Phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật trong dịp Tết ở vùng biên giới Quảng Ninh - Bài 2: “Tường lửa” ở cửa ngõ biên cương (Tiếp theo và hết)

Quyết tâm giữ sạch địa bàn

Cửa khẩu quốc tế (CKQT) Móng Cái là cửa khẩu đường bộ quan trọng bậc nhất giữa Việt Nam và Trung Quốc, bao gồm hai luồng Bắc Luân I (chủ yếu cho người và hàng hóa nhỏ) và Bắc Luân II (chủ yếu cho hàng hóa, phương tiện vận tải). Trung bình mỗi ngày, các lực lượng liên ngành tại cửa khẩu mà chủ đạo là Đồn Biên phòng CKQT Móng Cái (BĐBP tỉnh Quảng Ninh) tiến hành kiểm soát xuất, nhập cảnh cho từ 20.000 đến 30.000 lượt người, hàng trăm phương tiện xuất, nhập cảnh, hàng nghìn tấn hàng hóa xuất, nhập khẩu... 

Giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, CKQT Móng Cái nhộn nhịp và hối hả hơn, dòng người, xe nối nhau ngược xuôi thông quan. Trong bức tranh giao thương sôi động ấy, cán bộ Đồn Biên phòng CKQT Móng Cái là điểm tựa tin cậy cho bà con và doanh nghiệp. Tại các vị trí kiểm soát, cùng với lực lượng chức năng khác, BĐBP thoăn thoắt thực hiện thao tác nghiệp vụ, từ kiểm tra hộ chiếu, giấy thông hành đến hướng dẫn người dân làm thủ tục hành chính nhanh chóng, thuận tiện.

Cán bộ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Móng Cái kiểm soát người xuất, nhập cảnh. Ảnh: SONG HIẾU

Thế nhưng, trong sự nhộn nhịp ấy tiềm ẩn nhiều “sóng ngầm” từ hoạt động tinh vi của tội phạm, đặc biệt là buôn lậu, gian lận thương mại. Dẫn chúng tôi đi tham quan thực tế, Thượng tá Chu Xuân Quyết, Chính trị viên Đồn Biên phòng CKQT Móng Cái cho biết: Các đối tượng buôn lậu luôn coi khu vực cửa khẩu là “nơi làm ăn”, tìm mọi cách để tuồn hàng cấm, hàng trốn thuế vào nội địa. Vì vậy, đơn vị luôn chủ động triển khai công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Xác định yếu tố con người là then chốt, Đồn Biên phòng CKQT Móng Cái đặc biệt chú trọng công tác giáo dục chính trị tư tưởng để cán bộ, chiến sĩ xác định rõ trách nhiệm, giữ vững bản lĩnh và sự liêm chính, nâng cao kỹ năng nghiệp vụ. Tại CKQT Móng Cái, từng nhiệm vụ, từng vị trí được chỉ huy đơn vị phân công cụ thể, bảo đảm công tác kiểm tra, kiểm soát luôn chu đáo, nhịp nhàng, chặt chẽ, minh bạch. Ngoài ra, các đội nghiệp vụ, tổ công tác thường xuyên tuần tra, bám sát địa bàn, kịp thời phát hiện những biến động, hành động bất thường, phương thức hoạt động của các đối tượng...

