Ghi nhận những cống hiến, hy sinh và thành tích đặc biệt xuất sắc, Cục Tuyên huấn xứng đáng hai lần được Đảng, Nhà nước trao tặng danh hiệu cao quý-Anh hùng Lực lượng vũ trang (LLVT) nhân dân, phần thưởng này tiếp tục là nguồn cổ vũ, động viên ngành Tuyên huấn Quân đội nói chung, cán bộ, nhân viên, chiến sĩ Cục Tuyên huấn nói riêng phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ và truyền thống đơn vị Anh hùng LLVT nhân dân, viết tiếp bản hùng ca trên mặt trận tư tưởng, văn hóa thời kỳ mới.

Từ những cơ quan tiền thân đến cơ quan tham mưu chiến lược đầu ngành

Ngày 11-5-1946, Bộ Quốc phòng ban hành Nghị định số 27/NĐ-QP về tổ chức Cục Chính trị, trong đó có Phòng Huấn luyện và Phòng Tuyên truyền-những cơ quan tiền thân của Cục Tuyên huấn ngày nay. Trong đó, Phòng Huấn luyện có nhiệm vụ đào tạo chính trị viên, phụ trách huấn luyện; Phòng Tuyên truyền cung cấp sách, báo cho bộ đội, nâng cao tinh thần chiến đấu và xây dựng tình đoàn kết quân dân. Sự ra đời của hai cơ quan đánh dấu bước hình thành cơ quan chuyên trách thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị trong Quân đội. Ngày 11-7-1950, theo Sắc lệnh số 121/SL của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổng cục Chính trị được thành lập, trong đó có Cục Tuyên huấn. Từ đây, công tác tuyên huấn từng bước được tổ chức thành hệ thống, ngày càng đảm nhiệm toàn diện hơn các lĩnh vực tư tưởng, tuyên truyền, báo chí, văn hóa, văn nghệ và giáo dục chính trị trong Quân đội. Điều đáng nói là ngay từ khi hình thành, công tác tuyên huấn đã không đứng ngoài nhiệm vụ quân sự. Mỗi bước phát triển của Cục Tuyên huấn đều gắn với yêu cầu xây dựng Quân đội về chính trị, nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu và khả năng hoàn thành nhiệm vụ trong những điều kiện lịch sử khác nhau.

Tiết mục văn nghệ tại Gala tổng kết, trao giải Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” năm học 2025-2026 góp phần tuyên truyền, giáo dục tình yêu quê hương, đất nước, ý thức về chủ quyền biển, đảo cho thế hệ trẻ. Ảnh: VIỆT TRUNG 

Chuyển hóa công tác tư tưởng thành niềm tin và sức mạnh chiến đấu

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội hoạt động trong điều kiện chiến tranh gian khổ, phương tiện thiếu thốn, lực lượng phân tán, nhưng luôn bám sát hoạt động của bộ đội và yêu cầu của chiến trường. Cán bộ tuyên huấn được cử đến các mặt trận; phóng viên, biên tập viên báo chí, xuất bản, văn nghệ sĩ về cơ sở để kịp thời phản ánh chiến đấu, cổ vũ, động viên bộ đội vượt qua gian khổ, hy sinh, thi đua giết giặc lập công. Công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, báo chí, xuất bản, văn hóa, văn nghệ từng bước gắn chặt với nhiệm vụ chiến đấu, trở thành một bộ phận của sức mạnh chính trị-tinh thần trong Quân đội. Đến Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, hoạt động tuyên huấn tiếp tục được triển khai mạnh mẽ, góp phần cổ vũ tinh thần quyết chiến, quyết thắng của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân. Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, yêu cầu đối với công tác tư tưởng, văn hóa ngày càng cao. Cục Tuyên huấn luôn chủ động nắm chắc tình hình nhiệm vụ, tham mưu những chủ trương, giải pháp về công tác tư tưởng, văn hóa hiệu quả, nhất là đẩy mạnh tuyên truyền các nghị quyết, chỉ thị của Đảng; xây dựng bản lĩnh chính trị, củng cố lập trường, làm cho cán bộ, chiến sĩ nhận thức sâu sắc mục tiêu, lý tưởng chiến đấu. Đồng thời, trực tiếp tham gia đấu tranh chống chiến tranh tâm lý của địch, chống những biểu hiện tư tưởng phản động, cơ hội, xét lại; góp phần bảo đảm cho Quân đội quán triệt và thực hiện đúng đường lối chính trị, quân sự của Đảng. Những phong trào, khẩu hiệu hành động như “Tất cả cho tiền tuyến”, “Tất cả vì miền Nam ruột thịt”, “Nhằm thẳng quân thù mà bắn”... được chuyển hóa thành hành động cụ thể, góp phần xây dựng niềm tin chiến thắng, cổ vũ tinh thần, ý chí quyết tâm của cán bộ, chiến sĩ toàn quân, tạo nên sức mạnh chính trị-tinh thần trên khắp các chiến trường.

