Theo số liệu thống kê, ở Hà Nội mỗi ngày lượng nước thải sinh hoạt thải ra môi trường khoảng 600.000m3 và khoảng 250 tấn rác được thải ra các sông. Ngoài ra, nhiều nhà máy và cơ sở sản xuất như các lò mổ và ngay cả bệnh viện cũng không có hệ thống xử lý nước thải. Đây chính là nguyên nhân khiến hơn 100 hồ lớn, nhỏ ở khu vực nội thành với tổng diện tích khoảng 1.000ha và hệ thống sông, ngòi trên địa bàn bị ô nhiễm dầu mỡ, kim loại nặng, vi sinh… rất cao.

Anh Dương Văn Dũng và vợ là Trần Thị Thúy đang tiến hành thử nghiệm việc làm sạch nước tại hồ Quang Trung, phường Thanh Nhàn, Hà Nội.

Người dân sống xung quanh khu vực này hằng ngày, hằng giờ phải gánh chịu ô nhiễm. Không chỉ thiếu nước sạch cho nhu cầu sinh hoạt, mà còn thiếu cả nước phục vụ tưới tiêu, điều kiện sống của người dân bị đe dọa nghiêm trọng. Nguy hại hơn, đây là nơi nuôi dưỡng mầm các loại dịch bệnh như: Viêm màng kết, tiêu chảy, ung thư…

Vấn đề làm sạch các hồ, sông, ngòi trên địa bàn Hà Nội từ lâu đã được chính quyền và nhân dân quan tâm. Không ít các cuộc hội thảo, nghiên cứu xử lý ô nhiễm nguồn nước đã được tiến hành. Nhưng tất cả mới chỉ dừng lại trên lý thuyết, chưa được triển khai thực tế.

Thế nhưng, gần đây có một người con phương Nam, đã đề xuất nguyện vọng được bỏ tiền, công nghệ ra làm sạch một hồ ở Thủ đô. Nhà báo Mai Thục kể: “Sáng mồng hai Tết Canh Dần, khi đi qua hồ Hoàn Kiếm, tôi bắt gặp một người đàn ông nhỏ thó đang dùng xô múc nước hồ lên rồi đổ vào đó một số chất gì đó rồi dùng que khuấy lên. Cách đó không xa là một người phụ nữ ngồi mặt buồn so. Thấy lạ, tôi dừng lại và tìm hiểu thì được biết, đó là anh Dương Văn Dũng, Chủ tịch Hội đồng thành viên, kiêm Giám đốc Công ty TNHH Sơn Hà, có địa chỉ tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Anh Dũng vốn là kỹ sư địa chất, một thời công tác tại Hà Nội, vì yêu mảnh đất này, nên cùng vợ là chị Trần Thị Thúy, mang theo ý định ra làm sạch môi trường nước tại các hồ, sông trên địa bàn Thủ đô…”.

Cánh nhà báo chúng tôi lặn lội theo vợ chồng anh Dương Văn Dũng đi thử nghiệm làm sạch nước lấy từ sông Tô Lịch và hồ Quang Trung (phường Thanh Nhàn, Hà Nội). Tại các địa điểm chúng tôi đến, anh Dương Văn Dũng đều trực tiếp xách xô lội xuống múc nước ở sông, ở hồ lên thí nghiệm. Những xô nước lúc đầu đen ngòm, bốc mùi hôi thối là vậy, nhưng sau khi cho vài thìa canh hai loại bột màu hồng và màu trắng vào khuấy đều, khoảng 10 phút sau đã trong hơn và không còn mùi khó chịu nữa. Để khoảng một tiếng thì trong vắt, bên dưới là phần kết tủa. Anh Dũng giải thích đó là tạp chất hữu cơ, kim loại nặng… phần kết tủa này sau một vài tháng sẽ phân huỷ hết. Xử lý theo phương pháp này lần thứ nhất, nước đạt tiêu chuẩn loại B và xử lý lần thứ hai sẽ đạt tiêu chuẩn loại A, dùng được trong sinh hoạt.

