Từ những “nút thắt” rất cụ thể

Tại cuộc đối thoại, ông Nguyễn Thanh Quân, Chủ tịch Công ty Minh Tuấn, phản ánh giá vật liệu xây dựng do cơ quan chức năng công bố có thời điểm chưa sát với giá thực tế trên thị trường, gây khó khăn cho doanh nghiệp khi thực hiện các hợp đồng xây dựng. Phản ánh này được Giám đốc Sở Xây dựng Hoàng Văn Đồng thẳng thắn thừa nhận là đúng. Nguyên nhân được chỉ ra là việc công bố giá theo quý trước đây có độ trễ so với thị trường, trong khi một số mỏ có giá thấp đã ký hợp đồng gần hết công suất khai thác.

Ở một góc khác, Công ty Minh Hương phản ánh tình trạng chậm giải phóng mặt bằng kéo dài tại một số dự án đầu tư công, PPP và dự án có sử dụng đất, làm ảnh hưởng tiến độ, giải ngân, đồng thời làm tăng chi phí của nhà đầu tư, nhà thầu. Doanh nghiệp đề nghị phải xác định rõ trách nhiệm và thời hạn xử lý của từng cơ quan, đơn vị, tránh tình trạng dự án chậm nhưng khó xác định trách nhiệm thuộc về ai.

Hai câu chuyện, một về giá đầu vào, một về mặt bằng, tưởng như khác nhau nhưng cùng gặp ở một điểm: Nguồn lực bị mắc lại trong quá trình thực thi.

 Một mỏ vật liệu tại Thanh Hóa.

Đó cũng là bức tranh rộng hơn được phản ánh tại hội nghị. Doanh nghiệp Thanh Hóa đang quan tâm đến 6 nhóm vấn đề lớn, từ vật liệu xây dựng, giá đất, đầu tư công, quy hoạch, giải phóng mặt bằng, khu-cụm công nghiệp đến nông nghiệp công nghệ cao, logistics, nhân lực, du lịch, giáo dục, y tế và môi trường đầu tư kinh doanh.

Trong đó, có những điểm nghẽn mang tính “đầu vào” như đất đai, mặt bằng, vật liệu; có những điểm nghẽn thuộc quy trình, thủ tục, quy hoạch; lại có những vấn đề mang tính dài hạn như logistics, nhân lực, khoa học-công nghệ, liên kết chuỗi. Khi từng nút thắt cùng tồn tại, chi phí cơ hội của nền kinh tế không chỉ nằm ở một dự án chậm tiến độ, mà còn ở dòng vốn chưa được đưa vào sản xuất, việc làm chưa được tạo ra và năng lực tăng trưởng chưa được chuyển hóa thành kết quả thực tế.

Điều này càng đáng lưu ý trong bối cảnh Thanh Hóa đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP 11% năm 2026. Theo số liệu được tỉnh cập nhật, 8 tháng đầu năm, thu ngân sách đạt hơn 44.000 tỷ đồng; tỉnh thu hút 87 dự án đầu tư trực tiếp, với tổng vốn đăng ký khoảng 13.400 tỷ đồng và 152 triệu USD. Toàn tỉnh có khoảng 23.000 doanh nghiệp đang hoạt động, sử dụng hơn 492.000 lao động.

Những con số ấy cho thấy nền kinh tế có nguồn lực, vấn đề là làm sao để nguồn lực ấy được vận hành nhanh hơn, thông suốt hơn.

Không để nguồn lực nằm chờ

Từ những kiến nghị của doanh nghiệp, điều đáng chú ý trong cách điều hành của Thanh Hóa là tỉnh không nhìn điểm nghẽn đơn thuần như những vướng mắc hành chính cần “giải quyết hồ sơ”, mà đặt nó trong mối quan hệ với tăng trưởng.