Bền bỉ giữ vững trận địa tư tưởng, văn hóa

Bước vào kỷ nguyên mới, cùng với sự phát triển của kinh tế-xã hội, hội nhập quốc tế, sự thay đổi nhanh chóng của môi trường thông tin và sự xuất hiện của nhiều vấn đề tư tưởng phức tạp đặt ra yêu cầu cao đối với Cục Tuyên huấn phải không ngừng đổi mới tư duy, nội dung và phương pháp trong tham mưu, chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện công tác tư tưởng, văn hóa trong Quân đội.

Một trong những dấu ấn cụ thể là Cục đã tham mưu, hướng dẫn triển khai thực hiện có hiệu quả Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thư (khóa X) về tăng cường cuộc đấu tranh chống âm mưu, hoạt động “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa; Nghị quyết số 35-NQ/TW về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới. Đồng thời, xây dựng và triển khai nhiều đề án quan trọng, như Đề án “Đổi mới công tác giáo dục chính trị tại đơn vị trong giai đoạn mới”; Đề án “Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền miệng, hoạt động báo cáo viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam trong tình hình mới”; Đề án “Quy hoạch và xây dựng các đơn vị nghệ thuật trong Quân đội nhân dân Việt Nam”; Đề án “Hiện đại hóa các cơ quan báo chí Quân đội”; Đề án “Quân đội phòng, chống “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa trong tình hình mới”... Những điều đó đã phản ánh bước phát triển quan trọng: Công tác tuyên huấn ngày càng chuyển từ phương thức xử lý công việc theo từng lĩnh vực sang tham mưu những giải pháp có tính hệ thống, lâu dài, hướng trực tiếp vào nâng cao chất lượng công tác tư tưởng, văn hóa trong toàn quân.

Ngoài ra, Cục Tuyên huấn đã tiếp tục tham mưu đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh, Cuộc vận động Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ, Cuộc vận động xây dựng môi trường văn hóa tốt đẹp, lành mạnh, phong phú trong Quân đội. Tham mưu tổ chức tốt các hội thi, hội diễn từ cấp cơ sở đến cấp toàn quân và luôn giành giải cao trong các cuộc thi cấp toàn quốc, tiêu biểu: Cuộc thi chính luận Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ 5, năm 2025, Quân đội đoạt 7/12 giải A; Hội thi Báo cáo viên, tuyên truyền viên giỏi toàn quốc năm 2026, đoạt 1 giải đặc biệt, 6 giải nhất, 1 giải nhì. Tích cực, chủ động tham mưu, chỉ đạo, hướng dẫn, triển khai có chất lượng, hiệu quả kế hoạch thực hiện chiến lược phát triển văn hóa trong Quân đội với 11.708 thiết chế văn hóa. Phối hợp sản xuất, phát sóng các chương trình phát thanh, truyền hình, phim tài liệu, phim dài tập về Quân đội và Bộ đội Cụ Hồ, như: “Quân khu số 1”, “Giai điệu tự hào”; phim truyền hình “Không thời gian”; các hoạt động vận động sáng tác, quảng bá, xét và trao thưởng văn học, nghệ thuật, báo chí đề tài LLVT và chiến tranh cách mạng, 5 năm qua, toàn quân đã tổ chức gần 700 chương trình nghệ thuật tổng hợp, hơn 15 trại sáng tác về văn học, nghệ thuật, thu được hơn 1.500 tác phẩm, hơn 8.000 cuộc triển lãm, phát hành hơn 1,2 triệu cuốn sách. Tham mưu chỉ đạo, thực hiện tốt công tác quản lý báo chí Quân đội, tuyên truyền báo chí về quân sự, quốc phòng, xây dựng Quân đội; chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị tham mưu chỉ đạo, định hướng, cung cấp thông tin cho báo chí và xử lý thông tin phức tạp, nhạy cảm liên quan đến Quân đội và lĩnh vực quân sự, quốc phòng.

