Tròn 20 năm qua, hệ thống nhà giàn DK1 (Cụm Kỹ thuật-khoa học-dịch vụ) tại thềm lục địa vùng biển phía Nam của Tổ quốc như những “cột mốc” khẳng định quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia trên vùng biển và thềm lục địa của Việt Nam. Trước yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội gắn với bảo vệ chủ quyền biển, đảo, đòi hỏi phải tăng cường đầu tư sửa chữa, hiện đại hóa, kéo dài tuổi thọ của các công trình đặc biệt này.

Những “cột mốc” đặc biệt

Vùng biển DK1 rộng hơn 80.000km2 nằm trong thềm lục địa thuộc khu vực Nam Biển Đông nước ta, gồm hàng chục bãi đá san hô ngầm, giàu tài nguyên khoáng sản và có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng-an ninh. Năm 1989, ba nhà giàn tại vùng biển DK1 gồm: DK1/1 tại bãi Tư Chính, DK1/3 tại Phúc Tần và DK1/4 tại bãi Ba Kè đã được thí điểm xây dựng. Từ đó đến nay, bộ đội công binh đã xây dựng 20 nhà giàn, trong đó có 19 nhà trên các bãi đá san hô ngầm có độ sâu dưới mặt nước từ 15 đến 25m; 1 nhà trên nền đất yếu tại bãi cạn Cà Mau có độ sâu dưới mặt nước 24m. Hệ thống nhà giàn được xây dựng và đưa vào khai thác sử dụng như những “cột mốc” đặc biệt, không những khẳng định chủ quyền biển, đảo, thềm lục địa thiêng liêng của Tổ quốc mà còn “tích hợp” nhiều công năng như đặt đèn biển dẫn đường, bảo đảm an toàn hàng hải, đặt các trạm nghiên cứu khí tượng thủy văn... tạo thuận lợi cho công tác thăm dò, khai thác dầu khí, hoạt động cứu hộ, cứu nạn, đánh bắt thủy sản xa bờ của ngư dân…

 Nhà giàn trên bãi Phúc Tần.

Đại tá Nguyễn Bá Hiểu, Trưởng ban quản lý Dự án công trình DK1, Bộ tư lệnh Công Binh (Ban DK1) cho biết, quá trình xây dựng hệ thống nhà giàn trên biển gặp rất nhiều khó khăn: Vị trí thi công xa, có công trình cách đất liền gần 600 ki-lô-mét; cán bộ kỹ thuật của ta chưa có nhiều kinh nghiệm thiết kế, thi công công trình biển xa bờ, xây dựng công trình trên nền san hô là vấn đề kỹ thuật rất mới mẻ đối với ngành xây dựng nước ta. Điều kiện thời tiết trên biển rất khắc nghiệt, thường xuyên có gió, bão nên thời gian thi công mỗi năm chỉ được khoảng 2 tháng. Các số liệu khí tượng thủy văn chưa đầy đủ, thiếu số liệu điều tra, khảo sát địa chất nền san hô trong vùng biển DK1, đặc biệt là thông số hệ số ma sát giữa cọc thép và nền san hô. Nhiều vật tư, thiết bị đặc chủng phải nhập ngoại với giá thành cao…

Tất cả vì DK1...

Xác định việc xây dựng, nâng cấp, tăng cường tuổi thọ cho hệ thống nhà giàn DK1 nhằm phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu công tác, sinh hoạt của cán bộ, chiến sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt, các thế hệ cán bộ, kỹ sư, chiến sĩ trực tiếp thiết kế, thi công công trình đã vượt qua muôn vàn gian khó, phát huy cao nhất tinh thần chủ động, sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ. Diễn biến bất thường của thời tiết là một trong những khó khăn lớn nhất trong xây dựng nhà giàn. Có những đợt công tác, thời gian thi công kéo dài hơn dự kiến hàng tháng, lương thực, thực phẩm, nước ngọt mang theo cạn kiệt, anh em phải san sẻ từ tiêu chuẩn của cán bộ, chiến sĩ trên nhà giàn...

Từ năm 1990 đến nay, với phương châm “Tất cả vì DK1”, Bộ Tư lệnh Công binh đã chỉ đạo Ban DK1 phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong và ngoài quân đội, các viện nghiên cứu, các nhà khoa học thuộc các lĩnh vực liên quan tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo khoa học và từ thực tế thi công… đã rút ra nhiều kinh nghiệm bổ ích, hoàn thiện phương án, giải pháp kỹ thuật, xây dựng các nhà giàn ngày càng hiện đại, bền, đẹp. Các nhà giàn đầu tiên được thiết kế còn “thô”, khối thượng tầng chỉ như một  “công-ten-nơ” với chiều cao 2m, diện tích mặt sàn chỉ khoảng 60m2, và chỉ chịu được bão với chiều cao sóng tối đa 9m, thì hiện nay được thiết kế, xây dựng theo hướng tiện ích, bền vững hơn, có thể chịu được bão với chiều cao sóng lên tới 15m; khoang thượng tầng có hình bát giác với 2 tầng sử dụng, diện tích mỗi mặt sàn rộng hơn 100m2 gồm các phòng ăn, phòng ngủ, khoang chứa lương thực, thực phẩm, nhà vệ sinh; có hành lang rộng 2-3m để bộ đội tiện cơ động, chơi bóng bàn, tập xà, tập tạ, có “đất” để bộ đội trồng rau xanh, các loại khay, đất trồng rau, hạt giống… từ đất liền chuyển ra nhà giàn phát huy hiệu quả tốt, bộ đội cơ bản tự túc đủ rau xanh tại chỗ. Nhà giàn còn được lắp các dụng cụ bảo vệ như phao cứu sinh, thiết bị báo hiệu cấp cứu... Từ năm 1997, toàn bộ các  nhà giàn đều được trang bị hệ thống ăng-ten pa-ra-bôn. Theo kế hoạch, đến hết năm 2010, sẽ được sử dụng điện sinh hoạt từ hệ thống pin mặt trời…

Theo các chuyên gia Ban dự án DK1, trong tương lai, hệ thống nhà giàn sẽ được xây dựng theo hướng quy mô lớn hơn (diện tích mặt sàn lên tới hàng trăm mét vuông), bền vững hơn, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ là “trạm dịch vụ, kỹ thuật, khoa học” đa năng trên biển. Để tăng chất lượng công trình, sẽ tăng cường sử dụng vật liệu phi kim loại (gỗ, nhựa, com-po-sít), áp dụng các biện pháp kỹ thuật hiện đại nhất để thi công, nhằm đóng cọc móng sâu hơn, kết hợp dùng bê tông khối lượng lớn để gia trọng, áp dụng những kết quả nghiên cứu mới để triệt tiêu dao động, tăng độ bền cho nhà giàn… Đối với các nhà giàn đã xây dựng, sử dụng nhiều năm, để bảo đảm tính bền vững, phải định kỳ tổ chức duy tu bảo dưỡng, thay thế một số bộ phận, kết cấu quan trọng, đặc biệt là khối thượng tầng theo đúng quy trình duy tu, bảo dưỡng công trình biển...

Bài và ảnh: QUÂN KIÊN-XUÂN CƯỜNG