Chủ tịch UBND tỉnh Tô Anh Dũng chỉ rõ: “Điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay không phải thiếu cơ chế, mà là khâu thực thi. Phần lớn kiến nghị doanh nghiệp không phải xin thêm cơ chế, ưu đãi, mà đề nghị tỉnh giải quyết đúng quy định, đúng thẩm quyền và đúng thời hạn.

Nhìn từ thực tế, đây là một nhận định có sức gợi mở lớn. Một khu đất đã được Nhà nước thu hồi nhưng doanh nghiệp chờ thủ tục nhiều năm; một công trình đã hoàn thành nhưng nhà thầu chưa biết cơ quan nào chịu trách nhiệm thanh toán sau sắp xếp đơn vị hành chính; một dự án có vốn nhưng chưa có mặt bằng; một công trình có mặt bằng nhưng thiếu vật liệu... Tất cả đều làm giảm tốc độ quay vòng của nguồn lực.

Bởi vậy, yêu cầu trước mắt là không để máy móc, nhân lực, vốn và cơ hội thị trường phải nằm chờ.

Với đất đai và giải phóng mặt bằng, tỉnh yêu cầu xác định rõ từng khâu, từ kiểm đếm, lập, thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường, tái định cư đến chi trả, thu hồi đất; mỗi dự án phải có cơ quan chủ trì và người chịu trách nhiệm xuyên suốt. Các dự án chậm phải chỉ ra điểm nghẽn, trách nhiệm và thời hạn xử lý.

Với vật liệu xây dựng, tỉnh đặt mục tiêu đưa 24 mỏ với trữ lượng khoảng 13,5 triệu m3 vào khai thác chậm nhất trong tháng 11-2026; đồng thời chuyển sang công bố giá vật liệu theo giá thị trường từ kỳ công bố tháng 9.

Với dòng tiền, tỉnh yêu cầu rà soát, thanh toán dứt điểm khối lượng hoàn thành của các công trình do cấp huyện cũ, cấp xã làm chủ đầu tư trước đây, báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh trước ngày 30-9-2026; đồng thời tạo thuận lợi về tín dụng, hoàn thuế và các nghĩa vụ thanh toán để doanh nghiệp không bị đọng vốn.

Một nguồn lực lớn khác cũng đang được “đánh thức” là các dự án tồn đọng. Theo phát biểu của Chủ tịch UBND tỉnh, Thanh Hóa đã tháo gỡ 219/303 dự án tồn đọng, khơi thông hơn 21.800 tỷ đồng; quan điểm được xác định rõ là tháo gỡ để phát triển nhưng không hợp thức hóa sai phạm: Dự án đủ điều kiện thì cho làm ngay, dự án vi phạm phải xử lý, nhà đầu tư không còn năng lực thì kiên quyết thu hồi.

Đồng chí Lê Đức Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa kiểm tra tiến độ dự án giao thông trọng điểm kết nối với Cảng hàng không Thọ Xuân (tháng 5-2026).

Như vậy, “gỡ điểm nghẽn” không chỉ là tháo một thủ tục hay giải quyết một kiến nghị. Đó phải là giải phóng toàn bộ chuỗi nguồn lực đang bị ách tắc, để vốn được giải ngân, đất được đưa vào sử dụng, dự án tạo ra sản phẩm và doanh nghiệp có thêm năng lực sản xuất.

Từ tháo gỡ trước mắt đến cải cách căn cơ

Nếu chỉ giải quyết từng vụ việc, Thanh Hóa có thể xử lý được những “điểm nóng” trước mắt nhưng khó tạo ra sự thay đổi bền vững. Bởi vậy, phía sau những cam kết tại cuộc đối thoại là yêu cầu lớn hơn: Thay đổi cách phục vụ doanh nghiệp và nâng cao chất lượng thực thi công vụ.

Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Tô Anh Dũng yêu cầu các cơ quan phải giải quyết đến cùng từng kiến nghị, không để rơi vào “khoảng trống trách nhiệm”; hồ sơ chưa đủ điều kiện phải được hướng dẫn đầy đủ, một lần, bằng văn bản; câu trả lời phải rõ được, không được và vì sao, hoặc cần hoàn thiện gì và trong thời hạn bao lâu. Với dự án lớn, trọng điểm, áp dụng cơ chế “làn xanh”, một đầu mối, một kế hoạch tổng thể, các thủ tục có thể thực hiện song song.

Đây chính là cách biến cải cách hành chính từ một khẩu hiệu thành năng lực cạnh tranh của chính quyền.

Tuy nhiên, tăng trưởng "hai con số" không thể chỉ dựa vào việc tháo gỡ những gì đang mắc. Về lâu dài, Thanh Hóa cần tạo thêm những động lực tăng trưởng mới. Những kiến nghị của doanh nghiệp về logistics, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, nguồn nhân lực, nông nghiệp giá trị cao... đã chỉ ra khá rõ hướng đi.

Doanh nghiệp Tiến Nông đề nghị tỉnh cụ thể hóa các cơ chế hỗ trợ đầu tư R&D, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, kết nối doanh nghiệp với viện, trường và chuyên gia. Tỉnh đã thống nhất thiết lập cơ chế giao ban định kỳ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời hình thành Trung tâm Đổi mới sáng tạo, Quỹ Đầu tư mạo hiểm và Sàn giao dịch công nghệ tỉnh.

Trong lĩnh vực logistics, tỉnh Thanh Hóa cũng nhìn nhận thẳng: Hạ tầng và chuỗi liên kết logistics chưa đủ mạnh, nguồn hàng chưa đủ lớn để duy trì ổn định tần suất các hãng tàu, khiến nhiều doanh nghiệp vẫn phải sử dụng dịch vụ qua Hải Phòng. Trước mắt là tăng kết nối với hãng tàu, tháo gỡ thông quan, vận tải, kho bãi; lâu dài là phát triển cảng cạn, trung tâm logistics cấp vùng, kho ngoại quan, kho lạnh, trung tâm phân phối và vận tải đa phương thức. Đó là sự chuyển hướng cần thiết, từ gỡ cái đang vướng sang tạo cái mới để tăng trưởng.

Bởi suy cho cùng, tăng trưởng hai con số không thể được tạo nên chỉ bằng những cuộc đối thoại hay những mệnh lệnh hành chính. Nó phải được đo bằng số dự án chuyển động, số đồng vốn được giải phóng, năng lực sản xuất mới được hình thành, doanh nghiệp lớn lên, chuỗi cung ứng được mở rộng và năng suất lao động được nâng cao.

Đồng chí Tô Anh Dũng, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa (đứng giữa) tại Hội nghị Đối thoại doanh nghiệp ngày 27-8-2026. 

Thông điệp “Nghĩ cùng doanh nghiệp - Làm cùng doanh nghiệp - Thành công cùng doanh nghiệp” mà Chủ tịch UBND tỉnh Tô Anh Dũng đưa ra tại hội nghị vì thế không chỉ là một thông điệp đối thoại. Giá trị của nó phải được kiểm chứng bằng kết quả sau đối thoại: Kiến nghị nào đã được giải quyết, dự án nào đã được khơi thông, nguồn lực nào đã được đưa vào sản xuất và điểm nghẽn nào đã thực sự được tháo gỡ.

Khi chính quyền làm đúng phần việc của mình, doanh nghiệp đầu tư thực chất, liên kết sâu hơn, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi xanh và cùng tạo giá trị tại Thanh Hóa, những “nút thắt” sẽ không còn chỉ là vật cản. Chúng có thể trở thành thước đo năng lực điều hành, cải cách và kiến tạo phát triển.

Gỡ được một điểm nghẽn là tháo được một nút thắt của doanh nghiệp; gỡ được cả hệ thống điểm nghẽn mới tạo được dòng chảy tăng trưởng. Đó cũng là con đường thực chất nhất để Thanh Hóa biến mục tiêu tăng trưởng "hai con số" năm 2026 thành kết quả.