Nòng cốt là quân dân y tại chỗ

Tổ Quân y cơ động Viện 105 khám, chữa bệnh tại nhà cho nhân dân vùng ngập lụt xã Lại Yên, huyện Hoài Đức, Hà Nội. Ảnh: QUỲNH HOA

Khó nhưng vẫn đủ và có dự phòng

"Mưa lớn gây ngập lụt quá nhanh khiến nhân dân Thủ đô bị bất ngờ, còn với cán bộ, nhân viên quân dân y thì sao?". Thay cho câu trả lời, Đại tá, bác sĩ Nguyễn Văn Trọng - Phó trưởng phòng Quân y (Cục Hậu cần, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội) giới thiệu với chúng tôi về kế hoạch bảo đảm quân y trước, trong và sau mưa lũ. Kế hoạch được xác lập từ đầu năm và mới được bổ sung sau khi sáp nhập. Điều này phần nào cho thấy lực lượng quân y Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội đã chủ động trước tình hình.

Ngay từ khi nước chưa có dấu hiệu rút, nhóm phóng viên chúng tôi đã đi tìm hiểu khả năng xử lý môi trường, phòng, chống dịch bệnh của lực lượng quân dân y Hà Nội. Qua trao đổi với Thượng tá Nguyễn Hoàng Minh, cán bộ Phòng Quân y (Cục Hậu cần) được biết, so với yêu cầu nhiệm vụ thì lực lượng Quân y của Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội khá mỏng. Bộ Tư lệnh không có bệnh viện, chỉ có một tiểu đoàn quân y và 5 bệnh xá của các đơn vị trực thuộc, mỗi cơ quan quân sự quận, huyện, thành phố trực thuộc có một bác sĩ hoặc y sĩ... Nhìn vào chiếc xe U-oát han gỉ, cũ kỹ của Phòng Quân y cũng đủ thấy trang bị, phương tiện cũng rất thiếu. Các cơ sở đều không có xe cứu thương. Mặc dù vai trò chủ trì về vệ sinh môi trường, phòng, chống dịch bệnh sau thiên tai thuộc ngành y tế, lực lượng quân y chủ yếu giữ vai trò phối hợp nhưng các chiến sĩ quân y thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội luôn trong tư thế sẵn sàng.

Bộ Tư lệnh thành lập một tổ vệ sinh phòng dịch cơ động gồm 6 cán bộ, nhân viên, trang bị một xe chuyên dùng, 14 cơ số thuốc kèm theo hóa chất. Theo phương châm "4 tại chỗ" mỗi quận, huyện, thành phố trực thuộc (29 đầu mối) có hai tổ tự vệ chuyên ngành y tế gồm một tổ cấp cứu và một tổ phòng, chống dịch bệnh, mỗi tổ có 6 người và một xe cứu thương... Không chỉ đủ cơ số thuốc, hóa chất theo yêu cầu, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội còn tính toán phương án dự phòng bằng tiền để sẵn sàng mua bổ sung cơ số thuốc, phèn chua, Cloramin B, thuốc diệt muỗi và côn trùng... hỗ trợ các địa phương xử lý môi trường, phòng, chống dịch bệnh và tham gia khám chữa bệnh cho người dân.

Quân dân y "xung trận"

Theo đề nghị của Ban Quân dân y Hà Nội về việc tăng cường lực lượng tham gia công tác xử lý môi trường, phòng, chống dịch bệnh và khám, điều trị cho nhân dân 4 huyện còn bị ngập lụt ở phía Tây Hà Nội là: Mỹ Đức, Chương Mỹ, Hoài Đức và Thanh Oai, chiều 8-11, Cục Quân y (Tổng cục Hậu cần, Bộ Quốc phòng) họp gấp với 5 đơn vị gồm: Viện Vệ sinh phòng dịch; Quân y Quân chủng PK-KQ; Bệnh viện 354; Bệnh viện 105 và Viện Y học cổ truyền Quân đội để triển khai nhiệm vụ giúp dân khắc phục hậu quả mưa lũ. Đại tá Phạm Hồng Phương, Trưởng phòng Vệ sinh phòng dịch (Cục Quân y) cho biết: Ngày 9-11, 12 tổ quân y cơ động của Bộ Quốc phòng, mỗi tổ có một bác sĩ phụ trách mang theo đầy đủ dụng cụ xử lý môi trường, trang thiết bị y tế phục vụ khám, chữa bệnh đã có mặt tại Sở Y tế Hà Nội để hiệp đồng "vào trận". Ngày 10-11, các tổ đến 4 huyện nói trên để triển khai khám, chữa bệnh cho người dân và tham gia xử lý môi trường. Thời gian tăng cường của các tổ quân y là 10 ngày, nhưng cũng có thể dài hơn tùy tình hình.

