Điện về bừng sáng Pha Đin

Những ngày giáp Tết Đinh Hợi, trong cái giá lạnh cuối đông của Tây Bắc, chúng tôi trở lại Điện Biên.

"Đồng hành" với khách qua Pha Đin hùng vĩ là đường dây tải điện 110KV (ĐZ 171-được xây dựng năm 1997, do Xí nghiệp điện Cao thế miền bắc quản lý). Nhận điện từ Sơn La, Hòa Bình, vượt qua những đỉnh núi cao chất ngất của dãy Pha Đin, ĐZ 171 đã mang điện về thắp sáng Điện Biên.

Tới thị trấn Tuần Giáo (Điện Biên) vào buổi tối, chúng tôi ngỡ ngàng trước không khí nhộn nhịp, vui tươi dưới ánh đèn cao áp sáng trưng của thị trấn ngay dưới chân đèo Pha Đin. Thị trấn đang tổ chức Hội chợ xuân nên không phí phố huyện càng trở nên nhộn nhịp. Trên phố, xe cộ qua lại tấp nập, bà con đi sắm Tết cười nói ồn ã, những cửa hàng kinh doanh lớn nhỏ san sát hai bên đường… Thăm một số bản trong huyện Tuần Giáo, tới đâu, chúng tôi cũng cảm nhận được những đổi thay trong đời sống vật chất, tinh thần của bà con.

Động lực nào để Tuần Giáo phát triển như hôm nay? Phải nói trước hết là từ khi Điện Biên có điện lưới quốc gia (năm 1997), đặc biệt là sau khi thành lập chi nhánh điện Tuần Giáo (năm 2000). Có điện, nhiều gia đình đã có thêm nhiều việc làm, nâng cao thu nhập nhờ buôn bán, chạy máy xay xát, làm công nhân cho Nhà máy xi măng Điện Biên… Ông Quàng Văn Hóa, dân tộc Thái ở bản Lát, xã Quài Cang phấn khởi kể: "Ngày trước chưa có điện, buồn lắm, cứ cơm tối xong là cả nhà, cả bản đi ngủ hết. Khi có điện, mình quyết định làm lại nhà và mua ti-vi, đài "cát-xét" luôn. Có tiện nghi, nếp sống sinh hoạt của gia đình mình vui hẳn lên. Thấy Nhà máy xi măng Điện Biên 1 mọc lên, mình đã mua xe máy cho con trai để nó vào làm công nhân nhà máy rồi".

Trưởng bản Lát là ông Lò Văn Khiển cho biết: Khi điện chưa về, các gia đình phải dùng đèn dầu để thắp sáng, nhà nào sang hơn thì dùng điện chạy bằng sức nước nhưng rất yếu và phập phù. Từ khi có điện lưới, qua phương tiện truyền thông, đồng bào học hỏi, tiếp thu được nhiều kinh nghiệm, kiến thức chăn nuôi, trồng trọt nên trình độ dân trí nâng lên rất nhiều. Nhờ đài báo mà nhiều bà con nói tiếng Kinh sõi hơn, "hợp tác làm ăn" với người miền xuôi thuận lợi hơn. Sướng nhất là trẻ con, đêm xuống không còn phải học bài dưới ánh đèn dầu leo lét. Có điện, trẻ em đến trường nhiều hơn, không còn tình trạng học sinh bỏ học.

Anh Lò Văn Thọn, trưởng chi nhánh điện Tuần Giáo cho biết: Huyện Tuần Giáo có 21/24 xã đã có điện nhưng trước Tết này, chắc chắn thêm một xã nữa có điện. Anh Thọn tâm sự: "Làm điện ở vùng cao gian nan lắm. Riêng công tác quản lý, vận hành, sửa chữa lưới điện đã có vô vàn khó khăn rồi. Do đặc thù vùng cao hiểm trở, khí hậu lại khắc nghiệt, đêm trời rất lạnh, nhiệt độ có thể xuống tới 4-50C, thậm chí có nơi 1-20C. Nhưng khi mặt trời lên, nhiệt độ có thể tăng vọt lên đến 30-350C; mưa đá, mưa rào đột ngột nên ảnh hưởng rất xấu tới tuổi thọ và độ an toàn của thiết bị điện. Chính vì thế, sự cố xảy ra không ít. Hiện tượng đường dây, cột điện bị sét đánh, đứt đường dây hay trục trặc trạm biến áp xảy ra nhiều. Mỗi lần như vậy, anh em trong chi nhánh điện phải lặn lội hàng chục, thậm chí cả trăm cây số đường rừng để sửa chữa. Nhiều khi sự cố xảy ra ở các bản xa, chi nhánh không phát hiện ngay được mà phải nhờ bà con mới biết vị trí sự cố".

