QĐND - Trước đây, ở xã Đào Viên, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn, hầu hết thanh niên của 19 bản trong xã đều có súng tự chế. Đây là vũ khí dùng để săn bắn thú rừng và là đồ “trang sức” của cánh con trai khi đến tuổi trưởng thành. Nhưng rồi, súng đã gây ra nhiều hệ lụy như: Bắn nhầm vào người, cãi nhau cũng mang súng ra giải quyết…

Mấy đêm liền hễ chợp mắt, ông Lê Ký Quan lại giật mình như sợ có ai đó lén lấy cây súng kíp của ông để làm điều xấu. Bên tai ông cứ văng vẳng lời cán bộ Phúc (Đại úy Đỗ Văn Phúc, Chính trị viên phó, Đồn Biên phòng (BP) Bình Nghi, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn): "Biết là bố không bao giờ cầm súng bắn cái gì ngoài mấy con thú rừng hay đến phá nương. Nhưng hiện nay, thú rừng đã ít rồi, lại toàn thú quý hiếm cần được bảo vệ. Giữ súng trong nhà, nhỡ con cháu hay ai đó lén lấy, mang bắn người thì chính bố là người mang tiếng đầu tiên, tiếp đó là con cháu, người thân chịu thiệt thòi, mang tội!".

Người dân tự nguyện đến giao nộp súng tự chế tại trung tâm xã Đào Viên.

Trăn trở mãi, mặc dù vẫn còn luyến tiếc, nhưng ngay từ sáng sớm ông Quan đã lấy từ trên mái nhà cây súng kíp thân thuộc mà từ hàng chục năm nay ông chưa từng sờ đến. Lau chùi thật sạch sẽ, kiểm tra lại túi thuốc súng, túi đạn... rồi ông khoác súng ra khỏi nhà, đi thẳng đến trung tâm xã, nơi Đồn BP Bình Nghi phối hợp với Ban CHQS huyện Tràng Định đang tổ chức tiếp nhận súng tự chế do người dân giao nộp.

Bàn giao khẩu súng cho cán bộ tiếp nhận, ông Quan tâm sự: Với người dân tộc Tày, Nùng, khẩu súng như một người bạn, gắn bó từ lúc trưởng thành cho đến khi về già. Khi mới 14 tuổi, mình đã được bố dạy cách khoan nòng súng. Từ một ống thép đặc dài hơn 1m, ngày nào mình cũng mang ra bờ suối để khoan. Và phải mất hơn một năm mới thành cái nòng súng. Những năm còn trai tráng, cây súng này chẳng mấy khi rời vai mình mỗi khi ra khỏi nhà…! Nay mình thấy có lý, giữ lại súng cũng chẳng để làm gì, nhỡ xảy ra chuyện thì ân hận.

Cũng như ông Quan, sau khi nghe Bộ đội Đồn BP Bình Nghi tuyên truyền, hơn 90 người từ các bản Nà Mằn, Phiêng Slỉnh, Nà Khoong, Pắc Lọn… cũng đến địa điểm trên để giao nộp súng.

Ông Nông Văn Tài, Chủ tịch UBND xã Đào Viên tâm sự: Ở Đào Viên, không ít gia đình giữ cây súng kíp như vật gia bảo. Tuy nhiên, tác hại của súng kíp thì ai cũng rõ. Đó là, dịp Tết Nhâm Thìn vừa rồi, tại bản Phiêng Slỉnh, một thanh niên trong bản chỉ vì mâu thuẫn với bạn mà mang súng ra bắn nhau, gây án mạng. Ngoài ra, trên địa bàn xã cũng xảy ra một số vụ việc, như: Đối tượng say rượu, không làm chủ được bản thân đã xách súng kíp sang bắn thủng đùi người hàng xóm; một nhóm đi săn bắn nhầm vào nhau… Đảng ủy, UBND xã Đào Viên đã xác định rõ: Để hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới, cần phải thực hiện tốt “Bốn không”: Xã, bản không ma túy; không có trường hợp vượt biên buôn lậu; không chơi số đề cờ bạc; không tàng trữ vũ khí. Trong đó, việc thu, nộp súng tự chế không chỉ góp phần ổn định an ninh trật tự, mà còn xây dựng nếp sống văn hóa mới cho đồng bào và địa phương.

Đại úy Đỗ Văn Phúc cho biết: "Đảng ủy, chỉ huy Đồn BP Bình Nghi đã cùng với chính quyền địa phương vạch hẳn một kế hoạch lâu dài, giải quyết dứt điểm những vụ việc liên quan đến súng tự chế. Công tác trọng tâm được đồn xác định là làm tốt công tác vận động quần chúng, tuyên truyền cho bà con về tác hại của súng kíp và các loại vũ khí tự chế. Anh em trong Đội vận động quần chúng đã đến từng gia đình để tuyên truyền cho đồng bào về tác hại của vũ khí tự chế, từ đó tự giác đem đến chính quyền địa phương giao nộp. Qua tổng kết phong trào "Bốn không" năm 2012, người dân đã tự nguyện giao nộp 76 khẩu súng các loại, 39 nòng súng, 2 viên đạn".

Bây giờ ở Đào Viên, người dân cả 19 bản đều đã nói “không” với súng tự chế. Thanh niên trai tráng trong các bản giờ đây đã biết học Bộ đội Biên phòng áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất để có năng suất, hiệu quả kinh tế cao, góp phần xóa đói giảm nghèo và vươn lên làm giàu một cách bền vững.

Bài và ảnh: Minh Trường - Phú Sơn