Rồi anh Dương Văn Dũng tâm sự: “Sau hai mươi năm nghiên cứu, tôi đã tìm ra một hoạt chất có tác dụng làm sạch nguồn nước vốn bị ô nhiễm bởi kim loại nặng, nước thải công nghiệp và sinh hoạt… Đó là chế phẩm sinh học có tên khoa học là: Diatomit, Zeolic, Doromit, Caolanh. Hoạt chất này là nguồn khoáng sét do núi lửa phun trào lâu năm lắng đọng, chuyển hóa trao đổi ion tại khu vực núi lửa đã ngừng hoạt động hàng triệu năm ở khu vực miền Trung nước ta, có thể xử lý sạch nước ao hồ, sông suối bị ô nhiễm và đã được Nhà nước cho phép đưa vào xử lý nguồn nước bị ô nhiễm nặng ở nhiều nơi. Đây là chất khoáng thiên nhiên rất dồi dào, đã được khai thác ứng dụng trong ngành gốm, sứ, thủy tinh, xử lý nước, cải tạo đất trồng, chất độn phân bón, phụ gia thuốc chữa bệnh… Khoáng chất tự nhiên có tính chất trao đổi ion trong khối lượng lớn nước bị ô nhiễm nặng, tiêu bùn, tăng độ xốp cho đất, không gây độc hại và góp phần làm tăng độ phì nhiêu cho đất. 100 tấn hoạt chất tự nhiên sẽ chế biến được 10 tấn bột hoá chất nêu trên. Gần đây, một số đối tác đến từ Phần Lan, Anh, Đức, Pháp, Mỹ… đã đặt vấn đề mua bản quyền, nhưng Công ty Sơn Hà không bán. Hiện tại, một công ty của Phần Lan đã mua 50% cổ đông và mỗi tháng họ nhập 100 tấn chế phẩm sinh học này với giá 1.000 USD/tấn”.

Anh Dũng cho biết thêm, gần đây Hà Nội có chủ trương xã hội hóa việc kè, nạo vét, xử lý nước tại một số hồ trên địa bàn, được mọi người dân rất ủng hộ. Công ty Sơn Hà có nguyện vọng bỏ vốn làm sạch một hồ có diện tích khoảng 1.000 m² đang bị ô nhiễm nặng, do Hà Nội chỉ định và mời các nhà khoa học, các cấp lãnh đạo và nhân dân kiểm chứng bằng phương pháp khoa học. Chỉ mong sau khi thử nghiệm, chính quyền thành phố cho phép công ty được tham gia cùng các đơn vị bạn xử lý nước ô nhiễm tại các hồ, sông, ngòi trên địa bàn Thủ đô. Chắc chắn giá thành sẽ rẻ bằng một nửa so với thuê công ty nước ngoài làm và chất lượng xử lý không thua kém, không gây độc cho nguồn nước, đất…”. Anh Dũng còn cho biết thêm: “Trước đây Thành phố Hà Nội đã có ý định giao cho công ty Sơn Hà xử lý nguồn nước trên sông Tô Lịch trong thời gian 20 năm. Thế nhưng sau đó không hiểu vì lý do gì mà ý tưởng này không trở thành hiện thực”.

Hệ thống hồ, sông, ngòi trên địa bàn cứ ô nhiễm và ngày càng trầm trọng hơn, nhưng không hiểu tại sao một ý tưởng hay của anh Dũng không được chấp nhận. Vẫn biết từ ý tưởng đến thực tế là cả một quá trình, nhưng trong khoa học, nếu không triển khai thử nghiệm thì các ý tưởng mãi chỉ nằm trên giấy. Từ những gì mắt thấy, tai nghe, chúng tôi đề nghị các cơ quan  chức năng của Hà Nội sớm cho phép Công ty Sơn Hà thực hiện ý tưởng làm trong sạch một hồ Hà Nội, sau đó các nhà khoa học đánh giá, nếu đạt yêu cầu thì nên triển khai rộng rãi cho những sông, hồ đang ô nhiễm nặng ở Hà Nội và trong cả nước.

Bài và ảnh:  Đức Thịnh và Việt Phương