Không chỉ cấp cứu kịp thời, điều trị bệnh giỏi, đội ngũ thầy thuốc áo lính còn luôn có mặt kịp thời ở những nơi xung yếu giúp nhân dân phòng, chống dịch bệnh, tham gia cứu hộ, cứu nạn đồng bào trong thiên tai, thảm họa...

Nỗ lực hết mình vì sức khỏe bộ đội và nhân dân

Những năm vừa qua, nước ta đã trải qua thảm họa dịch bệnh, thiên tai, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản, ảnh hưởng lớn đến đời sống nhân dân, như đại dịch Covid-19; đợt mưa lũ lịch sử tại miền Trung năm 2020; lũ quét và sạt lở đất tại Lai Châu, Điện Biên năm 2022; bão số 3 (Yagi) năm 2024... Trong những thời khắc nguy nan đó, chúng ta rất đỗi tự hào khi Bộ đội Cụ Hồ luôn xuất hiện kịp thời ở những nơi gian khó, hiểm nguy nhất. Trong đội hình ấy, lực lượng quân y luôn xung kích trên tuyến đầu.

Tổ cấp cứu đường không của Bệnh viện Quân y 175 phối hợp với kíp trực thăng của Binh đoàn 18 đưa bệnh nhân nặng từ đảo Thổ Chu về đất liền cấp cứu (tháng 11-2024). Ảnh: TRUNG CHÍNH 

Chỉ tính riêng trong 5 năm gần đây, ngành quân y đã huy động hơn 12.000 lượt cán bộ, nhân viên y tế tham gia các hoạt động cứu hộ, cứu nạn tại hơn 300 điểm nóng thiên tai trên khắp cả nước. Điển hình, trong đợt mưa lũ lịch sử tại miền Trung năm 2020, lực lượng quân y đã tổ chức 85 tổ cấp cứu cơ động, khám, chữa bệnh cho hơn 45.000 lượt người dân, cấp phát thuốc miễn phí trị giá hơn 8 tỷ đồng, xử lý môi trường tại 120 điểm dân cư bị ngập sâu, hỗ trợ khử khuẩn; phòng, chống dịch bệnh sau lũ. Trong đợt lũ quét và sạt lở đất tại Lai Châu, Điện Biên năm 2022, các tổ quân y đã cơ động nhanh đến hiện trường, thiết lập trạm y tế dã chiến, cấp cứu kịp thời hàng trăm người bị thương, hỗ trợ vận chuyển bệnh nhân nặng về tuyến sau, không để xảy ra tử vong do thiếu chăm sóc y tế.

Cán bộ, nhân viên ngành quân y luôn xác định cứu trợ y tế trong các tình huống thiên tai, thảm họa, sự cố là nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình. Cục Quân y (Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật) đã chỉ đạo quân y toàn quân kiện toàn hàng nghìn tổ cấp cứu và tổ phòng, chống dịch cơ động, hàng trăm đội phẫu thuật cứu chữa cơ bản và cứu chữa bước đầu... Trước yêu cầu cấp thiết, ngành quân y đã phát huy vai trò là lực lượng nòng cốt, xung kích, chủ động tham gia thực hiện nhiệm vụ cứu trợ y tế trong thiên tai, thảm họa, sự cố; góp phần bảo vệ tính mạng, sức khỏe bộ đội và nhân dân, ổn định đời sống và giữ vững quốc phòng, an ninh.

