Trước tình trạng hàng loạt bờ bao ven sông Sài Gòn bị vỡ, gây ngập úng, ảnh hưởng đến sinh hoạt và đời sống của dân cư các khu vực này khi Tết Nguyên đán 2010 đã tới gần, Phó chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Trung Tín đã chỉ đạo: Không để vỡ bờ bao trong dịp Tết Canh Dần...

Ngay trong tuần đầu  năm mới 2010, hàng loạt bờ bao bê tông ở các quận 12, Thủ Đức… liên tiếp bị vỡ gây ngập úng hàng chục héc-ta vườn cây cảnh cùng hàng trăm ngôi nhà. Trong số các hộ dân lao đao vì cảnh nước ngập, bức xúc nhiều nhất là các hộ trồng mai, cây cảnh. Ông Huỳnh Văn Năm, chủ một vườn mai ở phường Hiệp Bình Phước, quận Thủ Đức, cho biết: “Vậy là chúng tôi lại trắng tay một mùa nữa. Hai năm nay, thấy Nhà nước rót tiền đầu tư bê tông hóa các đoạn bờ bao xung yếu, đã yên tâm, thế mà mực nước mới chỉ cao 1,45m đã vỡ bờ …”.

 Theo UBND quận Thủ Đức, trong hai năm 2008-2009, quận đã đầu tư hơn 22 tỷ đồng, kè bê tông gần 8.000m bờ bao ở nhiều tuyến rạch xung yếu… Nhưng theo ông Nguyễn Văn Thông, Bí thư Đảng ủy Khu phố 8, phường Hiệp Bình Phước thì trước mùa nước lớn, nhiều lần đề nghị quận cho tu bổ, nâng cấp các đoạn trọng yếu, nhưng không thấy động tĩnh gì. Chỉ đến khi xảy ra tình trạng bể bờ, mới thấy cán bộ quận xuống xem xét, tìm cách khắc phục.

Một đoạn bờ bao ở phường Hiệp Bình Chánh, Thủ Đức bị vỡ đầu năm 2010.

Các bờ bao bị vỡ này đã được bê tông hóa trong vòng 1-2 năm nay. Nguyên nhân là do chất lượng thi công quá kém. Các tấm bê tông không có móng chịu lực, chỉ được lắp đặt trên lớp bùn non. Nhiều đoạn bê tông giãn, gãy, nứt rộng… khiến bờ bao bị sụt lún. Đáng nói nhất là đoạn bờ bao ở khu vực rạch Cầu Làng, dù đang trong giai đoạn hoàn thiện, nhưng cũng đã có dấu hiệu hư hỏng, sạt lở chân. Còn theo ông Nguyễn Văn Ngà, cán bộ giao thông thủy lợi phường Hiệp Bình Chánh, các công trình xây dựng bê tông bờ bao trên địa bàn đều do cấp trên thiết kế, chỉ định thầu và tiến hành thi công. Họ không tìm hiểu thổ nhưỡng của từng vùng, mà cho triển khai thực hiện các công trình ở các địa phương một kiểu như nhau.

 Tìm hiểu, chúng tôi được biết, trong hai năm 2009 và 2010, UBND Thành phố Hồ Chí Minh chủ trương đầu tư xây dựng 128 công trình bờ bao phòng, chống triều cường kết hợp giao thông nông thôn, chống sạt lở bờ sông, tiêu thoát nước, với tổng vốn đầu tư 282,318 tỷ đồng. Đến cuối năm 2009, các địa phương quận, huyện đã và đang triển khai thi công 26/128 hạng mục (chiếm khoảng 20,3% kế hoạch), trong đó mới chỉ hoàn thành 9/26 công trình với tổng chiều dài 7.129m, kinh phí 4,833 tỷ đồng (bằng khoảng gần 2% kế hoạch, một con số quá nhỏ so với lượng công việc được giao).

 Đánh giá của Ban Chỉ huy Phòng, chống lụt bão thành phố năm 2009, cho thấy, sau gần 5 tháng thực hiện, tiến độ triển khai các công trình phòng, chống lụt bão tại các quận, huyện quá chậm. Đến cuối năm, mới chỉ có quận Tân Bình và Thủ Đức là hoàn thành các công trình được giao. Các quận, huyện còn lại đều trong giai đoạn lập, thẩm định, phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật, đấu thầu thi công…

Để đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng, phát huy hiệu quả phòng, chống, ứng phó thiên tai, triều cường, mưa lũ, đáp ứng nhu cầu thiết thực đời sống người dân, theo ông Trần Công Lý, Phó trưởng ban thường trực Ban Chỉ huy Phòng, chống lụt bão thành phố, Ban thường xuyên có văn bản, nhắc nhở, đôn đốc chính quyền các địa phương tập trung chỉ đạo các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình, tập trung vào các công trình còn tồn đọng năm 2008, phải hoàn thành dứt điểm trước Tết Âm lịch 2010; còn đối với các công trình thuộc năm 2009, phải nhanh chóng triển khai thi công và hoàn thành dứt điểm trong quý II-2010…

Được tập trung chỉ đạo, ưu tiên vốn đầu tư, đôn đốc khẩn trương triển khai, nhưng các công trình thiết yếu bảo đảm cho cuộc sống người dân không những thực hiện quá chậm chạp mà còn bộc lộ nhiều mảng trống về chất lượng. Khi triển khai thực hiện, chủ đầu tư các công trình đã không tuân thủ tinh thần chỉ đạo: “Nhà nước và nhân dân cùng làm”; “giám sát cộng đồng”… khiến người dân bức xúc trước hàng chục tỷ đồng Ngân sách đầu tư  đã… trôi theo dòng nước!

Ai sẽ là người chịu trách nhiệm về những khoản thất thoát  này?

Bài và ảnh: LONG CHÂU - SA GIANG