QĐND - Khu bảo tồn thiên nhiên Núi Ông (huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận) có tổng diện tích rừng và đất rừng đặc dụng 25.468,5ha, do Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên (KBTTN) Núi Ông quản lý. Tình trạng chặt phá rừng, lấn chiếm, sử dụng trái phép đất lâm nghiệp tại đây đã kéo dài nhiều năm và hiện đang diễn biến phức tạp...

2.218ha rừng bị chặt phá

Khu BTTN Núi Ông gồm 22 tiểu khu, trong đó đất có rừng chiếm 23.193,6ha. Nhiều năm qua nạn phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp ở KBTTN Núi Ông diễn biến phức tạp.

Vừa qua, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Thuận lập Đoàn kiểm tra tại lâm phần Ban quản lý KBTTN Núi Ông, phát hiện: Từ năm 2004 đến tháng 7-2013, tổng diện tích rừng và đất lâm nghiệp bị phá, lấn chiếm là 2.218,73ha (trong đó rừng sản xuất 1.172,86ha, rừng đặc dụng 1.045,87ha). Diện tích rừng bị tàn phá chủ yếu thuộc địa phận 6 xã, thị trấn của huyện Tánh Linh và 1 xã thuộc huyện Hàm Thuận Nam. Nghiêm trọng nhất là xã Gia Huynh có diện tích rừng và đất lâm nghiệp bị phá, lấn chiếm nhiều nhất lên đến 986,47ha, trong đó có tiểu khu 357B đã bị chặt phá hoàn toàn với khoảng 624,38ha. Xã Đức Bình có 586,24ha rừng bị phá, tiểu khu 343 là rừng sản xuất bị chặt phá gần hết với 407,76ha. Từ năm 2011 đến nay, rừng đặc dụng ở đây bị chặt phá với diện tích 177,86ha. Đặc biệt ở xã La Ngâu, huyện Tánh Linh có 70,7ha; xã Mỹ Thạnh, huyện Hàm Thuận Nam có 65,6ha rừng bị chặt phá. Theo Ban quản lý và Hạt kiểm lâm KBTTN Núi Ông, chỉ tính riêng 9 tháng đầu năm 2013 đã có 112 vụ vi phạm, trong đó phá rừng trái pháp luật 23 vụ, diện tích rừng bị phá là 28,896ha; khai thác rừng trái phép 65 vụ, thu 112,885m3 gỗ… Ban quản lý và bảo vệ rừng đã chuyển hồ sơ, tang vật, đối tượng vi phạm đến cấp có thẩm quyền để điều tra, xử lý.

Hơn 2000m2 rừng đặc dụng Tiểu khu 251, xã La Ngâu thuộc KBTTN Núi Ông bị lâm tặc phá tháng 4-2013.

Thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý

Hành vi phá rừng của "lâm tặc" hết sức liều lĩnh và manh động. Chúng thường chặt phá rừng vào ban đêm, hoặc mỗi ngày phá vài trăm mét để đối phó với lực lượng bảo vệ rừng. Phó chủ tịch Thường trực UBND huyện Tánh Linh Nguyễn Đình Lâm cho biết: Tình trạng mất rừng ở KBTTN Núi Ông diễn biến phức tạp. Điều đáng quan tâm nhất là nhiều diện tích rừng bị phá, lấn chiếm đã được người dân sang nhượng trái pháp luật qua tay nhiều người, nên việc xử lý, thu hồi hết sức khó khăn. Để xảy ra tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng kéo dài trong thời gian qua trước hết trách nhiệm thuộc về Ban quản lý KBTTN Núi Ông, đặc biệt là vai trò của giám đốc, các trưởng trạm bảo vệ rừng. Việc phá rừng diễn ra nhiều năm liền nhưng Ban quản lý không ngăn chặn được. Rừng bị phá tới hơn 2.200ha nhưng số vụ mà Ban quản lý phát hiện và lập hồ sơ vi phạm chỉ có 486,049ha. Đáng tiếc là nhiều khu vực rừng bị phá đã được trồng cao su nằm ngay xung quanh các trạm bảo vệ rừng, nhưng trạm trưởng và Giám đốc Ban quản lý KBTTN Núi Ông không xử lý được. Đối với đội ngũ viên chức trực tiếp bảo vệ rừng, tuy chưa có căn cứ để xác định hành vi tiêu cực, nhưng ở một bộ phận thể hiện ý thức trách nhiệm kém để lâm tặc phá rừng tái diễn với tính chất phức tạp và nghiêm trọng hơn.

Trách nhiệm quản lý nhà nước về rừng và đất nông nghiệp của chính quyền cấp xã còn nhiều bất cập. Công tác quy hoạch, lập kế hoạch bảo vệ rừng đến khâu triển khai thực hiện, tuyên truyền, giáo dục còn buông lỏng. Chủ rừng và kiểm lâm chưa thường xuyên giáo dục người dân về pháp luật bảo vệ rừng, đấu tranh với các hành vi vi phạm. Một bài học về công tác quản lý cán bộ xảy ra chưa lâu, đó là năm 1997 huyện Tánh Linh khởi tố vụ án phá rừng và năm 1999 đưa ra xét xử hơn 30 cán bộ, đảng viên. Mới nhất là năm 2012 và năm nay đã có 3 trạm trưởng bảo vệ rừng bị khởi tố, bắt giam, cách chức giám đốc KBTTN Núi Ông...

Nhiều năm qua, các lực lượng liên ngành đã tổ chức nhiều đợt truy quét, phá bỏ cây trồng, tổ chức trồng lại rừng ở những diện tích bị phá tại KBTTN Núi Ông nhưng không hiệu quả. Theo Giám đốc kiêm Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm KBTTN Núi Ông Nguyễn Văn Lập: “Hơn 2.200ha diện tích rừng bị phá, lấn chiếm trái phép đến nay vẫn chưa thể thu hồi được. Hầu hết các diện tích này đã được người dân trồng cao su, mì hoặc điều. Đặc biệt, diện tích đã được trồng cao su từ 7 đến 8 năm trước, hiện đang ở thời kỳ khai thác mủ. Vừa qua, KBTTN Núi Ông đã tổ chức trồng thử nghiệm hơn 5ha rừng ở khu giáp ranh nhưng sau 3 tháng đã bị "lâm tặc" nhổ hết”.

Phó chủ tịch Thường trực UBND huyện Tánh Linh Nguyễn Đình Lâm cho biết: Cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp xác định rõ, dù khó khăn đến mấy cũng phải làm hết sức mình để bảo vệ rừng. Trước mắt, Ban quản lý KBTTN Núi Ông phải khôi phục, từng bước tổ chức trồng lại diện tích đã bị chặt phá, lấn chiếm trái phép, tăng cường vai trò, trách nhiệm của cán bộ ở các trạm, hạt kiểm lâm, kiểm lâm địa bàn, chủ rừng, chính quyền địa phương và nâng cao ý thức của người dân. Khi phát hiện phá rừng, các lực lượng này phải phối hợp ngăn chặn, xử lý dứt điểm.

Bài và ảnh: HUY VÕ