Bác sĩ Bệnh viện Quân y 175 khám cho bệnh nhân bị đột quỵ não cấp cứu tại Bệnh xá đảo Sơn Ca trước khi trực thăng vận chuyển về đất liền điều trị (tháng 9-2024). Ảnh: TRUNG CHÍNH 

Tại các vùng biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc, các thế hệ lãnh đạo Cục Quân y luôn trăn trở: Làm gì, làm thế nào để cứu chữa kịp thời cho bộ đội và nhân dân nơi đầu sóng ngọn gió, tránh những hậu quả đáng tiếc? Từ những trăn trở ấy, công tác “cấp cứu Trường Sa” được triển khai, gắn với những ca trực xuyên Tết, các quyết định khẩn trương, những chuyến bay trong đêm đưa bệnh nhân từ đảo xa về đất liền an toàn. Những năm gần đây, công tác "cấp cứu Trường Sa" được thực hiện ngày càng khẩn trương, hiệu quả. Hàng trăm bệnh nhân được cứu chữa kịp thời; trong đó gần 100 trường hợp vận chuyển bằng máy bay quân sự, hơn 150 trường hợp bằng tàu biển; gần 15.000 lượt ngư dân được khám bệnh, cấp thuốc và hơn 1.000 trường hợp được điều trị tại đảo...

Trong điều kiện khắc nghiệt, xa đất liền, nếu không có lực lượng quân y trên các đảo, nhiều ngư dân đã không thể qua khỏi. Mỗi ca cấp cứu thành công là biểu tượng sống động của tình quân dân. Với tinh thần “vì nhân dân quên mình", "vì nhân dân phục vụ”, hàng trăm lượt thầy thuốc quân y sẵn sàng xa gia đình, ra công tác nơi biển, đảo xa xôi, trở thành điểm tựa vững chắc cho cán bộ, chiến sĩ chắc tay súng, cho ngư dân yên tâm vươn khơi, bám biển, giữ vững chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Chăm sóc, bảo vệ sức khỏe bộ đội là nhiệm vụ chính trị trung tâm của ngành quân y. Cục Quân y đã chỉ đạo hệ thống quân y toàn quân phối hợp chặt chẽ với y tế dự phòng dân y triển khai đồng bộ, quyết liệt các biện pháp giám sát, phòng, chống và kiểm soát dịch bệnh. Giai đoạn 2020-2025, ngoài chiến đấu với "giặc Covid-19", quân y toàn quân đã xử lý hiệu quả 15 vụ dịch nguy hiểm (14 vụ não mô cầu, 1 vụ bạch hầu), hạn chế tối đa tử vong. Công tác quản lý, chăm sóc sức khỏe quân nhân được thực hiện chặt chẽ, toàn diện, nền nếp; tỷ lệ quân số khỏe toàn quân thường xuyên đạt trên 98,5%.

Làm chủ y khoa hiện đại, nâng tầm vị thế quân y

Giáp Tết Nguyên đán 2026 là thời điểm đáng nhớ đối với đội ngũ y, bác sĩ Khoa Phẫu thuật gan-mật-tụy của Bệnh viện Trung ương Quân đội (TƯQĐ) 108 khi thực hiện thành công ca ghép gan cấp cứu, cứu sống nữ bệnh nhân 65 tuổi ở TP Hải Phòng. Sáng 14-2 (tức 27 Tết), thực hiện chỉ đạo của Trung tướng, GS, TS Lê Hữu Song, Giám đốc Bệnh viện, các đơn vị chuyên môn lập tức triển khai quy trình ghép gan cấp cứu. Nhiều bác sĩ, điều dưỡng đang nghỉ ngoài giờ, có người đang trên đường về quê đón Tết cùng gia đình đã nhanh chóng quay trở lại bệnh viện để kịp thời chuẩn bị cho ca ghép.

Bác sĩ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 thực hiện ca ghép gan cấp cứu, cứu sống người bệnh vào ngày 27 Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Ảnh: MAI CHI 

TS Hồ Văn Linh, Khoa Phẫu thuật gan-mật-tụy chia sẻ: Ca phẫu thuật diễn ra trong 6 giờ liên tục, trong đó đối với lá gan hiến tặng, kíp phẫu thuật đã thực hiện lấy mảnh gan ghép từ người hiến bằng phương pháp phẫu thuật nội soi để tiến hành ghép cho người nhận. Đây là một trong những kỹ thuật phức tạp bậc nhất trong lĩnh vực ngoại khoa, đòi hỏi phẫu thuật viên phải có kinh nghiệm chuyên sâu, thao tác tỉ mỉ, chính xác tuyệt đối, cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại và đồng bộ. Trên thế giới chỉ một số ít trung tâm ghép gan hàng đầu tại các quốc gia có nền y học phát triển có thể triển khai kỹ thuật này.