Hiệu quả công tác quản lý biên giới còn được nhân lên nhờ ứng dụng mạnh mẽ công nghệ hiện đại. Triển khai mô hình cửa khẩu thông minh của tỉnh Quảng Ninh, CKQT Móng Cái đang vận hành hệ thống kiểm soát và quản lý tự động, máy quét mã vạch-mã QR, hệ thống nhận dạng khuôn mặt, biển số xe, giám sát giao thông thông minh, ứng dụng chatbot trí tuệ nhân tạo (AI)... Theo Thượng tá Chu Xuân Quyết, sự kết hợp giữa con người và công nghệ hiện đại giúp tối ưu hóa quy trình thông quan, tăng tính minh bạch, đồng thời tạo ra sức mạnh tổng hợp, hỗ trợ các lực lượng chức năng chủ động phối hợp phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Điển hình như ngày 17-4-2025, Đồn Biên phòng CKQT Móng Cái phát hiện, bắt giữ vụ vận chuyển trái phép 4kg vàng qua cửa khẩu. Chưa đầy 1 tháng sau, đơn vị chủ trì, phối hợp phát hiện, bắt giữ 1 đối tượng vận chuyển trái phép 6kg bạc qua cửa khẩu; ngày 20-10-2025, phối hợp phát hiện, bắt giữ 3 đối tượng có hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép qua biên giới, cất giấu 20kg bạc... Ngày 26-1 vừa qua, tổ công tác của Đồn Biên phòng CKQT Móng Cái chủ trì, phối hợp bắt giữ vụ vận chuyển trái phép 165kg pháo hoa nổ qua biên giới. 

Xây dựng thế trận rộng khắp

BĐBP tỉnh Quảng Ninh được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ đường biên giới đất liền hơn 118km với 98 vị trí mốc giới; đường biên giới lãnh hải, ranh giới vùng đặc quyền kinh tế vùng thềm lục địa Việt Nam-Trung Quốc dài 124km. Biên giới trên đất liền có CKQT Móng Cái, cửa khẩu song phương Hoành Mô bao gồm lối thông quan Bắc Phong Sinh, một cửa khẩu phụ (Ka Long), lối mở Pò Hèn và Km3+4. Tuyến biên giới biển có 3 cửa khẩu cảng biển (Hòn Gai, Cẩm Phả, Vạn Gia). Địa bàn khu vực biên giới, biển, đảo có 33 xã, phường, đặc khu.

Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ninh bắt vụ vận chuyển trái phép 4kg vàng. Ảnh do đơn vị cung cấp

Thời gian qua, tình hình chủ quyền biên giới, vùng biển tỉnh Quảng Ninh cơ bản ổn định; quan hệ đoàn kết, hữu nghị, hợp tác hai bên biên giới không ngừng được củng cố và phát triển. Đặc biệt, công tác phối hợp của lực lượng bảo vệ biên giới giữa hai nước luôn chặt chẽ, kịp thời giải quyết các vụ việc nảy sinh trên biên giới. Hoạt động của tội phạm, vi phạm pháp luật trên khu vực biên giới được kiểm soát, không phát sinh điểm nóng. Tuy nhiên, một số loại tội phạm vẫn còn xảy ra, như: Mua bán, vận chuyển hàng cấm (pháo nổ, khí cười...); buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, kim khí quý, tiền tệ qua biên giới; đưa dẫn người xuất, nhập cảnh trái phép... với những phương thức, thủ đoạn tinh vi.

Trước thực tế đó, theo Đại tá Nguyễn Quang Hòa, Phó chỉ huy trưởng Bộ CHQS, kiêm Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy BĐBP tỉnh Quảng Ninh: Để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật, Đảng ủy, Ban chỉ huy BĐBP tỉnh tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng kế hoạch huấn luyện chuyên sâu theo từng nhóm đối tượng, từng lực lượng chuyên trách. Chú trọng huấn luyện nghiệp vụ trinh sát, điều tra hình sự, pháp luật, kiểm soát biên phòng và kỹ năng sử dụng phương tiện, trang bị kỹ thuật hiện có. Đồng thời, xây dựng, phát huy mạng lưới cơ sở mật và “tai, mắt” của quần chúng nhân dân; nâng cao chất lượng trinh sát, điều tra nắm chắc địa bàn, đối tượng, hoạt động của các đường dây, ổ nhóm tội phạm. Cùng với làm tốt công tác tuyên truyền, đơn vị chủ động phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương biên giới, phối hợp với lực lượng Hải quan, Cảnh sát biển, Công an và lực lượng bảo vệ biên giới Trung Quốc... xây dựng, triển khai thực hiện tốt các quy chế phối hợp công tác.