Tự vệ làng Vòng ngày ấy

Làng Vòng nay thuộc phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy Hà Nội, là nơi có đặc sản cốm Vòng nổi tiếng xưa nay.

Năm 1945 phát xít Nhật nhảy vào Đông Dương, chúng bắt nhân dân phá bỏ lúa non trồng đay cho chúng, dẫn đến nạn đói khủng khiếp năm Ất Dậu 1945. Năm ấy, nạn đói đã cướp đi một phần mười dân số làng Vòng, ngày nào cũng có dăm ba người chết, nhà nào cũng có một hai người chết. Có gia đình chết cả nhà vì đói. Cũng năm ấy, Đảng đã cử cán bộ Việt Minh về tuyên truyền vận động nhân dân trong làng thành lập các đoàn thể cứu quốc, lập các đội tự vệ, du kích chiến đấu để bảo vệ làng, tịch thu những xe chở thóc đóng thuế cho Nhật để cứu đói. Ngày 19-8-1945, tự vệ và nhân dân làng Vòng đã kéo vào nội thành Hà Nội biểu tình ở Nhà hát Lớn, cùng quần chúng cách mạng tuần hành chiếm Bắc Bộ phủ, trại lính Bảo An. Ngày đầu cướp chính quyền, đã có 58 chiến sĩ tự vệ làng Vòng tham gia quân chủ lực.

Đồng chí Trần Văn Kệ, đội phó đội du kích làng Vòng là một tấm gương oanh liệt. Tháng 8-1948 đội du kích tổ chức phục kích ở Mả Thông, định bắt sống bọn mật thám việt gian nhưng bị lộ. Chúng gọi điện về bốt Cầu Giấy mang lính lên cứu. Du kích ném lựu đạn nhưng không nổ. Đồng chí Kệ bảo anh em rút, còn một mình chiến đấu cản địch. Đồng chí bị địch bắt và bị đánh thừa sống thiếu chết, nhưng đồng chí đã vượt ngục trở về làng, lại tổ chức đánh địch. Ngày 27-1-1950, đồng chí bị địch bắt lại. Địch dụ dỗ nhưng đồng chí đã hiên ngang chửi vào mặt chúng: “Tao thà chết không bao giờ đầu hàng lũ giặc cướp nước và việt gian phản quốc”. Thế là chúng xả cả băng tiểu liên vào ngực đồng chí.

Một lần, địch phát hiện ra căn hầm bí mật ở vườn nhà ông Hộ Kỷ xóm ngõ Mưỡu. Dưới hầm có 4 anh du kích là Tư Mạc, Lâm, Ty và một anh cán bộ quân sự huyện Từ Liêm, người làng Ngọc Hà. Khi chúng gọi hàng lập tức các anh ở dưới hầm ném lựu đạn lên tiêu diệt được 2 tên, làm bị thương 3 tên. Chúng giãn ra ẩn nấp rồi liên tục ném lựu đạn và bắn xuống hầm. Các đồng chí ở dưới hầm ném trả bằng lựu đạn. Hết lựu đạn, các anh nổ mìn cảm tử tập thể dưới hầm, quyết không để sa vào tay giặc.

Cụ Lê Thị Con và con gái là bà Đỗ Thị Chung nuôi giấu cán bộ trong nhà. Vào một buổi sáng, hai mẹ con đang lúi húi quét sân phơi thóc, anh Cẩn là cán bộ nằm vùng từ trong nhà đi ra tới cổng, trông thấy Tây đang đi vào. Anh trở vào nói: “Mẹ ơi, Tây nó đang vào”. Bà Chung nhanh trí lôi anh Cẩn vào trong buồng con gái, ấn anh ngồi vào trong cái ang to vẫn đựng thóc, rồi lấy mẹt quần áo, chăn màn rách cũ đậy lên trên, lại xúc thóc đổ bừa bãi khắp buồng, rồi bà bưng thóc ra sân phơi. Tây và lính vào đến sân quát hỏi, cụ bình tĩnh trả lời: “Nhà tôi chỉ có hai mẹ con đàn bà góa ở với nhau chứ không có ai cả”. Chúng nhòm qua cửa sổ, chỉ có thóc bừa bãi, thế là chúng bỏ đi...

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, làng Vòng đã có 14 gia đình nuôi giấu cán bộ hết lòng như vậy. Ngoài ra còn hàng trăm người từ già đến trẻ đều tham gia công tác cách mạng: dán khẩu hiệu, rải truyền đơn, cắt dây điện thoại, nhổ cột điện từ Cầu Giấy về Mai Dịch, gọi loa vận động anh em binh lính bốt Cầu Giấy bỏ ngũ về với vợ con... làm lung lay tinh thần hàng ngũ địch, khiến chúng co cụm trong lô cốt ít đi càn quét.

Qua 9 năm kháng chiến trường kỳ, nhân dân và tự vệ làng Vòng đã viết nên trang sử anh hùng của làng, xã. Năm 2004 xã Dịch Vọng được Nhà nước tặng thưởng danh hiệu cao quý “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”.

VANG LỪNG (Theo “Nhật ký quê hương làng Vòng”)