QĐND - Mỗi năm, hàng chục nghìn mét vuông đất trên địa bàn huyện Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp bị sạt lở xuống sông. Nhiều vụ sạt lở gây thiệt hại rất lớn về tài sản, hoa màu, thậm chí cả tính mạng của người dân…

Trên tỉnh lộ 841, ở địa bàn xã Thường Phước 1, gần Cửa khẩu Thường Phước nơi đầu nguồn sông Tiền chảy từ Cam-pu-chia sang, một khu dân cư mới xuất hiện. Những ngôi nhà đều dựng bằng cây gỗ tạp, vách, mái làm bằng lá cây. Đây là những ngôi nhà do người dân dựng tạm để ở vì họ vừa bị dòng nước gây sạt lở mất hết đất đai, ruộng vườn.

Hiện trường vụ sạt lở tại xã Thường Phước 1, Hồng Ngự, Đồng Tháp.

 

Vụ sạt lở xảy ra ngày 16-10-2012, ở khu vực tổ 18, tổ 19, ấp 1 với chiều dài hơn 150m, sâu vào đất liền vài chục mét, nhấn chìm hoàn toàn 5 căn nhà xuống sông… ước tính thiệt hại ban đầu hơn 100 triệu đồng. Khi chúng tôi đến nơi, những dấu tích của vụ sạt lở vẫn còn nguyên. Một ngôi nhà kiên cố sập một nửa, nửa còn lại chỉ còn lại tường bị đổ vỡ và nửa nền đất đang nứt chuẩn bị lở nốt. Những ngôi nhà khác đã được tháo dỡ, di dời để lại những mảng nền nhà cùng cây, cành và những vật dụng vỡ nát. Anh Trương Văn Du, người dân chịu ảnh hưởng của sạt lở, vừa chỉ tay về phía dòng nước đục ngầu, vừa kể lại:

- Gần trưa, tui thấy một vài vết nứt bằng đầu đũa chạy trên mặt đất, thấy vậy, tui la lên thông báo cho mọi người. Khoảng chục phút sau, vết nứt đã to bằng cẳng tay và sau đó toàn bộ 5 ngôi nhà sụp xuống mất hút. Tiếp đó, từng mảng lớn rộng từ một đến vài nghìn mét vuông liên tiếp sụp xuống… Rất may, có lực lượng bộ đội và công an đến giúp nên người dân chúng tôi kịp thời di dời được tài sản, hạn chế được thiệt hại..

Vụ sạt lở làm ảnh hưởng trực tiếp đến 34 hộ dân. Hiện tại, trên mặt đất vẫn còn những vết nứt chạy ngoằn nghèo sâu trong đất liền báo hiệu hiện tượng sạt lở vẫn có thể tiếp tục xảy ra. Các hộ dân nằm trong nguy cơ ảnh hưởng đều được động viên di dời để bảo đảm an toàn cho tính mạng và tài sản. Nhưng theo quan sát của chúng tôi, rất nhiều hộ dân do hoàn cảnh khó khăn, không có đất ở vẫn đang dựng nhà trong khu vực này chấp nhận “sống cùng sạt lở”.

Những năm gần đây, nhiều hộ dân sống hai bên bờ sông Tiền thuộc các xã Thường Phước 1, Long Khánh A, Phú Thuận A, Phú Thuận B, Long Thuận thường xuyên phải đối mặt với nguy cơ sạt lở. Tính đến nay, trên địa bàn huyện Hồng Ngự còn hơn 1.320 hộ nằm trong vành đai sạt lở phải di dời, trong đó xã Thường Phước 1 là 503 hộ. Đa số hộ đều có hoàn cảnh khó khăn, đời sống kinh tế không ổn định, chủ yếu làm thuê mưu sinh hằng ngày.

Chỉ tính từ đầu năm 2012 đến nay, trên địa bàn huyện đã xảy ra 5 vụ sạt lở nghiêm trọng, làm mất hơn 10ha đất, với tổng thiệt hại hàng trăm triệu đồng. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Quốc Hưng, Chủ tịch UBND huyện Hồng Ngự khẳng định:

- Trước đây, trên địa bàn huyện chủ yếu là sạt lở ở mức độ nhẹ, thường theo quy luật lở bồi của tự nhiên. Còn bây giờ, tốc độ sạt lở cao, rất nguy hiểm tới tính mạng và tài sản của nhân dân. Bước đầu chúng tôi đã di dời một số hộ dân vào các cụm, tuyến dân cư để ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, còn rất nhiều hộ đang cần phải di dời tiếp nhưng địa phương vẫn chưa có quỹ đất để di dời.

Theo các cơ quan chức năng, tình trạng sạt lở diễn ra do rất nhiều nguyên nhân, trong đó việc biến đổi dòng chảy là nguyên nhân chủ yếu. Ngoài ra, còn do các hoạt động khai thác cát diễn ra liên tục nhiều năm tạo nên những hàm ếch ăn sâu vào đất liền tạo ra nguy cơ sạt lở bất cứ lúc nào. Ông Nguyễn Quốc Hưng cho biết thêm:

- Để khắc phục sạt lở, biện pháp tối ưu nhất là làm bờ kè ở những đoạn sông xung yếu. Nhưng kinh phí thực hiện quá lớn không đáp ứng được. Hiện nay, chính quyền địa phương xây dựng những cụm dân cư sâu trong đất liền, tổ chức di dân sinh sống trong vùng nguy hiểm vào cụm.

Tình trạng sạt lở trên địa bàn huyện Hồng Ngự tỉnh Đồng Tháp diễn ra thường xuyên, liên tục, năm sau luôn cao hơn năm trước. Sạt lở đã làm cho hàng nghìn hộ dân mất nhà cửa, ruộng, vườn, nhiều hộ mất hết đất không còn đất ở lẫn đất sản xuất phải rời bỏ quê hương đi làm thuê, cuốc mướn. Để giải quyết tình trạng trên tỉnh Đồng Tháp cần nghiên cứu tổng thể, đưa ra những giải pháp phù hợp nhằm hạn chế thấp nhất tình trạng sạt lở. Trước mắt, cần di dời những hộ dân trong vùng có nguy cơ sạt lở vào các cụm, tuyến dân cư, có như vậy người dân mới an cư, lạc nghiệp được.

Bài và ảnh: VIỆT HÀ