Sắn rớt giá: Bài học về tính tự phát của nông dân

QĐND - Mấy năm trở lại đây, nông dân khu vực miền Trung - Tây Nguyên đổ xô đi phá rừng trồng mì (sắn) bất chấp mọi khuyến cáo, can thiệp của cơ quan chức năng. Hậu quả là đến thời điểm này, dù giá sắn rớt thê thảm nhưng muốn bán cũng không ai mua...  Thực trạng này làm chính quyền nhiều địa phương loay hoay tìm cách giải quyết.

Nhiều nông dân ở huyện Tây Hòa (Phú Yên) bấm bụng bán sắn với giá... "bèo bọt"

Nông dân điêu đứng

Còn nhớ năm ngoái, khi chúng tôi đến các huyện miền núi tỉnh Phú Yên đã chứng kiến hàng loạt cánh rừng bị đốn hạ một cách không thương tiếc để trồng sắn. Bây giờ quay trở lại, trước mắt chúng tôi là hình ảnh sắn phơi trắng cả vệ đường, trước các hiên nhà, cổng các nhà máy… trong khi xe container thu mua sắn chỉ lác đác vài chuyến qua lại. Ông Nguyễn Văn Thanh, nông dân thôn Lạc Đạo, xã Sơn Thành Tây, huyện Tây Hòa (Phú Yên) đang đứng cân sắn, rầu rĩ: “Năm nay, giá sắn không bằng một nửa năm ngoái. Ngày trước, một xe thế này cũng được 8-9 triệu đồng, giờ giá chưa tới 3 triệu đồng/xe mà vẫn khó bán”.

Qua tìm hiểu, giá sắn thời điểm hiện tại ở Phú Yên chỉ còn từ 1000  đến 1.050 đồng/kg, giảm gần 60% so với năm ngoái (năm 2011, giá sắn tươi là 2000 đồng/kg, sắn khô 5000 đồng/kg). Tương tự, các tỉnh ở Tây Nguyên như Gia Lai, Đắc Lắc và một số tỉnh khu vực miền Trung, giá sắn cũng đang rớt mạnh khiến người nông dân điêu đứng.

Với mức giá hiện tại, nhiều hộ dân thất thu nặng. Thậm chí có nơi giá sắn chỉ có 800-900 đồng/kg. Trong khi đó, giá phân bón, nhân công, chi phí vận chuyển ngày càng tăng. Anh Đào Văn Bi, nông dân trồng gần 2ha sắn ngậm ngùi: “Giờ sắn thu mua giá quá thấp, bán sắn tươi thì bị nhà máy trừ vào tiền tạp chất nên chả ăn thua. Gia đình tui mới bán được gần 4 tấn sắn với giá chỉ 1.050 đồng/kg”.

Còn bà Lê Thị Hoàng, chủ một đại lý thu mua sắn cho biết: “Một số kho thu gom sắn ở tỉnh đã đóng cửa. Vì vậy, lượng sắn xuất đi bị các kho từ chối. Hơn nữa, giá càng ngày càng giảm nên đại lý chúng tôi cũng không dám thu mua nhiều”. 

Đại diện chính quyền, ông Trịnh Lâm Hải, Chủ tịch UBND xã Sơn Thành Tây, huyện Tây Hòa (Phú Yên) cho biết: “Hai năm trước giá sắn cao, bà con nông dân ồ ạt trồng sắn. Sản lượng sắn năm nay quá nhiều, cung vượt quá xa cầu nên giá thấp, người trồng sắn lao đao. Chúng tôi chỉ biết vận động bà con thu hoạch những diện tích đã quá thời gian quy định để trồng vụ kế tiếp cho kịp và bù lại tiền phân bón, công chăm sóc”.

Cũng theo ông Hải, do giá sắn rớt thê thảm nên bà con lại có ý định bỏ sắn trồng cây khác.

Thêm bài học về tính tự phát

Theo ông Huỳnh Tấn Lâm, Phó giám đốc Công ty cổ phần Tinh bột sắn Fococev Sông Hinh (huyện Sông Hinh, Phú Yên), bột sắn làm ra bán chậm là do các đối tác Trung Quốc liên tục hạ giá, buộc công ty phải điều chỉnh giá mua hợp lý để duy trì hoạt động. Hiện nay, công suất tiêu thụ tại nhà máy khoảng 400-500 tấn củ tươi mỗi ngày.

Cũng theo ông Lâm, các nhà máy sản xuất tinh bột sắn ở một số tỉnh như Phú Yên, Quảng Trị, Ninh Thuận, Bình Phước… giá tinh bột sắn phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường Trung Quốc.

Ông Ngô Văn Đoan, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Tây Hòa cho hay: Đến nay, huyện Tây Hòa đã thu hoạch được gần 70% diện tích sắn. Phần còn lại đã đủ tuổi khai thác nhưng bà con nông dân còn chờ giá lên chút đỉnh mới dám thu hoạch. 

Đề cập tới những giải pháp nhằm tiêu thụ sắn cho dân, ông Nguyễn Hữu Thời, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Tây Hòa cho biết: “Trước tình hình đầu ra khó khăn như hiện nay, UBND huyện đã có ý kiến lên nhà máy tinh bột sắn để nhà máy liên hệ với các nhà máy chế biến lân cận giải quyết lượng sắn tồn ứ cho bà con nông dân. Tuy nhiên, giá sắn vẫn không nhích lên được do thị trường tiêu thụ liên tục giảm giá”.

Việc trong vòng 2-3 năm trở lại đây, người nông dân đổ xô đi phá rừng, rẫy, hoa màu… để trồng sắn là một thực trạng đáng buồn. Đây là bài học đắt giá xuất phát từ việc người nông dân tự phát mở rộng diện tích, không theo quy hoạch, ham chút lợi ích trước mắt. Mấu chốt của vấn đề chính là "đầu ra" cho sản phẩm không ổn định, người dân lại thiếu sự định hướng cần thiết của ngành chức năng. Đã đến lúc, chính quyền địa phương và các ngành chức năng cần có sự phối hợp tốt hơn trong điều tiết, khuyến cáo người dân "trồng cây gì" mang tính ổn định lâu dài, bền vững, tránh để "việc đã rồi" mới tìm cách khắc phục.

Bài và ảnh: PHƯƠNG NGA