Những năm trước, hoạt động buôn bán pháo lậu chủ yếu diễn ra ở các cửa khẩu thuộc địa bàn tỉnh Lạng Sơn và Quảng Ninh. Tuy nhiên năm nay, đặc biệt là trong 1-2 tháng trở lại đây, hoạt động buôn bán pháo lậu lại nở rộ ở tuyến Lào Cai - Hà Nội, làm cho cửa ngõ Tây Bắc càng ngày trở nên nóng bỏng. Pháo vẫn rậm rịch bám tàu, theo xe về xuôi thông qua trăm ngả.

Vào “lò” pháo Trung Quốc

Biết chúng tôi đi tìm hiểu về pháo lậu, anh bạn ở TP Lào Cai nói: “Ở bên đó họ không cấm pháo, muốn mua cả kho cũng có. Hôm Tết Dương lịch vừa rồi, đứng ở bên này nhìn sang bên đó, pháo nổ râm ran sáng cả vùng trời”. Chúng tôi liền tìm đường sang Hà Khẩu.

Các loại pháo lậu mới bị thu giữ trong đợt gần đây.

Từ TP Lào Cai, chỉ cần bỏ ra 70.000 - 110.000 đồng (rẻ chỉ bằng nửa những nơi khác) là du khách có thể làm xong thủ tục thông hành để sang bên kia Hà Khẩu (Trung Quốc) tham quan, mua sắm giữa cả núi các loại hàng hóa khổng lồ. Tuy nhiên, dân chuyên đi chợ, đi buôn, “cửu vạn”… ít khi đi qua cửa khẩu mà thường lần mò theo các lối mòn nằm dọc sông Hồng, sông Nậm Thi với giá tiền đò chỉ có 50.000 đồng (bao gồm cả phí bảo kê) để sang bốc vác, gánh thuê hàng lậu.

Hà Khẩu là một thị trấn nhưng sầm uất hơn TP Lào Cai. Đủ loại hàng hóa đổ về. Dọc các ngõ phố, “cửu vạn” người Việt la liệt đóng hàng vào thùng, vào xe để kéo về phía bờ sông, cửa khẩu. Trên bậc thềm một ngôi nhà, khoảng 9 - 10 nữ cửu vạn, có cả cụ già đã 60 tuổi, ngồi thành dãy chờ chủ hàng đến gọi đi khuân vác, bà cụ hỏi chúng tôi: “Các chú cần mua pháo à? Trong các cửa hiệu bán đồ chơi đều có hết, nhưng phải hỏi nhẹ nhàng người ta mới lôi ra bán nhé”.

Một chị khác nói chen vào: “Các chú mua có nhiều không? Mua 1 - 2 bánh thì nhét vào người, đóng giả khách du lịch, đi qua cửa khẩu không ai biết đâu. Nhưng nếu mua nhiều thì phải thuê cửu vạn chuyển qua bên kia sông, hẹn nhau chỗ bí mật giao nhận”.

Các loại pháo lậu mới bị thu giữ trong đợt gần đây.

Theo chỉ dẫn, chúng tôi tìm vào một cửa hiệu nằm cách cửa khẩu chỉ vài trăm mét. Thật không ngờ, chủ hiệu lại là người Việt.

Chúng tôi hỏi mua pháo, chị ta kéo tuột luôn vào nhà coi hàng. Hỏi tại sao ở ngay trên đất Trung Quốc, nơi không cấm pháo, mà phải thụt thò, lén lút? Chị ta bảo: “Ở bên đây đều có tai mắt hết. Chú vào nhà mua hàng, nếu để họ (toàn là người buôn bán cả thôi) biết là mua pháo thì họ báo về bên kia bắt hàng ngay”. Chủ hàng bày lên bàn một mớ các loại pháo nổ. Hai bên mặc cả một hồi, chúng tôi chê đắt và ít quá nên trở ra.

Sau đó, một thanh niên tên là Thắng, trong tay có 3 ô tô, chuyên chở thuê hoa quả cho các chủ Việt Nam sang và ngược lại, tìm đến chúng tôi làm quen và ra quán nước, Thắng bảo: “Nếu các bác cần mua pháo, em sẽ dẫn đi. Các bác muốn mua cả kho cũng được, em nhận chở thuê luôn về tận nhà”.

Hỏi giá cả ra sao, Thắng nói: “Đây là loại hàng đặc biệt, mặc dù một vài tạ pháo thì chẳng có nặng nhọc gì, nhưng nguy hiểm, nên các bác cho em công sá mát tay một tí là được”. Tôi hỏi lại, liệu có vận chuyển trót lọt không, có biết vừa qua có mấy vụ vận chuyển pháo về bên kia bị bắt không? Thắng nói: “Các bác yên tâm. Em giao hàng về tận nơi em mới nhận tiền công của các bác. Em cứ trộn pháo vào trong hoa quả, bon bon chở về, lo lót dọc đường cả rồi!”.