Hiện nay, Bệnh viện TƯQĐ 108 đã trở thành trung tâm ghép gan hàng đầu Đông Nam Á-một thành tựu không chỉ khẳng định năng lực chuyên môn mà còn thể hiện tinh thần sáng tạo trong giải quyết các “bài toán khó” của y học hiện đại. Trong năm vừa qua, Bệnh viện đã thực hiện 158 ca ghép thận, 54 ca ghép gan, 6 ca ghép giác mạc, 3 ca ghép tim; thực hiện thành công 6 ca lấy ghép đa tạng từ người cho chết não; nâng tổng số ca ghép tạng của Bệnh viện lên 636 ca ghép thận, 310 ca ghép gan, 32 ca ghép giác mạc, 8 ca ghép tim. Bệnh viện tiếp tục ghi dấu mốc thành tựu y học mới trên bản đồ ghép tạng quốc gia, đó là lần đầu tiên thực hiện thành công ca ghép gan không cùng nhóm máu ở người lớn (cho nữ bệnh nhân 20 tuổi ở Hà Nội). Đặc biệt, Bệnh viện thực hiện thành công ca ghép tim nhân tạo bán phần thế hệ thứ 3 lần đầu tiên tại Việt Nam-dấu ấn quan trọng, đưa y học Việt Nam tiến gần với các nền y học tiên tiến trên thế giới.

Cùng với Bệnh viện TƯQĐ 108, nhiều bệnh viện quân y tuyến cuối, như: Bệnh viện Quân y 103 (Học viện Quân y), Bệnh viện Quân y 175, Bệnh viện Bỏng quốc gia Lê Hữu Trác... đã phát triển, làm chủ nhiều kỹ thuật chuyên sâu, tương đương với trình độ các nước có nền y học tiên tiến trong khu vực. Những kết quả trên của các bệnh viện Quân đội là minh chứng rõ nét, khẳng định sự phát triển, tiến bộ vượt bậc của ngành quân y trong nghiên cứu khoa học, phát triển kỹ thuật mới, kỹ thuật cao. Các bệnh viện quân y khẳng định là những trụ cột trong hệ thống các bệnh viện cả nước và là điểm khám, chữa bệnh tin cậy được nhân dân gửi gắm tin yêu. Trong đó, Bệnh viện TƯQĐ 108 năm 2025 tiếp nhận khám cho hơn 1,1 triệu lượt người bệnh; hơn 52.600 lượt bệnh nhân được phẫu thuật; Bệnh viện Quân y 103, mỗi ngày tiếp nhận khám từ 3.000 đến 3.500 lượt bệnh nhân; trung bình hằng năm khám gần 700.000 lượt người, thu dung, điều trị trên 50.000 lượt bệnh nhân và thực hiện trên 5 triệu xét nghiệm/năm...

Thời gian tới, dự báo tình hình thiên tai, thảm họa, sự cố, dịch bệnh tiếp tục diễn biến khó lường, với quy mô, mức độ ngày càng lớn và nhanh, đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực ứng phó của ngành quân y trong bảo vệ, cứu chữa, chăm sóc sức khỏe bộ đội và nhân dân. Trong đó nổi lên các dịch bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, tỷ lệ tử vong cao (Nipah, não mô cầu...). Đây không chỉ là vấn đề y học thuần túy mà còn là thách thức đối với công tác quản lý sức khỏe bộ đội. Trong bối cảnh Quân đội đang từng bước hiện đại hóa hệ thống quân y, việc tăng cường năng lực xét nghiệm chẩn đoán nhanh tại tuyến đầu là yêu cầu cấp thiết, mang tính chiến lược lâu dài.