So với ngành Y, Viện Y học Hàng không (Quân chủng Phòng không-Không quân) còn quá non trẻ. Nhưng những năm qua, bằng nội lực của mình, Viện đã đầu tư nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn cho chuyên ngành Y học Hàng không để chăm sóc sức khỏe phi công, học viên bay.

Điện tim Holer trong buồng giảm áp.

Có hàng trăm công trình nghiên cứu khoa học, đặc biệt là lĩnh vực Y học Hàng không nhằm nâng cao sức khỏe, kéo dài tuổi bay của phi công, của trắc thủ, một lực lượng quan trọng trong việc đảm nhiệm chức năng bảo vệ bầu trời Tổ quốc, của các bác sĩ, dược sĩ cao cấp thuộc Viện Y học Hàng không.

Đại tá, chính ủy Phan Tiến Việt cho biết: "Mỗi năm Viện đã nghiên cứu thành công hàng chục đề tài khoa học cấp Nhà nước, cấp Bộ, cấp ngành, nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật về các lĩnh vực phục vụ y học hàng không. Hầu hết các công trình nghiên cứu được áp dụng có hiệu quả".

Nhiều công trình khoa học đã được nghiệm thu đạt kết quả xuất sắc. Điển hình như công trình "Nghiên cứu một số yếu tố nguy cơ về sức khỏe của phi công quân sự có liên quan tới an toàn bay. Đề xuất giải pháp khắc phục" của đại tá, Giám đốc Quách Văn Mích và các cộng sự đã được ứng dụng nâng cao chất lượng khám tuyển, giúp bác sĩ phát hiện từ đầu thị lực, đa thính ứng đối, các rối loạn về tim mạch… chỉ xuất hiện ở những độ cao nhất định trong điều kiện áp suất giảm, thiếu ô-xy... của phi công và học viên bay.

Sự say mê nghiên cứu khoa học đã trở thành phong trào, thành niềm đam mê của tập thể, cá nhân bác sĩ, dược sĩ cao cấp ở đây, mặc dù hầu hết các công trình nghiên cứu cấp viện, đều không được cấp kinh phí nhưng như lời của thượng tá Nguyễn Anh Hùng,Chủ nhiệm khoa nghiên cứu sinh lý hàng không: "Nghiên cứu khoa học chính là tự "làm mới mình", một phương pháp tốt nhất để nâng cao trình độ trong khi chưa có điều kiện đi đào tạo ở các bậc học cao hơn. Chính vì nhận thức được như thế mà phong trào nghiên cứu khoa học của Viện đã nhận được sự hưởng ứng rất tích cực của mọi người".

Hai vấn đề đang đặt ra cho Viện Y học Hàng không: Tạo nguồn cán bộ chuyên môn và khám tuyển chính xác kiểm tra toàn diện các học viên bay để bổ sung cho đội ngũ phi công quân sự và bảo đảm sức khỏe cho những phi công đang công tác tại các trung đoàn bay.

Vấn đề tạo nguồn đã được Viện khắc phục bằng cách phối hợp liên kết với các trường đại học y dược của Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Trung tâm giám định chăm sóc sức khỏe phi công thuộc Hàng không Dân dụng và đặc biệt là Học viện Quân y để đào tạo bác sĩ, dược đại học chuyên ngành về y học hàng không. Tính đến nay Viện đã đào tạo được 2 lớp bác sĩ chuyên khoa 1 về y học hàng không. Các bác sĩ, dược đại học ra trường được điều về Viện công tác đều phải theo học khóa chuyên khoa sơ bộ y học hàng không do Viện mở. Trả lời câu hỏi của chúng tôi: "Bằng cách nào các đồng chí có được đội ngũ giáo viên và giáo trình chuyên khoa sơ bộ y học hàng không?". Giám đốc Viện cho biết: "Đội ngũ giáo viên chính là những bác sĩ, dược đại học có thâm niên và kinh nghiệm công tác được Viện gửi đi học để nâng cao phương pháp sư phạm và các giáo viên đầu ngành về tâm lý, thần kinh của Học viện Quân y và các trường đại học y trong cả nước. Giáo trình là các đề tài nghiên cứu khoa học và tài liệu tổng kết qua hàng trăm chuyến đi khảo sát thực tế trong các đợt khám tuyển học viên bay và khám sức khỏe cho phi công ở các trung đoàn bay, được biên soạn thành một giáo trình mang tính giáo khoa, khoa học".

Trong quá trình đi khám tuyển các bác sĩ ở Viện đã nghiên cứu, tổng kết thành các bộ tài liệu hoàn thiện qui trình, tuyển và tiêu chuẩn tuyển chọn, làm cơ sở để hoàn thành cuốn cẩm nang điều lệ tuyển chọn học viên bay và giám định sức khỏe phi công. Chính bộ tài liệu quí này đã giúp các đợt khám tuyển và kiểm tra sức khỏe phi công mang tính khoa học, đỡ tốn thời gian nhưng đạt hiệu quả cao hơn nhờ các qui trình đã được tiêu chuẩn hóa. Trao đổi với trung tá Nguyễn Huy Chỉnh, Bác sĩ chuyên khoa 1, người đã có 23 năm liên tục đi khám, tuyển chọn học viên bay, anh cho biết: "Để đào tạo được một phi công quân sự, ngoài việc bảo đảm các tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, học lực… vấn đề sức khỏe vô cùng quan trọng. Bộ tài liệu do các bác sĩ ở Viện hoàn thiện đối với chúng tôi như cuốn "bảo bối" trong các chuyến đi khám tuyển. Nhiều năm nay không có học viên bay nào bị loại vì lý do sức khỏe khi đang theo học ở các trường đào tạo phi công".

Đến nay, Viện Y học Hàng không có đủ khả năng nghiên cứu cả về lý thuyết và thực hành về lĩnh vực Y học Hàng không, nhưng vẫn rất cần được Bộ Quốc phòng, Quân chủng Phòng không-Không quân đầu tư chiều sâu về thiết bị chuyên ngành Y học Hàng không.

Bài, ảnh: VŨ ĐẠT-PHÚ SƠN