Đặc biệt, thời gian qua, Cục Tuyên huấn đã phối hợp tham mưu tổ chức tốt hoạt động kỷ niệm các ngày lễ lớn và sự kiện lịch sử quan trọng của đất nước và Quân đội như: Kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ; 80 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và 35 năm Ngày hội Quốc phòng toàn dân; Kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, góp phần lan tỏa mạnh mẽ thông điệp và khát vọng của dân tộc, mang đến cho đồng bào, cán bộ, chiến sĩ niềm xúc động và tự hào to lớn, khơi dậy lòng yêu nước, tự tôn dân tộc, lan tỏa mạnh mẽ giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới trong nhân dân và bạn bè quốc tế. 

Lãnh đạo Cục Tuyên huấn thăm, kiểm tra tổ thuyết minh luyện tập, tổng hợp luyện nhiệm vụ A80 tại Quảng trường Ba Đình, tháng 8-2025. Ảnh: MINH KHÁNH 

Hai lần Anh hùng LLVT nhân dân - trách nhiệm được tiếp nối

Nhìn lại chặng đường 80 năm lịch sử vẻ vang, có thể thấy những chiến công, thành tích của Cục Tuyên huấn luôn gắn chặt với những bước phát triển không ngừng của Quân đội nhân dân Việt Nam và Dân quân tự vệ Việt Nam. Từ những ngày đầu trong khói lửa chiến tranh đến giai đoạn xây dựng Quân đội tinh, gọn, mạnh, hiện đại như ngày nay; từ những bảng tin, tờ báo, buổi sinh hoạt chính trị đến các nền tảng số và truyền thông đa phương tiện; từ nhiệm vụ củng cố ý chí chiến đấu đến yêu cầu dự báo, định hướng và bảo vệ trận địa tư tưởng trong môi trường thông tin mới, công tác tuyên huấn luôn vận động cùng và mang “hơi thở” của thực tiễn; quán triệt và thực hiện tốt “3 cùng”: Cùng đi trước mở đường; cùng trong tổ chức thực hiện và cùng đi sau tổng kết thực tiễn, đúc rút kinh nghiệm để củng cố niềm tin cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân. Chính trong sự vận động ấy, truyền thống của ngành được hình thành và bồi đắp. Đó là truyền thống được kết tinh từ những cống hiến, hy sinh và thành tích của nhiều thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội. Danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân vì có thành tích đặc biệt xuất sắc trong thời kỳ đổi mới được trao tặng lần này càng có ý nghĩa như một điểm nhấn trên hành trình ấy.

Danh hiệu cao quý mà Đảng, Nhà nước trao tặng Cục Tuyên huấn cũng đồng thời tiếp bước cho hành trình và sự phát triển mới của Cục trong kỷ nguyên mới; là lời nhắc nhở về trách nhiệm giữ gìn những giá trị đã được hun đúc qua 80 năm, phải tiếp tục làm mới phương thức công tác tư tưởng, văn hóa và xây dựng cho người chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng trước mọi khó khăn, thử thách, và hơn hết góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội. Đồng thời, cũng tiếp tục đặt ra yêu cầu cao đối với Cục Tuyên huấn và ngành Tuyên huấn Quân đội phải không ngừng đổi mới tư duy tham mưu, chỉ đạo; nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị; kết hợp phương thức truyền thống với phương thức hiện đại; đẩy mạnh chuyển đổi số; nâng cao chất lượng công tác báo chí, xuất bản, văn hóa, văn nghệ; xây dựng đội ngũ cán bộ tuyên huấn chuyên nghiệp; đồng thời chủ động bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và giữ vững sự thống nhất về nhận thức, ý chí và hành động trong toàn quân.