Bảo đảm an toàn trong môi trường lao động đặc thù

Trong điều kiện nhiệm vụ ngày càng đặc thù, trang bị, công nghệ ngày càng hiện đại, yêu cầu đối với công tác ATLĐ cũng đặt ra cao hơn, đòi hỏi các giải pháp phòng ngừa phải chủ động, đi trước một bước.

Môi trường làm việc tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn

Tại Nhà máy X61 (Binh chủng Hóa học), yêu cầu bảo đảm ATLĐ hiện diện trong từng công đoạn sản xuất. Là đơn vị nghiên cứu, sửa chữa, bảo dưỡng, sản xuất khí tài phòng hóa, Nhà máy X61 phải đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt. Ví dụ, với các sản phẩm như mặt nạ phòng độc, khói ngụy trang, quy trình từ phối trộn, ép nhựa, nén hợp chất đến bao gói, kiểm tra chất lượng đều đòi hỏi độ chính xác cao. Chỉ cần sai sót ở một khâu, không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm mà còn có thể gây mất ATLĐ.

Thiếu tá QNCN Phạm Thị Hồng Lê, nhân viên Xưởng Sản xuất khí tài hô hấp, Nhà máy X61, cho biết: “Trong quá trình vận hành các loại máy như máy ép cao su, máy ép kính nhựa, người lao động (NLĐ) thường xuyên làm việc gần nguồn nhiệt cao và các bộ phận chuyển động. Chỉ một sơ suất nhỏ khi lấy sản phẩm, vệ sinh khuôn hoặc điều chỉnh máy cũng có thể dẫn đến kẹp tay, bỏng do nhựa, cao su nóng hoặc do các bộ phận gia nhiệt...”.

Người lao động Nhà máy X61 vận hành máy ép cao su.

Tại Nhà máy A34 (Quân chủng Phòng không-Không quân), công tác bảo đảm ATLĐ cũng đặt ra yêu cầu rất cao, vì đơn vị sửa chữa, bảo dưỡng pháo phòng không, xe-máy đặc chủng, khí tài quang học và nhiều trang bị kỹ thuật đặc thù có môi trường làm việc tiềm ẩn nhiều yếu tố nguy hiểm. NLĐ không chỉ vận hành máy móc phức tạp, thiết bị điện áp, tần số cao mà còn trực tiếp tháo lắp các cụm chi tiết pháo, xe-máy có kích thước, trọng lượng lớn; thường xuyên chịu tác động của tiếng ồn, bụi mịn, hóa chất, xăng dầu, ánh sáng hồ quang hàn và làm việc trong không gian chật hẹp; nhiều nhiệm vụ còn phải cơ động sửa chữa ngoài trời trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Vì vậy, nguy cơ mất ATLĐ không chỉ là tai nạn lao động trước mắt mà còn là những tác động lâu dài đến sức khỏe nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Tìm hiểu chúng tôi được biết, áp lực bảo đảm ATLĐ ở Nhà máy A34 ngày càng lớn do khối lượng vũ khí, trang bị đưa vào sửa chữa nhiều, phụ tùng thiếu đồng bộ, vật tư ngoại nhập khan hiếm, trong khi đội ngũ cán bộ, nhân viên kỹ thuật tay nghề cao vẫn thiếu so với yêu cầu nhiệm vụ.

Cán bộ, nhân viên Nhà máy A34 vận hành hệ thống kiểm tra, hiệu chỉnh chi tiết khí tài.

Chỉ huy Nhà máy A34 kiểm tra tại phân xưởng sửa chữa, ngày 9-3-2026.

Thực tiễn ở Nhà máy X61 và Nhà máy A34 cho thấy, trong môi trường lao động đặc thù, nguy cơ mất an toàn không chỉ là điện giật, bỏng hay vật nặng rơi, đổ mà còn ẩn trong sai số kỹ thuật và các yếu tố độc hại tích tụ lâu dài. Vì vậy, bảo đảm ATLĐ không thể chỉ dừng ở tuyên truyền, nhắc nhở mà phải siết chặt quy trình, nhận diện rủi ro từ sớm và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào những khâu tiềm ẩn nhiều nguy hiểm.

An toàn lao động phải đi trước một bước

Tại Nhà máy X61, ứng dụng công nghệ để phòng ngừa rủi ro lao động đã trở thành hướng đi rõ nét. Theo Thượng tá Doãn Giang, Phó giám đốc Nhà máy X61, đơn vị tập trung hiện đại hóa dây chuyền, đẩy mạnh tự động hóa nhằm giảm sức lao động của con người, nâng cao an toàn trong sản xuất. Hồ sơ đo lường, kiểm soát chất lượng được số hóa; nhiều dây chuyền tự động được đưa vào vận hành. Trong đó, công nghệ được tập trung vào các khâu có nguy cơ mất ATLĐ, nhất là những công đoạn nặng nhọc, phát nhiệt cao, nhiều bụi mịn, hóa chất độc hại.

