Trong hai ngày 4 và 5-6, tại các trung tâm luyện thi có địa điểm gần các trường đại học lớn ở Hà Nội như Đại học Sư phạm I, Đại học Bách khoa, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn… đồng loạt khai trương các lớp “luyện thi cấp tốc” cho mùa tuyển sinh 2007. Nhiều tấm biển lớn, băng rôn quảng cáo cho “lò luyện” chăng đầy trước cổng các trung tâm. Đội ngũ “nhân viên tư vấn” túc trực ở cổng các trường đại học với một tập tờ rơi, sẵn sàng cung cấp cho học sinh những thông tin sốt dẻo, hấp dẫn về “lớp cấp tốc”.

Kiểu kinh doanh “béo bở”

Ngay sau kỳ thi tốt nghiệp THPT, các sĩ tử ở nhiều miền quê tạm gác muôn nỗi “ưu tư” về một kỳ thi khá nghiêm khắc, “nói không với tiêu cực”, để kéo nhau về Hà Nội dự các lớp “luyện thi cấp tốc” nhằm nuôi giấc mộng vào đại học. Anh Nguyễn Đức Nhân, bố của thí sinh Nguyễn Đức Thuần, quê ở Phủ Lý, Hà Nam đèo con bằng xe máy, đi thẳng từ nhà lên một trung tâm luyện thi gần Trường đại học Sư phạm I. Gặp đúng hôm lớp khai giảng (4-6), anh vội cho con đăng ký vào học ngay, dù hai bố con chưa tìm được chỗ trọ. “Quan trọng là phải bám lớp ngay từ đầu, 12 năm ăn học, rút gọn lại chỉ có một tháng ôn thi cấp tốc, nên tôi không muốn cháu nghỉ một ca học nào”. Anh Nhân cho biết như vậy. Hỏi anh vì sao không để con ôn ở nhà, anh Nhân chỉ ngay vào tấm biển “quảng cáo” treo tại cổng ra vào của trung tâm: “… với đội ngũ giảng viên có trình độ cao, nhiều kinh nghiệm đang giảng dạy tại các trường ĐHSP I, ĐHKHTN… Đến với lớp học, học sinh sẽ được hướng dẫn học lý thuyết dễ nhớ, giải các dạng đề thi thường gặp. Giáo viên giúp bí quyết xử lý các dạng đề thi, phát huy tính tích cực, năng động, sáng tạo. Giải đề thi với thời gian quy định từng môn của trường thi…”. Chính những lời quảng cáo ngọt ngào, hấp dẫn này như chiếc phao “cứu hộ” cho những thí sinh đang lo lắng trước khối lượng kiến thức khổng lồ, mà thời gian thi chỉ còn đếm bằng ngày.

Một lớp học luyện thi “cấp tốc” (ảnh internet)

Nắm bắt được thời cơ mở lớp, nên ngay sau ngày kết thúc kỳ thi tốt nghiệp THPT trên toàn quốc (1-6), mặc dù vào ngày nghỉ cuối tuần nhưng các trung tâm đều mở cửa, hoạt động hết công suất để chiêu sinh các lớp học cấp tốc. Theo lời anh T.L, một “nhân viên quản lý lớp học” thì riêng ở trung tâm N6, nằm gần Trường đại học Bách khoa của anh, mỗi ngày mở được một lớp, tương đương khoảng 100 học sinh. “Học phí” của các lớp học kiểu này thể hiện rất rõ kiểu “kinh doanh giáo dục”: Học sinh có thể đăng ký học cả khoá theo từng khối hoặc từng môn học. Mỗi buổi học được chia thành nhiều ca, giá học mỗi ca (2 giờ) dao động từ 9.000 đến 12.000 đồng. Như vậy, học phí trọn gói cho một tháng ôn cấp tốc có thể lên đến 1,1 triệu đồng. Nhìn chung, các trung tâm mở gần Trường đại học Sư phạm I, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thì giá “mềm” hơn, thường dưới 10.000 đồng/ca. Các trung tâm ở khu vực Đại học Bách khoa “đòi” giá cao hơn. Tuy nhiên, giá cả cũng còn tuỳ vào mức độ “mặc cả” của thí sinh. Một số thí sinh đã qua nhiều lớp luyện thi, biết “trình bày hoàn cảnh khó khăn” có thể được giảm giá. Còn thí sinh vừa dự thi tốt nghiệp THPT, chân ướt chân ráo từ các tỉnh lẻ về Thủ đô thì trung tâm bảo sao, đóng vậy. Nhiều thí sinh chọn giải pháp đóng tiền theo ca, nghĩa là xem ca nào có thầy giỏi mới học, ca nào thấy thầy, cô không “tên tuổi” thì bỏ, nhưng trong phần quảng cáo của các trung tâm thì hầu như thầy cô nào cũng rất “uy tín”. Cụ thể như một lớp khối A, mở ngày 4-6-2007 của Trung tâm bồi dưỡng Văn hoá (đặt gần Trường đại học Sư phạm I Hà Nội), do bà Nguyễn Thị Chung làm giám đốc, hầu như tất cả các thầy, cô đều là tiến sĩ, duy chỉ có thầy T.D là thạc sĩ. Một số thầy, cô không có học hàm, học vị được trung tâm “đính” kèm những lời giới thiệu “có cánh” như: “Giảng viên cao cấp của đại học X, đại học K..”.

