Hội thảo nhằm đánh giá cụ thể thực trạng đầu tư ngành điện, dự báo những thách thức trong cân đối cung - cầu nguồn điện, những bất cập trong hoạt động đầu tư, qua đó tìm lối ra cho cơ chế giá điện, thúc đẩy giải ngân dòng vốn vào các dự án điện.

Năm 2022 sẽ không tăng giá điện

Trong hơn hai năm qua, đại dịch Covid-19 đã mang lại những thách thức chưa từng có, tác động sâu rộng đến mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội và khiến cho tiêu dùng điện giảm mạnh. Tuy nhiên, ngay khi dịch bệnh được khống chế, nền kinh tế có những dấu hiệu hồi phục và tăng tốc, thì nhu cầu tiêu thụ điện tại một số nơi cũng đã có sự hồi phục và tăng trưởng như năm 2019, thời điểm ngay trước đại dịch.

Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương phát biểu tại hội thảo. 

Trước thực tế này, việc cấp điện cho nền kinh tế theo phương châm “điện đi trước một bước, đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế một cách ổn định, an toàn với giá cả hợp lý” cũng đang là một thách thức không nhỏ, khi hàng loạt dự án nguồn điện lớn dù có trong quy hoạch, đã được cấp chủ trương đầu tư nhưng vẫn khó triển khai trên thực địa.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương nhấn mạnh, điện cho phát triển kinh tế đang nóng, nhất là sau 2 năm đại dịch. Các năm 2022-2023 là năm cao điểm thực hiện đầu tư, nếu nhu cầu điện không được đáp ứng sẽ kéo giảm phục hồi kinh tế.

Trong khi đó, việc bảo đảm cung ứng điện thời gian tới sẽ gặp nhiều khó khăn, nhất là ở miền Bắc, việc hỗ trợ kéo điện từ miền Trung ra miền Bắc bị giới hạn bởi truyền tải. Căng thẳng Nga - Ukraine cũng khiến nguồn cung năng lượng sơ cấp bị ảnh hưởng, giá nhập khẩu cao. Việc mất cân đối nguồn cung điện tại các vùng miền dẫn tới khó khăn nhất định trong điều độ vận hành hệ thống điện, thực tế huy động hiệu quả các nguồn vốn đầu tư phát triển ngành điện cũng đang gặp nhiều thách thức.

Theo ông Nguyễn Tài Anh, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), để đáp ứng điện cho phục hồi phát triển kinh tế, EVN đang nỗ lực ở mức cao nhất để đảm bảo tiến độ của các dự án nguồn điện, đưa vào vận hành đúng kế hoạch. EVN cam kết với Chính phủ năm 2022 sẽ không tăng giá điện, nỗ lực cân đối nguồn điện để bảo đảm nguồn cung điện cho phát triển kinh tế.

Dù vậy, theo ông Nguyễn Tài Anh, khó khăn, trở ngại trong triển khai các dự án điện vẫn còn nhiều. Điển hình, các quy định pháp luật trong công tác đầu tư xây dựng còn thiếu đồng bộ; trình tự, thủ tục trong công tác chuẩn bị đầu tư phải qua nhiều bước dẫn đến thực hiện thời gian kéo dài, khó khăn trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, chuyển đổi mục đích đất rừng, thu xếp vốn.

Những tồn tại này cần được tháo gỡ để tiến độ triển khai các dự án điện được đẩy nhanh. Căng thẳng Nga - Ukraine đẩy giá than, khí... tăng rất mạnh, nhập khẩu không thuận lợi, những biến động này tạo áp lực lớn lên ngành điện, cả về đầu tư xây dựng lẫn sản xuất kinh doanh.

Tổng vốn đầu tư cho phát triển điện lực giai đoạn 2021-2030 khoảng 141,59 tỷ USD

Chia sẻ tại hội thảo, ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo, Bộ Công Thương, cho biết, tổng vốn đầu tư cho phát triển điện lực giai đoạn 2021-2030 của Việt Nam theo tính toán là 141,59 tỷ USD, trong đó phần nguồn điện 127,45 tỷ USD và phần lưới khoảng 14,14 tỷ USD. Bình quân vốn đầu tư mỗi năm cho giai đoạn này khoảng 14,16 tỷ USD/năm (trong đó phần nguồn khoảng 12,72 tỷ USD/năm và phần lưới khoảng 1,41 tỷ USD/năm).

Quang cảnh hội thảo. 

Cụ thể, khối lượng đầu tư đến năm 2030 gồm: Khối lượng lưới điện truyền tải 500kV cải tạo và xây dựng mới: gần 15.000km (xây mới khoảng 13.000km); Tổng dung lượng trạm biến áp 500kV cải tạo và xây mới: khoảng 86.000km (xây dựng mới khoảng 48.500km); Lưới điện truyền tải 220kV cải tạo và xây dựng mới: gần 23.000km (xây mới khoảng 16.000km); Tổng dung lượng trạm biến áp 220kV cải tạo và xây mới: khoảng 110.000km (xây dựng mới khoảng 74.000km).

Nói thêm về định hướng phát triển nguồn điện, ông Tuấn Anh cho biết, mục tiêu là xây dựng, phát triển ngành điện độc lập, tự chủ và hạn chế tối đa sự phụ thuộc vào các nước ngoài, đặc biệt là các nguồn nhiên liệu nhập khẩu. Tăng cường nhập khẩu và liên kết lưới điện với các nước láng giềng. Từng bước loại bỏ một cách mạnh mẽ các nguồn điện không thân thiện với môi trường và thay thế bằng các nguồn điện năng lượng tái tạo.

Việc đầu tư các nguồn điện năng lượng tái tạo trong giai đoạn tới cần cụ thể hóa nhanh nhằm đảm bảo việc thực hiện các cam kết của Chính phủ tại Hội nghị COP26 về việc trung hòa Carbon vào năm 2050.

Giải pháp được các chuyên gia nhấn mạnh để thu hút nguồn lực đầu tư cho ngành điện là cần hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh (giá điện minh bạch), tạo môi trường khuyến khích đầu tư có hiệu quả, cùng cơ hội thuận lợi cho việc phát triển năng lượng sạch, hoàn thiện cơ chế dịch vụ phụ trợ trong thị trường điện cạnh tranh; điều chỉnh cơ cấu biểu giá điện để phù hợp với hệ thống tích hợp năng lượng tái tạo...

Bài, ảnh: VŨ DUNG