Thời gian tới, Nhà máy X61 xác định đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong thiết kế, chế tạo sản phẩm, nhận dạng, đánh giá kết quả và xây dựng phần mềm phục vụ kiểm tra chất lượng, qua đó giảm tối đa việc NLĐ phải tiếp xúc trực tiếp với các yếu tố nguy hiểm.

Kiểm tra, thử nghiệm chất lượng ống trinh độc tại Nhà máy X61.

Cùng với tăng cường huấn luyện ATLĐ, thường xuyên kiểm tra, rà soát trang bị và quán triệt phương châm “phòng là chính”, Nhà máy A34 chú trọng ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong sản xuất, sửa chữa để rút ngắn thời gian, giảm áp lực công việc, giảm sự can thiệp trực tiếp của con người ở những công đoạn nguy hiểm. Một số sáng kiến, cải tiến tiêu biểu đã phát huy hiệu quả, như: Hệ thống tháo lắp cơ khí đối với lò xo cân bằng; hệ thống kiểm tra, hiệu chỉnh chi tiết máy trên các tổ hợp pháo phòng không tự hành ZSU-23-4 và pháo 37mm... Qua đó, thời gian kiểm tra được rút ngắn, việc chẩn đoán hỏng hóc chính xác hơn, công sức NLĐ được giảm bớt và nguy cơ tai nạn lao động cũng được hạn chế tối đa.

Nhà máy A34 thường xuyên tập huấn về an toàn lao động.

Trung tá Nguyễn Tuấn Anh, Phó giám đốc Nhà máy A34 cho biết: “Lãnh đạo, chỉ huy đơn vị luôn xác định phải làm tốt công tác an toàn, vệ sinh lao động và phòng, chống bệnh nghề nghiệp, coi đây là yếu tố cốt lõi để hoàn thành nhiệm vụ. Hằng năm, Nhà máy xây dựng kế hoạch, tổ chức tập huấn, bồi dưỡng, quán triệt sâu rộng cho cán bộ, nhân viên nâng cao ý thức bảo đảm ATLĐ; kiểm tra an toàn điện, chống sét, kiểm định trang thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, khám sức khỏe định kỳ, cấp phát đầy đủ trang bị bảo hộ”.

Thượng tá QNCN Trần Tuấn Anh, thợ sửa chữa tại Phân xưởng 2, Nhà máy A34, chia sẻ: “Chúng tôi thường xuyên được huấn luyện kỹ năng, quán triệt các quy định về ATLĐ và phòng, chống cháy nổ; đồng thời được trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ. Nhờ đó, anh em yên tâm làm việc”.

Ở một môi trường lao động khác, Bộ tư lệnh 86 đang cho thấy hiệu quả của việc quản lý ATLĐ bằng công nghệ số. Theo Đại úy Phan Hoàng Tú, Trạm trưởng Trạm Sửa chữa tổng hợp, Cục Hậu cần-Kỹ thuật, Bộ tư lệnh 86: Hệ thống quản lý, giám sát tòa nhà thông minh tại Sở chỉ huy Bộ tư lệnh theo dõi toàn bộ trạng thái hoạt động của công trình, từ điện, nước, phòng cháy, chữa cháy, hệ thống chiếu sáng, kiểm soát ra vào đến các hệ thống kỹ thuật khác; đồng thời triển khai cảm biến nhiệt độ, độ ẩm, khí CO tại các vị trí trọng yếu, nhất là khu vực tầng hầm. Khi có dấu hiệu bất thường mà cảm biến hay camera ghi nhận, hệ thống tự động cảnh báo, giúp cán bộ trực nắm tình hình theo thời gian thực, nhanh chóng xác định vị trí sự cố và phối hợp xử lý. Đây là minh chứng cho thấy công tác an toàn trong điều kiện mới cần được đặt trên nền tảng dữ liệu, cảnh báo sớm và điều hành phản ứng nhanh.

Vận hành hệ thống quản lý, giám sát tòa nhà thông minh tại Sở chỉ huy Bộ tư lệnh 86.

Thực tiễn ở Nhà máy X61, Nhà máy A34 và Bộ tư lệnh 86 cho thấy, bảo đảm ATLĐ không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm hay sự nhắc nhở đơn thuần mà phải được thực hiện bằng các giải pháp đồng bộ, trong đó cần xác định việc bảo đảm an toàn phải đi trước một bước. Cùng với nhận diện đúng nguy cơ, duy trì nghiêm kỷ luật trong lao động, sản xuất, tăng cường huấn luyện ATLĐ, bảo đảm đầy đủ phương tiện bảo hộ, các đơn vị cần tiếp tục đẩy mạnh sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, tích cực ứng dụng công nghệ... Đó không chỉ là giải pháp phòng ngừa tai nạn lao động mà còn là yêu cầu để xây dựng môi trường làm việc an toàn, bền vững, tạo điều kiện để NLĐ yên tâm công tác, hoàn thành tốt nhiệm vụ.