Giám đốc điện lực Điện Biên Lê Văn Hay kể về cái hành trình vượt núi băng rừng đi thu tiền điện: Có chi nhánh điện cách xa khách hàng tới 100km, phải đi lại 6 lần mới xong một chu kỳ thu tiền điện. Có xã 281 hộ dân mà cả tháng chỉ sử dụng hết 75.000 đồng tiền điện. Thế mà 100km phải 6 lần đi lại để thu, riêng tiền xăng cũng đã lỗ. Chế độ công tác phí trả theo xe đạp, tính ra mỗi nhân viên phải bỏ ra 600.000 đồng tiền xăng hàng tháng, không được thanh toán. Nhưng bỏ không đi thu tiền thì bà con lại hiểu nhầm là được Nhà nước cho không, những nơi khác lại ganh tỵ, không nộp tiền. "Vất vả, khó khăn lắm nhưng anh em trong chi nhánh chúng tôi cũng như ngành điện ở Điện Biên đều rất nỗ lực, không ngại khó, ngại khổ, đem điện đến các thôn bản để xóa đói, giảm nghèo"-Anh Thọn nói.

Vất vả, gian nan là thế nhưng theo lời của anh em ngành điện thì hạnh phúc nhất với họ, ngoài việc đưa điện về thôn bản giúp bà con xóa đói giảm nghèo, chính là ý thức chấp hành nghĩa vụ khách hàng, quy tắc an toàn điện, tiết kiệm điện. Trước khi đưa điện về khoảng 1-2 tháng, ngành điện đều có cử anh em xuống tận bản làng để tuyên truyền về chương trình tiết kiệm điện của EVN, công tác an toàn điện cho cán bộ xã, sau đó các trưởng bản sẽ tuyên truyền cho bà con. Thời gian qua, Điện lực Điện Biên đã bán một số lượng lớn đèn compact với giá ưu đãi cho bà con ở các địa phương trong tỉnh. Nhờ vậy, bà con có ý thức tiết kiệm điện hơn. Phần lớn các gia đình đều chuyển từ bóng đèn sợi đốt sang dùng đèn compact, đèn huỳnh quang. Về chuyện thực hiện nghĩa vụ khách hàng, anh Nguyễn Công Mức-Chi nhánh điện Tuần Giáo kể rằng, nhiều gia đình đã chờ nhân viên thu tiền điện hoặc nhờ hàng xóm nộp giúp rồi mới "yên tâm" đi làm nương xa, mặc dù điện dùng chủ yếu để thắp sáng, có khi chỉ 2-3 nghìn đồng/tháng.

Tết Nguyên đán Đinh Hợi sắp đến. Anh em đang tỏa đi khắp nơi, tới tận những xã, bản cách trung tâm huyện Tuần Giáo hàng mấy chục cây số để kiểm tra, sửa chữa lưới điện phục vụ Tết. Do địa hình vùng cao Tây Bắc hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt, bà con dùng điện ở các xã, bản cách rất xa chi nhánh điện, nếu sự cố xảy ra sẽ mất rất nhiều thời gian, công sức mới khắc phục được. Do đó, ngành điện ở đây phải lên kế hoạch và triển khai trước Tết từ 2-3 tháng. Chỉ như vậy mới hạn chế sự cố, góp phần mang đến cho các bản làng cái Tết vui tươi trọn vẹn.

Mùa xuân này, lưới điện Tuần Giáo lại vươn xa thêm tới một số bản làng, đem niềm vui và no ấm về cho đồng bào các dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc.

TRỌNG LÂN