Kết nối dữ liệu, làm tốt công tác dự báo, mô phỏng

Cho ý kiến về nội dung sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tài nguyên nước, đại biểu Trần Mạnh Huy (đoàn TP Đà Nẵng) tập trung vào việc xây dựng, điều chỉnh quy trình vận hành liên hồ chứa theo thời gian thực.

Theo đại biểu Trần Mạnh Huy, hiện có 16 lưu vực sông liên tỉnh thành lập quy hoạch tổng hợp, trong đó 11 lưu vực sông đã có quy trình vận hành liên hồ chứa. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ là từng hồ vận hành thế nào, mà là những dữ liệu của cả lưu vực có được kết nối đủ nhanh để dự báo tác động ở vùng hạ du hay không. Các lưu vực có thể có đặc điểm và quy mô vận hành khác nhau nhưng không thể hình thành, tạo những ốc đảo dữ liệu, mỗi nơi một chuẩn, một cách hiểu khác nhau về dữ liệu thời gian thực và thông tin không liên thông.

 Quang cảnh phiên họp Quốc hội.

Thực trạng này cho thấy pháp luật cần xây dựng cơ chế liên thông dữ liệu và thông tin giữa hệ thống quản lý tài nguyên nước, khí tượng thủy văn và phòng, chống thiên tai để dữ liệu vận hành liên hồ trở thành đầu vào kịp thời cho dự báo, cảnh báo sớm và ứng phó với thiên tai.

Từ những vấn đề trên, đại biểu Trần Mạnh Huy nhấn mạnh cần luật hóa nguyên tắc dữ liệu thời gian thực. Theo đó, dữ liệu phục vụ vận hành liên hồ phải được kết nối đồng bộ, có định danh nguồn, dấu thời gian, cơ chế truyền tải và lưu trữ. Luật quy định nguyên tắc, Chính phủ quy định chi tiết tiêu chuẩn kỹ thuật, tần suất cập nhật và yêu cầu về hạ tầng dữ liệu.

Bên cạnh đó, cần luật hóa yêu cầu kết nối dữ liệu phục vụ dự báo tác động vùng hạ du. Đối với các lưu vực có nguy cơ cao, quy trình vận hành liên hồ theo thời gian thực phải bảo đảm khả năng kết nối, khai thác và chia sẻ dữ liệu cần thiết với các hệ thống khí tượng thủy văn, phòng, chống thiên tai và các hệ thống dữ liệu có liên quan nhằm dự báo dòng chảy, mô phỏng các kịch bản vận hành và tác động ở vùng hạ du.

“Người dân không cần những thông báo kỹ thuật khó hình dung. Điều người dân cần biết là nơi nào sẽ ngập, ngập khoảng bao nhiêu và trong bao lâu, đường nào bị chia cắt, phải di chuyển đến đâu để an toàn. Nếu những thông tin này đến được với chính quyền và người dân đủ sớm, đủ tin cậy và đủ rõ để hành động, thì nhiều thiệt hại về người và tài sản ở vùng hạ du trong những năm qua có thể đã được hạn chế đáng kể”, đại biểu Trần Mạnh Huy chia sẻ.

Đồng thời, cần luật hóa trách nhiệm chia sẻ và truy vết thông tin vận hành. Quy trình phải xác định rõ chủ thể cung cấp, chủ thể tiếp nhận, thời điểm chia sẻ và trách nhiệm khi thông tin vận hành sai, chậm hoặc không được cung cấp kịp thời.

Vì vậy, đại biểu Trần Mạnh Huy đề nghị Chính phủ rà soát đồng bộ 11 quy trình vận hành liên hồ hiện nay, bảo đảm thống nhất về kết nối, chia sẻ và truy vết thông tin vận hành.

 Đại biểu Trần Mạnh Huy (đoàn TP Đà Nẵng).

Bảo đảm lợi ích của người dân tại khu vực khai thác khoáng sản

Tại phiên thảo luận, đóng góp ý kiến vào nội dung sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và Khoáng sản, đại biểu Nguyễn Phi Hùng (đoàn TP Đà Nẵng) nhấn mạnh cần bảo đảm hài hòa lợi ích của doanh nghiệp và người dân tại khu vực có hoạt động khai thác khoáng sản.

Theo đại biểu Nguyễn Phi Hùng, thực tế hiện nay cho thấy các hoạt động liên quan đến địa chất và khoáng sản luôn ẩn chứa nhiều nguy cơ làm biến đổi địa chất, sạt lở bờ sông, thay đổi dòng chảy, ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống dân sinh và sản xuất của người dân. Tuy nhiên, Luật Địa chất và Khoáng sản hiện hành cũng như dự thảo luật sửa đổi lần này chưa quy định bắt buộc chủ đầu tư và cơ quan nhà nước phải niêm yết công khai thông tin và tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi những dự án khai thác khoáng sản

Do đó, đại biểu Nguyễn Phi Hùng đề nghị bổ sung vào dự thảo luật quy định bắt buộc phải tổ chức lấy ý kiến tham vấn công khai của cộng đồng dân cư nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp của các dự án mỏ trước khi trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị siết chặt quy định đóng cửa mỏ và cơ chế giám sát của nhân dân. Lấy dẫn chứng từ thực tế hiện nay, nhiều mỏ đã hoàn thành đóng cửa trên hồ sơ nhưng trên thực địa thì vẫn để lại các hố sâu rất nguy hiểm, gây ngập úng, ảnh hưởng đến môi trường và cuộc sống người dân địa phương, đại biểu Nguyễn Phi Hùng cho rằng cần phải bổ sung quy định đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và đại diện cộng đồng dân cư nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp của dự án tham gia vào ban giám sát đóng cửa mỏ và hội đồng nghiệm thu kết quả phục hồi môi trường trước khi trình cấp có thẩm quyền ban hành quyết định hoàn thành đóng cửa mỏ. Đồng thời đề nghị bổ sung quy định việc hoàn thành đủ nghĩa vụ bồi thường thiệt hại tài sản, đất đai, nguồn nước cho người dân (nếu có) là điều kiện bắt buộc để xem xét gia hạn và điều chỉnh giấy phép.