Thời gian qua, tại nhiều địa phương việc chính quyền xử lý vấn đề có liên quan đến đất đai chưa kịp thời, dứt điểm, thậm chí có sai phạm dẫn đến tình trạng khiếu kiện kéo dài. Thực tế, quá trình giải quyết khai thác, sắp xếp đất hoang ở xã Tân Công Sính, huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp là một ví dụ.

Việc xử lý vấn đề liên quan đến đất đai chậm rất dễ gây bức xúc trong nhân dân. Ảnh: Internet

Diễn biến sự việc

Trong hai năm 1976 và 1977, hưởng ứng chủ trương, chính sách đẩy mạnh khai hoang, thức dậy vùng Đồng Tháp Mười, khắc phục hậu quả sau chiến tranh, nhiều hộ dân ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đã về xã Tân Công Sính, huyện Tam Nông (Đồng Tháp) tham gia xây dựng kinh tế mới, khai hoang sản xuất nông nghiệp. Đến năm 1991, trước nhu cầu xây dựng vùng chuyên canh lúa, nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp ở vùng Đồng Tháp Mười, UBND tỉnh Đồng Tháp triển khai hàng loạt chương trình qui hoạch, sắp xếp, phân bổ lại sản xuất, đào kênh mương nội đồng, hệ thống thủy lợi các tiểu vùng. Thực hiện chủ trương, chính sách, Phòng Nông nghiệp thủy lợi huyện Tam Nông và UBND xã Tân Công Sính ký hợp đồng với Công ty Nam Việt với nội dung giao cho Công ty Nam Việt 3.556ha đất thuộc xã Tân Công Sính để tổ chức qui hoạch, khai thác đất hoang, sản xuất và sắp xếp hợp lý đất nông lâm nghiệp thuộc xã Tân Công Sính; bố trí dân cư và giao đất cho từng hộ nông dân, nhất là ưu tiên đối với các hộ dân đã khai hoang đất trước đây hiện đang canh tác. Để huy động nguồn vốn đào các kênh thủy lợi, UBND huyện Tam Nông đồng ý cho UBND xã Tân Công Sính và Công ty Nam Việt đứng ra huy động vốn trong nhân dân bằng hình thức thu tiền đào kênh thủy lợi. Sau khi hoàn thành công trình sẽ giao đất cho dân sản xuất theo tỷ lệ hoán đổi theo mức đóng cụ thể: 150.000 đồng được cấp 1ha đất. Đối với các hộ đã có đất theo hiện trạng cũ nhờ khai hoang trước đây và canh tác ổn định, thì dựa trên diện tích đất thực tế của mình để đóng tiền theo mức qui định để được hợp thức hóa diện tích đất khai hoang.

Trước khi Công ty Nam Việt thực hiện dự án trên, ông Nguyễn Văn Đoan là tập đoàn trưởng tập đoàn sản xuất 6 (là tập đoàn sản xuất nông nghiệp ở xã Tân Công Sính). Sau khi Công ty Nam Việt thực hiện dự án nêu trên đã lập ra Trung tâm đầu tư Nông lâm thủy sản xuất nhập khẩu miền Tây (TT ĐTNLTSXNK) và ban lãnh đạo Công ty đề cử ông Đoan làm Phó giám đốc Trung tâm. Khi triển khai, ông Đoan là người đứng ra thu nhận tiền đóng góp của những người dân đã có đất hiện trạng của các hộ dân khai hoang và đang canh tác từ các năm 1976 và 1977, trong đó có diện tích đất 70ha của 22 hộ dân ở xã Tân Công Sính. Trên cơ sở diện tích đất hiện trạng của mỗi hộ dân đang được canh tác, đã được UBND xã đo đạc, xác nhận, ông Đoan thu của các hộ dân 10,5 triệu đồng và giao số tiền này cho UBND xã Tân Công Sính. Dựa trên cơ sở số tiền nộp này, theo nguyên tắc thỏa thuận, UBND xã Tân Công Sính chỉ đạo ông Đoan tiến hành giao 70ha đất cho các hộ dân, theo danh sách cụ thể, phù hợp với số tiền nộp. Đồng thời Trung tâm ĐTNLTSXNK miền Tây cấp giấy chứng nhận giao đất cho 22 hộ dân tiếp tục canh tác ổn định (trong số 22 hộ dân, riêng hộ Trần Văn Đức được giao 14ha tương ứng với số tiền đã nộp là 2,1 triệu đồng). Tuy nhiên, đến cuối năm 1994, Trung tâm ĐTNLTSXNK miền Tây của Công ty Nam Việt gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong vấn đề đầu tư nên dự án bị ngưng trệ, không thể tiếp tục thực hiện. Toàn bộ dự án và công việc đầu tư đều được chuyển giao cho Dự án kinh tế mới khu vực 2 trực thuộc UBND huyện Tam Nông quản lý, điều hành, đồng thời UBND huyện Tam Nông tổ chức lập đoàn thanh tra xem xét, đánh giá toàn bộ dự án. Tiếp đó, không biết dựa trên cơ sở nào, không có thông báo quyết định thu hồi, ngày 18-12-1995, UBND huyện Tam Nông và UBND xã Tân Công Sính tiến hành cưỡng chế thu hồi 56ha trong số 70ha đã được hợp thức hóa mà các hộ dân đang ở và canh tác hàng chục năm, đẩy hàng chục hộ dân vào hoàn cảnh mất đất canh tác, phải đi làm mướn để kiếm sống. Diện tích đất bị thu hồi không hợp lý này được một số cán bộ cấp xã, huyện chia cho người thân, chuyển nhượng lung tung để trục lợi. Nghiêm trọng hơn, trong quá trình tiếp nhận các tài liệu, văn bản liên quan đến việc giao đất, ông Bùi Văn Bình, Phó thanh tra huyện Tam Nông, Trưởng đoàn Thanh tra đã đem hủy hàng loạt chứng từ gốc, xác minh, biên bản cấp đất, đo đạc thuộc các phần đất trong dự án nhằm dễ dàng hợp thức hoá đất chiếm dụng. Do đó, việc giải quyết khiếu nại sau này của các cấp chính quyền gặp nhiều khó khăn, sai thực tế; dư luận địa phương bức xúc.

