Lịch sử công nghệ vũ trụ đã qua hơn nửa thế kỷ phát triển, kể từ tháng 10-1957 khi vệ tinh nhân tạo đầu tiên mang tên Sput-nhic của Liên Xô (trước đây) được phóng lên quỹ đạo. Từ đó đến nay, thế giới đã được chứng kiến những thành tựu phát triển vượt bậc của công nghệ và khoa học vũ trụ. Liên Xô, Mỹ và Trung Quốc là ba quốc gia đã phóng thành công tàu vũ trụ có người lái lên quỹ đạo. Tuy nhiên, công nghệ vũ trụ không chỉ phát triển ở các nước có thế mạnh và truyền thống trong lĩnh vực này, mà cả ở một số quốc gia châu Á như Nhật Bản, Ấn Độ... Trong khu vực Đông Nam Á, các nước: Thái Lan, In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a... đã có vệ tinh nhỏ để quan sát trái đất.

Nhu cầu ứng dụng vệ tinh ở Việt Nam rất lớn, đặc biệt trong lĩnh vực viễn thông, quản lý tài nguyên, phòng, chống thiên tai, thảm họa, dự báo thời tiết, an ninh-quốc phòng... Sau hơn 10 năm chuẩn bị, ngày 19-4-2008, vệ tinh đầu tiên của Việt Nam (Vinasat-1) đã được phóng thành công lên quỹ đạo ở độ cao 36.000km so với mực nước biển; phủ sóng vệ tinh cho toàn bộ lãnh thổ Việt Nam và một số khu vực thuộc châu Á, Ô-xtrây-li-a...

Được sự hợp tác từ Cơ quan vũ trụ Nhật Bản (JAXA) một nhóm cán bộ khoa học thuộc Viện Công nghệ vũ trụ (Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam) đang bắt tay vào nghiên cứu, thiết kế, chế tạo vệ tinh siêu nhỏ đầu tiên của Việt Nam. Dự án xây dựng khu nghiên cứu, triển khai công nghệ vũ trụ tại khu công nghệ cao Hòa Lạc (thuộc tỉnh Hà Tây) cũng đã được khởi động. Đây sẽ là khu nghiên cứu, triển khai công nghệ với quy mô lớn và hiện đại đầu tiên của Việt Nam.

Vệ tinh siêu nhỏ đầu tiên của Việt Nam có tên gọi Pico Dragon, với trọng lượng khoảng 1kg, kích thước 10cm x 10cm x 10cm. Vệ tinh này được gắn ca-mê-ra chụp ảnh Trái đất với độ phân giải thấp cùng hệ thống truyền thông, trao đổi thông tin với trạm thu phát ở mặt đất. Kinh phí đầu tư cho dự án không lớn, phù hợp với điều kiện Việt Nam và tạo tiền đề thuận lợi cho việc đào tạo cán bộ, nghiên cứu công nghệ vũ trụ trong giai đoạn đầu ở nước ta. Vệ tinh được thiết kế với 6 mô-đun cơ bản, gồm: Mô-đun cấu trúc, máy tính, điều khiển tư thế bay, ca-mê-ra, mô-đun truyền thông và mô-đun năng lượng. Quá trình tham gia chế tạo và phóng vệ tinh sẽ giúp cán bộ của viện tìm hiểu và nắm vững toàn bộ quy trình thiết kế, chế tạo, thử nghiệm, phóng vệ tinh và điều khiển một vệ tinh trên quỹ đạo.

Hiện nay, nhóm nghiên cứu đã hoàn thành thiết kế mô hình ban đầu và đang tiến hành chế thử. Dự kiến vệ tinh siêu nhỏ đầu tiên của Việt Nam sẽ được phóng lên vũ trụ vào năm 2010, đúng dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội.

MINH ANH (sưu tầm)