứu, giảm phụ thuộc vào nguồn cung và hỗ trợ từ bên ngoài.

Theo Thượng tá Nguyễn Văn Ngà, Trưởng phòng Kỹ thuật, Nhà máy chú trọng khảo sát tình trạng kỹ thuật, thống kê tần suất hư hỏng để dự báo nguy cơ, xác định vấn đề cần nghiên cứu. Đề tài được xét duyệt chặt chẽ, ưu tiên nội dung cấp thiết, khả thi, có khả năng ứng dụng cao, tránh đầu tư dàn trải. Cán bộ, kỹ sư được khuyến khích tận dụng nguồn lực sẵn có để nghiên cứu, chế thử; phối hợp với các cơ sở nghiên cứu, đơn vị có thế mạnh công nghệ nâng cao chất lượng đề tài. Việc tổ chức nghiên cứu vì thế gắn chặt với yêu cầu bảo đảm kỹ thuật, tập trung giải quyết những vướng mắc cụ thể trong sản xuất, sửa chữa.

Từ cách làm đó, hoạt động nghiên cứu từng bước chuyển từ xử lý sự cố sang chủ động nhận diện, dự báo, giải quyết những vấn đề có nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ sửa chữa. Trọng tâm là thiết kế, chế tạo vật tư thay thế có tính năng tương đương bằng linh kiện, công nghệ mới; làm chủ hệ thống máy tính, mô-đun điều khiển tích hợp phần mềm.

Hiệu quả thể hiện qua việc xử lý một số hỏng hóc phức tạp ngay tại đơn vị. Trước đây, khi mô-đun điều khiển công nghiệp gặp sự cố, Nhà máy phải thuê hãng xử lý, can thiệp phần mềm, có trường hợp chờ hàng tháng, ảnh hưởng đến tiến độ sửa chữa. Đến nay, cán bộ, kỹ sư của Nhà máy đã chủ động khắc phục một số sự cố trong vài ngày, giảm thời gian chờ đợi và chi phí thuê ngoài.

Đại tá Phạm Đức Giang, Giám đốc Nhà máy A31 cho biết, giai đoạn 2020-2025, Nhà máy triển khai 3 nhiệm vụ khoa học và công nghệ, 80 đề tài nghiên cứu khoa học, 3 sáng kiến, cải tiến kỹ thuật các cấp; nhiều đề tài, sáng kiến đoạt Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội. Thời gian tới, Nhà máy tiếp tục phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, gắn với sản xuất, sửa chữa. Những kết quả đạt được là cơ sở để Nhà máy tiếp tục phát huy trí tuệ, sức sáng tạo của đội ngũ cán bộ, kỹ sư, hướng nghiên cứu vào các sản phẩm có khả năng ứng dụng cao. Mục tiêu là nâng cao năng lực sửa chữa, từng bước làm chủ công nghệ, tiếp cận vũ khí, trang bị kỹ thuật mới, hiện đại.