Không để người dân chờ đợi mãi

12 năm qua, 22 hộ dân, trong đó có nhiều gia đình chính sách, cựu chiến binh phải lâm vào hoàn cảnh rất khó khăn vì không có đất sản xuất. Mặc dù họ đã nhiều lần khiếu nại lên cấp trên nhưng vẫn không được giải quyết hợp lý. Các văn bản giải quyết của cơ quan chức năng kết luận là ông Đoan đã giao tiền cho UBND xã Tân Công Sính và đã được UBND xã giao đất đầy đủ cho 22

Bà Dầm cho chúng tôi biết: “Sau khi đất nước được giải phóng, hai vợ chồng chọn Đồng Tháp Mười làm nơi an cư, lạc nghiệp. Nơi đây cũng là nơi hoạt động cách mạng của chồng tôi trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Năm 1977, chúng tôi khai hoang được 4ha đất trồng lúa và đã nộp tiền theo mức qui định khi Nhà nước thực hiện sắp xếp, cải tạo đất khai hoang. Vậy mà lại bị thu hồi đất bất hợp lý và sử dụng không đúng mục đích. Không biết tôi và bà con ở đây chờ đợi đến bao giờ mới được trả lại sự công bằng”.

hộ dân, nhưng về mặt giải quyết khiếu nại thì lại khẳng định không có trách nhiệm. Trong văn bản giải quyết của các cấp chính quyền địa phương có nhiều bất hợp lý. Chẳng hạn như trong quyết định số 02 của UBND huyện Tam Nông ra ngày 12-1-2001 khẳng định việc ông Đoan đã nộp số tiền 10,5 triệu đồng cho UBND xã Tân Công Sính và đồng thời xã đã giao đủ số đất theo mức giá qui đổi cho các hộ dân là 70ha. Vậy nhưng, quyết định số 404 ra ngày 26-12-2006, chính quyền địa phương đã “phủi bỏ” hàng loạt các kết luận trước đây, khẳng định UBND xã Tân Công Sính không hề nhận tiền từ ông Đoan và cũng không giao 70ha đất. Điều này lại càng nghịch lý vì trong số 70ha đất được xã giao, có 14ha (tương đương 2,1 triệu đồng) của ông Trần Văn Đức vẫn đang được canh tác ổn định, được hợp thức hóa trên cơ sở giao đất của UBND xã Tân Công Sính?

Vợ chồng ông Hồ Văn No và bà Trần Thị Dầm (đều là cựu chiến binh) cũng như nhiều hộ dân khác bị thu hồi đất, suốt nhiều năm chờ đợi sự công bằng, giải quyết hợp lý từ chính quyền địa phương. Ông No nay đã mất, bà Dầm đã bước qua tuổi 70. Trong căn nhà tình nghĩa bên cụm tuyến dân cư Tân Công Sính, bà Dầm cho chúng tôi biết: “Sau khi đất nước được giải phóng, hai vợ chồng chọn Đồng Tháp Mười làm nơi an cư, lạc nghiệp. Nơi đây cũng là nơi hoạt động cách mạng của chồng tôi trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Năm 1977, chúng tôi khai hoang được 4ha đất trồng lúa và đã nộp tiền theo mức qui định khi Nhà nước thực hiện sắp xếp, cải tạo đất khai hoang. Vậy mà lại bị thu hồi đất bất hợp lý và sử dụng không đúng mục đích. Không biết tôi và bà con ở đây chờ đợi đến bao giờ mới được trả lại sự công bằng”. Cũng như bà Dầm, những hộ chính sách, người có công, cựu chiến binh mà chúng tôi tiếp xúc, tìm hiểu như: bà Lê Thị Công, ông Nguyễn Văn Đoan, bà Lê Thị Lệ… đều rất bức xúc và mong chờ sự giải quyết đúng từ chính quyền địa phương.

Vấn đề giải quyết chính sách khai hoang ở xã Tân Công Sính lộ rõ hàng loạt bất hợp lý và có sai phạm nghiêm trọng của một số cán bộ. Thiết nghĩ, UBND tỉnh Đồng Tháp cần sớm chỉ đạo, làm rõ những sai phạm và khuất tất của vụ việc, trả lại sự công bằng, quyền lợi của các hộ dân bị mất đất sản xuất, xử lý nghiêm những cán bộ sai phạm.

NGUYỄN KHANG