Trao đổi với phóng viên báo chí, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Lê Anh Tuấn nhận định: Sau ngập lụt cần đề phòng các loại dịch, bệnh như: sốt xuất huyết; đau mắt; rối loạn tiêu hóa và các bệnh da liễu... Để kịp thời đối phó với tình hình, ngành y tế Hà Nội đã cấp bổ sung 2.000 cơ số thuốc và 6 tấn Cloramin B cho các huyện Mỹ Đức, Thanh Oai, Hoài Đức và Chương Mỹ... Theo ông Lê Anh Tuấn, sự vào cuộc của các thầy thuốc quân đội là rất cần thiết. Sau khi lũ rút, cấp ủy, chính quyền rất lo về tình trạng môi trường ô nhiễm, dịch bệnh phát sinh, có lực lượng quân y ở bên chắc chắn nhân dân sẽ yên tâm hơn. Tuy nhiên, phương châm của Hà Nội trong xử lý môi trường sau mưa lũ là trước hết phát huy vai trò của lực lượng quân dân y tại chỗ. Về khả năng của ngành y tế các quận, huyện, thành phố trực thuộc Hà Nội đã được trang bị đủ 96 cơ số thuốc và vật tư y tế. Các bệnh viện cấp huyện và thành phố bảo đảm 111 cơ số thuốc và vật tư y tế. Các công ty dược bảo đảm 80 cơ số thuốc và vật tư y tế, 500.000 chai dịch truyền... Ngoài ra, Ban Quân dân y Hà Nội còn chỉ đạo cấp phát 32 tấn Cloramin B tới từng hộ gia đình. Theo đó, Ban Quân dân y Hà Nội giao việc hướng dẫn người dân cách khử trùng và sử dụng nước sạch trong ăn uống, sinh hoạt, thu gom và xử lý phân rác cho các y, bác sĩ ở cơ sở và lực lượng quân y. Theo Đại tá Nguyễn Văn Trọng, các y, bác sĩ thuộc LLVT Thủ đô và các đơn vị đứng chân trên địa bàn sẽ được huy động tối đa cho việc giúp dân khắc phục hậu quả về môi trường.

Để giúp dân được hiệu quả hơn

Mưa lũ đã làm 2/3 số đơn vị thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô bị chìm trong nước. Có nơi như Đoàn B01, Phân đội 20, Kho K83, Đại đội vận tải 1... ngập sâu 1,5 đến 2m. Mặc dù vậy, các đơn vị vẫn tập trung lực lượng bảo vệ dân, lo cho dân trước. Sau khi lũ rút, công việc đầu tiên của các đơn vị quân đội là phối hợp với nhân dân tại các địa bàn đóng quân khắc phục hậu quả, làm vệ sinh môi trường, nhất là các công trình công cộng như trường học, trạm y tế... Trao đổi với chúng tôi Thượng tá Phan Thế Thọ, Chính trị viên Ban CHQS huyện Mê Linh cho biết, ngay sau khi nước rút, Ban CHQS huyện đã tham mưu cho UBND huyện chỉ đạo Trung tâm Y tế tiến hành ngay việc xử lý môi trường. Đồng thời cán bộ, chiến sĩ của Ban CHQS huyện cũng được huy động ở mức tối đa tham gia khử trùng, tiêu độc cho các hộ dân bị ngập ở thị trấn Minh Quang và xã Tiền Phong. Ở địa bàn các quận Hoàng Mai, Cầu Giấy, TP Hà Đông, huyện Thanh Oai, Chương Mỹ... nước rút đến đâu bộ đội cùng nhân dân tiến hành dọn vệ sinh, xử lý môi trường ngay đến đó. Đến các phường trọng điểm ngập úng của quận Hoàng Mai, chúng tôi bắt gặp không khí lao động hết sức khẩn trương. Đài truyền thanh các phường liên tục kêu gọi nhân dân ra quân dọn dẹp, vệ sinh môi trường, thông báo tình hình khắc phục hậu quả... Cơ quan quân sự quận, dân quân, tự vệ, dự bị động viên... là lực lượng xung kích vào những nơi khó nhất. Tương tự sau mưa ngập, TP Hà Đông ngổn ngang như công trường. Vấn đề bức xúc nhất đặt ra sau khi nước rút là môi trường, môi sinh. Mấy ngày qua, Học viện Chính trị quân sự; Ban CHQS Thành phố và một số đơn vị thuộc Đoàn phòng không Hà Nội đã huy động hàng nghìn công khơi thông cống rãnh, nạo vét bùn đất giải tỏa nước ứ đọng và vệ sinh đường phố. Không chỉ ở Hoàng Mai hay TP Hà Đông... trong đội hình gần 2.000 thanh niên, sinh viên Thủ đô xuống đường làm vệ sinh môi trường trên địa bàn Thủ đô ngày 8 và 9-11 còn có sự vào cuộc tích cực của hàng trăm cán bộ, chiến sĩ các đơn vị đứng chân trên địa bàn.

Trao đổi với chúng tôi, chỉ huy các đơn vị đều có một điểm chung là: Tinh thần bám dân, lo cho dân của bộ đội có thừa. Nhưng đôi khi "lực bất tòng tâm" do thiếu cơ sở vật chất. Đặc biệt đối với hoạt động quân y, Đại tá Nguyễn Văn Trọng cho rằng, khó khăn nhất là thuốc và hóa chất. Ngành Quân y, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội không có thuốc, hóa chất dành riêng cho phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai. Các đơn vị phải dùng thuốc bảo đảm thường xuyên để đóng thành các cơ số theo quy định. Báo cáo của Phòng Quân y trước khi triển khai nhiệm vụ xử lý môi trường sau đợt mưa lũ cho thấy, trong kho chỉ có 10 lít thuốc diệt muỗi và vài chục ki-lô-gam CloraminB. Biện pháp khắc phục duy nhất của Phòng Quân y là đề nghị trên xuất tiền đi mua... Để giúp dân phòng, chống khắc phục hậu quả thiên tai có hiệu quả hơn, các đơn vị đề nghị cần sớm tháo gỡ những khó khăn, thiếu thốn về trang bị, cơ sở vật chất.

Nhóm phóng viên Quốc phòng - An ninh