Chúng tôi đồng ý, Thắng liền dẫn đi vòng vèo vào khu tầng 1 của “chợ 3 tầng”, gặp Hường, một chủ kinh doanh các loại hàng “nóng” như dao kiếm, thuốc kích dục, pháo… Đầu tiên, Hường hỏi chúng tôi có mua nhiều thì mới dẫn về “tổng kho” - hàng cháy nổ nên phải chứa ở kho riêng. Chúng tôi gật đầu, cô ta liền dẫn về ngôi nhà đang thuê trọ, bên trong chứa hàng trăm thùng pháo lớn nhỏ, màu sắc rực rỡ, ngợp mắt.

Chỉ vào từng loại pháo, Hường nói: “Nhiều loại lắm. Pháo nổ cũng có tới 4 - 5 loại. Loại một mét rưỡi (dài) là 80.000 đồng, còn 80 phân là 50.000 đồng/bánh. Pháo dàn thì có đủ kích cỡ 12-24-36-48 quả. Loại 48 quả, mỗi quả dài 1 gang tay là 400.000 đồng/hộp, loại nhỏ hơn chỉ 280.000 đồng”.

Ngoài ra, tràn lan pháo hoa, pháo sáng chất thành từng bó, bày ngổn ngang, la liệt trên sàn. Hường bảo rằng đó là giá sang tay tại chỗ, khách phải tự lo vận chuyển.

Ngăn chặn pháo lậu - Chặt đầu mọc đuôi

Trở lại TP Lào Cai, chúng tôi tìm gặp các lực lượng chống buôn lậu. Ông Nguyễn Hoài Nam, Phó chi cục trưởng Chi cục QLTT tỉnh Lào Cai, cho biết, chỉ trong vòng tháng 12-2009 và 1-2010, đã bắt liên tục các vụ pháo lậu trên địa bàn tỉnh Lào Cai. Theo quy định mới, trên 10kg là phải xử lý hình sự. Phần lớn các vụ bắt được là theo đường biên nằm ở hai bên cánh gà cửa khẩu Lào Cai.

Ngoài ra, dọc sông Nậm Thi, sông Hồng thuộc địa phận huyện Bảo Thắng, Bát Xát gần đây cũng đã nổi lên nhiều vụ.

Bộ đội Biên phòng cửa khẩu Lào Cai đọc lệnh bắt giữ Nguyễn Thị Hằng (SN 1993, ở huyện Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc) vận chuyển 21kg pháo lậu Trung Quốc vào Việt Nam.

Theo số liệu chưa đầy đủ, chỉ trong 2 tháng qua, trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã phá được hơn 10 vụ vận chuyển pháo lậu, chưa kể hàng chục vụ pháo lậu khác bị phát hiện trên địa bàn Lạng Sơn, Quảng Ninh, Hà Nội, Bắc Ninh, Thanh Hóa...

Còn theo trung tá Bùi Bá Chinh, Đồn phó trinh sát Đồn Biên phòng cửa khẩu Lào Cai, năm nay bên cạnh các loại pháo quen thuộc như pháo nổ, pháo dàn, pháo lựu đạn, pháo tỏi… thì xuất hiện mới là pháo hoa Trung Quốc. Chúng gồm các đoạn ống dài, khi đốt phụt lên rất cao rồi mới phát nổ và tóe ánh sáng ra xung quanh như pháo hoa. 

Cũng theo anh Chinh, nguyên nhân các vụ vận chuyển pháo lậu liên tục nổi lên là vì mặt hàng đem lại siêu lợi nhuận, vận chuyển lại dễ dàng. Điều đó làm chúng tôi nhớ lại lời một chủ buôn khi gặp bên Hà Khẩu (Trung Quốc): “Một bánh pháo mua ở đây 80.000 đồng, mang về Việt Nam bán rẻ cũng được 200.000 đồng. Bởi thế nên dân buôn lậu mới lao vào buôn pháo”.

Sau khi cửu vạn chuyển hàng sang tới đất Việt Nam liền có người ra nhận và khi tập kết đủ mới đưa lên tàu, lên xe chở thẳng về xuôi. Phần lớn là chở về các vùng quê để tiêu thụ. Không phải vụ nào cơ quan chức năng cũng phát hiện được.

Có vụ mới đây chủ xe “trộn” 200kg pháo lẫn trong chuối xanh, chở về tận Hà Nội mới phát hiện được. Thậm chí có lô pháo chuyển vào tận TPHCM, khi đang mang đi tiêu thụ mới bị cơ quan chức năng thu giữ.

Do đó có thể rất nhiều mẻ pháo lậu đã lọt lưới và Tết Canh Dần tới liệu có im tiếng pháo hay không, đòi hỏi các cơ quan chống buôn lậu và chính quyền địa phương phải làm việc trách nhiệm hơn nữa.

Theo SGGPO