Lưới điện nông thôn như thế này rất khó bảo đảm an toàn. Ảnh: THU HƯƠNG

Công ty điện lực 1(PC1), là một trong bảy đơn vị thuộc Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN). Năm 2008, EVN giao cho các đơn vị trực thuộc tiếp nhận lưới điện hạ áp của 556 xã, trong số này riêng PC1 tiếp nhận tới 413 xã. Sang năm 2009, EVN giao nhiệm vụ cho PC1 phải tiếp nhận 1.770 xã, nhưng đơn vị quyết tâm đạt con số 2.000 xã. Điều này thể hiện nỗ lực của PC1 trong việc thực hiện chỉ đạo về công tác tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn.

Khó khăn chồng chất

Trong quá trình thực hiện tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn, PC1 gặp không ít khó khăn. Trở ngại lớn nhất mà PC1 gặp phải đó là việc các địa phương chậm trễ bàn giao lưới điện hạ áp cho ngành điện. Bên cạnh đó, phần lớn lưới điện hạ áp ở các địa phương được xây dựng bằng nguồn vốn của hợp tác xã và nhân dân đóng góp, do vậy sau một thời gian dài sử dụng đã trở nên cũ nát, không bảo đảm an toàn cung cấp điện. Thêm vào đó, bán kính cấp điện lại lớn khiến tổn thất điện năng và điện áp cao.

Xin nêu ví dụ, tại Bắc Giang, lưới điện hạ áp nông thôn được hình thành từ nhiều nguồn, xây dựng ở nhiều giai đoạn khác nhau và không được tu sửa, bảo dưỡng thường xuyên, nên không đủ tiêu chuẩn vận hành, mức độ tái sử dụng được chỉ khoảng 15-20%. Do đó, công tác xác định giá trị tài sản theo đơn giá tổng hợp do liên ngành Công Thương - Tài chính - Xây dựng quy định khó có thể thực hiện. Cách tháo gỡ là dựa vào sự thỏa thuận giữa các bên, song để tìm được “tiếng nói chung” về vấn đề này không đơn giản.

Còn ở tỉnh Phú Thọ, vướng mắc lại đến từ những người kinh doanh điện. Tại địa phương này tồn tại hai hình thức quản lý lưới điện: Ngành điện bán trực tiếp đến hộ sử dụng (gồm các hộ sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng tại 48 xã, phường, thị trấn. Còn lại 253 xã lại áp dụng hình thức bán điện qua công tơ tổng. Với hình thức này, người sử dụng điện phải chịu thiệt thòi vì giá bán cao, điện áp không ổn định, phải đầu tư nhiều. Nhưng chính điều đó lại mang lại lợi ích cho một bộ phận cá nhân, tổ chức kinh doanh tại địa phương nên họ tìm cách làm chậm trễ quá trình bàn giao.

Hay ở tỉnh Thái Bình, lưới điện trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, vì thời gian sử dụng đã quá lâu, đặc biệt là hệ thống lưới điện trung áp chủ yếu chỉ có khai thác chứ không được duy tu, sửa chữa thường xuyên nên đã xuống cấp nghiêm trọng. Riêng đường nhánh về các hộ dân, do các gia đình tự bỏ tiền ra làm nên trong tình trạng “trăm hoa đua nở”. Không có hồ sơ thiết kế, các hộ dân tự ý đấu nối thêm các nhánh rẽ, kéo dây lòng vòng từ nhà này sang nhà khác. Dây dẫn thì đủ chủng loại, dây bọc có, dây trần có, cá biệt có hộ còn sử dụng cả dây thép làm dây dẫn điện. Do vậy, nguy cơ mất an toàn về điện rất cao.

Không cản được xu thế phát triển

Trước những vấn đề nêu trên, lãnh đạo PC1 đã chủ động đưa ra những giải pháp đồng bộ để giải quyết bài toán “bàn giao”. Trước hết, chỉ đạo điện lực các địa phương thành lập Ban chỉ đạo tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn, kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc nảy sinh trong quá trình thực hiện. Với những địa phương đã tiếp nhận xong lưới điện hạ áp, điện lực các tỉnh triển khai ký hợp đồng mua bán điện với toàn bộ khách hàng; tổ chức kiểm định công tơ, xử lý các yêu cầu tối thiểu về lưới điện… bảo đảm an toàn trong quá trình vận hành và nâng cao chất lượng điện, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, sản xuất, kinh doanh của người dân.

Động thái này của PC1 đã được chính quyền và nhân dân các địa phương hưởng ứng mạnh mẽ, tạo được sự đồng thuận trong quá trình tiếp nhận. Đến nay, các tỉnh như: Quảng Ninh, Thái Nguyên, Bắc Giang, Tuyên Quang, Hà Giang, Nam Định, Thái Bình, Lào Cai, Lai Châu, Hưng Yên, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Cao Bằng… đều có văn bản chỉ đạo các huyện, xã trong tỉnh khẩn trương bàn giao lưới điện nông thôn cho điện lực tỉnh quản lý. Riêng Thanh Hoá – “điểm nóng” trong công tác tiếp nhận, cũng đã có văn bản đồng ý bàn giao đợt một gồm 44 công trình do các HTX quản lý không bảo đảm các tiêu chí của Bộ Công Thương cho điện lực tỉnh.

Nhờ sự chỉ đạo chặt chẽ của EVN và sự chủ động của các đơn vị thành viên, tính đến hết tháng 5-2009, PC1 đã tiếp nhận toàn bộ 609 xã, với khối lượng 543.268 đồng hồ điện một pha, 13.263 đồng hồ điện ba pha, 6.741km đường dây hạ áp. Tổng giá trị tài sản còn lại khi tiếp nhận của 609 xã là 120,7 tỉ đồng. Số xã đã ký xong hợp đồng mua bán điện là 874 xã, đạt 85% kế hoạch năm. Bên cạnh đó, PC1 còn tập trung vào cải tạo các công trình lưới điện hạ áp nông thôn sau tiếp nhận. PC1 cũng đã phê duyệt phương án đầu tư cho 655 công trình cải tạo lưới điện hạ áp nông thôn sau tiếp nhận ở 846 xã của 21 điện lực, với tổng mức đầu tư là 682 tỉ đồng. Ngoài ra, còn giao kế hoạch vốn đầu tư xây dựng năm 2009 cho 265 công trình của điện lực các tỉnh: Nam Định, Phú Thọ, Bắc Kạn, Bắc Ninh, Hưng Yên, Thái Bình, Lạng Sơn, Hòa Bình và Hà Giang và hoàn thành thủ tục đầu tư xây dựng ứng với giá trị kế hoạch vốn đầu tư xây dựng là 215,8 tỉ đồng.

Tin rằng, với tinh thần chủ động, sáng tạo và quyết tâm của toàn thể cán bộ, nhân viên trong ngành và sự vào cuộc, giúp đỡ của chính quyền các địa phương, PC1 sẽ sớm hoàn thành kế hoạch tiếp nhận lưới điện hạ áp nông thôn mà EVN giao. Đây cũng chính là lộ trình để ngành điện quản lý, khai thác lưới điện hạ áp nông thôn một cách hiệu quả, hạn chế thất thoát và những tai nạn đáng tiếc xảy ra.

GIANG LONG