Phiên họp được tiến hành dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng.

Theo đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh, nền kinh tế đang tăng trưởng nhưng cần nhìn rõ tăng trưởng dựa trên nền tảng nào, liệu có đủ vững chắc để duy trì tốc độ cao hay không. Nếu không kịp thời điều chỉnh, những bất cập hiện nay có thể trở thành rủi ro dài hạn đối với cả kinh tế và xã hội.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp. 

Vấn đề đầu tiên được đại biểu chỉ ra là tình trạng tín dụng “chảy sai chỗ” kéo dài. Hiện nay, đầu tư tư nhân tại Việt Nam phụ thuộc tới khoảng 80% vào tín dụng ngân hàng, trong khi lãi suất cho vay ở mức cao khiến chỉ những lĩnh vực lợi nhuận lớn hoặc mang tính đầu cơ mới có thể hấp thụ vốn. Hệ quả là dòng tiền bị dồn vào bất động sản, đặc biệt là hoạt động đầu cơ.

Đại biểu dẫn chứng, giá nhà tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã lên tới 25–30 lần thu nhập bình quân năm, cao hơn rất nhiều so với ngưỡng an toàn quốc tế (4–6 lần). Điều này khiến người trẻ khó tiếp cận nhà ở, thậm chí phải mất hàng chục năm lao động vẫn không thể sở hữu nhà, trong khi người có tài sản thừa kế lại có lợi thế lớn. Đây không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn tác động đến niềm tin xã hội và tính công bằng trong dài hạn.

Số liệu từ 35 ngân hàng thương mại cho thấy tín dụng bất động sản tăng tới 132% trong giai đoạn 2021–2025, từ 1,955 triệu tỷ đồng lên 4,541 triệu tỷ đồng, cao gấp 2,4 lần tốc độ tăng tín dụng công nghiệp. Quy mô tín dụng bất động sản năm 2025 lớn gấp 1,81 lần công nghiệp và gấp 5,3 lần nông, lâm, thủy sản. Riêng giai đoạn 2024–2025, tín dụng lĩnh vực này tăng đột biến 37,6%, trong khi công nghiệp chỉ tăng 9,4%.

Trong khi đó, theo đại biểu, bất động sản không trực tiếp tạo ra giá trị xuất khẩu hay việc làm bền vững. Việc dòng vốn bị “giam” trong tài sản đầu cơ khiến nền kinh tế giống như “chạy marathon với đôi chân bị trói”, không phát huy được hiệu quả tăng trưởng thực chất.

Đại biểu Lê Hoàng Anh phát biểu. 

Từ thực trạng trên, đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh đề nghị Chính phủ kiểm soát tín dụng bất động sản đầu cơ bằng các công cụ thị trường, thay vì mệnh lệnh hành chính. Đồng thời, cần áp dụng dự trữ bắt buộc phân biệt theo lĩnh vực để điều hướng dòng vốn sang sản xuất và công nghệ.

Đại biểu cũng kiến nghị áp dụng cơ chế thu phí sử dụng đất dựa trên hiệu quả và tiến độ khai thác. Cụ thể, đất dự án chậm triển khai quá 24 tháng cần bị áp dụng mức phí tăng dần; nhà đất thứ hai trở lên không đưa vào sử dụng hoặc cho thuê phải chịu phí lũy tiến. Nguồn thu từ các chính sách này nên được đưa vào quỹ phát triển nhà ở xã hội, cải tạo chung cư cũ và đầu tư hạ tầng đô thị thiết yếu. Đây là giải pháp tác động trực tiếp vào động cơ đầu cơ, buộc tài sản quay về giá trị sử dụng thực.

Nhóm vấn đề thứ hai được đại biểu đề cập là hiệu quả đầu tư còn thấp, thể hiện qua hệ số ICOR cao. Nguyên nhân không phải do thiếu vốn mà do phân bổ dàn trải, kỷ luật đầu tư chưa nghiêm và thiếu cơ chế trách nhiệm giải trình.

Đại biểu chỉ ra một số tồn tại như nhiều dự án hoàn thành nhưng chưa đưa vào sử dụng, công tác chuẩn bị đầu tư còn yếu, chi phí phi chính thức cao, trong khi vốn lại phân bổ chậm.

Để khắc phục, đại biểu đề xuất: Cắt giảm ít nhất 30% số dự án, lựa chọn đúng dự án kém hiệu quả để loại bỏ, giữ lại các dự án có tính lan tỏa cao; sớm ban hành hướng dẫn hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội phù hợp từng loại dự án, đồng thời bắt buộc đánh giá kết quả sau 3 năm vận hành và công khai để ràng buộc trách nhiệm; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị đầu tư công, thiết lập hệ thống theo dõi thời gian thực về tiến độ, giải ngân và chi phí, qua đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả sử dụng vốn.

Đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng hai con số là khả thi, nhưng chỉ đạt được khi có những cải cách thực chất trong phân bổ và sử dụng nguồn lực. Thay vì tiếp tục bơm vốn vào hệ thống cũ, cần thay đổi cách thức vận hành, buộc mỗi đồng đầu tư phải chứng minh được giá trị và hiệu quả thực tế.