Không chỉ thu lời từ khoản học phí có giá “trên trời”, các trung tâm luyện thì còn “kiếm” được nhiều khoản kèm theo như tiền thuê nhà trọ, tiền gửi xe văn phòng, nhu yếu phẩm…

Vì sao thí sinh vẫn chuộng “luyện thi cấp tốc”?

Những bất cập của các lò luyện thi cấp tốc đã được báo chí nói nhiều nhưng vì sao việc “kinh doanh” của các trung tâm luyện thi vẫn phát đạt ? Chúng tôi đã “thử” chi ra 10.000 đồng, học một ca cấp tốc khối A từ 9 giờ 15 phút đến 11 giờ 15 phút, tại nhà N5, Trung tâm luyện thi Đại học Bách khoa, thì thấy phương pháp dạy của thầy giáo vẫn vậy: ra đề Toán, thí sinh làm, thầy giáo sửa. Lớp rất đông, thầy không thể sửa cho riêng từng người mà nói luôn cách giải và hướng dẫn học sinh cách “xử lý” những dạng đề tương tự. Tóm lại là phương pháp giảng dạy không có gì mới. Trả lời câu hỏi vì sao đến lớp, bạn Khoa, một học sinh đến từ Phú Thọ cho biết: “Em không tự tin lắm vào khả năng của mình, vẫn biết là học ở đây chỉ “cưỡi ngựa, xem hoa” nhưng còn hơn là cứ ngồi ở nhà mà… run”. Còn Trần Khải, người lặn lội từ Sơn La về Hà Nội luyện thi vì “biết chắc là mình thi trượt nên coi đây là một chuyến đi chơi Hà Nội “hợp pháp” để tạm biệt tuổi học trò”. Khải cho biết, kỳ thi tốt nghiệp vừa rồi, giám thị rất nghiêm nên Khải không chắc là mình đỗ tốt nghiệp, nhưng xin gia đình 4 triệu đồng đi ôn thi cấp tốc thì bố mẹ vẫn vui vẻ chấp nhận.

Theo ghi nhận của chúng tôi, phần đông học sinh các lớp cấp tốc đều không đặt “hoàn toàn hy vọng” vào lớp ôn, nhưng họ vẫn theo học bởi đến lớp để “lấy quyết tâm học tập”. Một bộ phận nhỏ thì muốn đi học để thay đổi không khí, vì ngồi ôn ở nhà dễ bị phân tâm, không được “thúc ép” và thiếu tính hệ thống. Bạn Đinh Chí Minh, quê tận Đô Lương (Nghệ An), ra ôn tại Đại học Sư phạm I Hà Nội thì cho rằng: “Ra đây ôn có nhiều thầy, cô dạy giỏi, có thầy, cô từng tham gia soạn sách giáo khoa nên yên tâm. Ngồi ôn ở nhà phải phụ thuộc vào tài liệu tham khảo, mà mỗi tài liệu nói một kiểu, có lúc chẳng biết tin ai”.

Tuy vậy, cần phải thấy rằng, các trung tâm luyện thi do các trường đại học đứng ra tổ chức rất hiếm hoi, còn đại bộ phận là những “lò luyện” mọc gần các trường đại học, họ lợi dụng tên tuổi các trường làm “thương hiệu” cho mình. Học sinh từ các tỉnh xa đến, không kịp phân biệt đâu là trung tâm “xịn”, đâu là trung tâm “ăn theo” vì thời gian ôn luyện chỉ có vài chục ngày, không đăng ký học ngay thì sợ muộn… Năm nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định thi trắc nghiệm đối với môn Ngoại ngữ, đây cũng là một lý do khiến các lớp cấp tốc về ngoại ngữ “nóng” hơn các khối khác ngay từ khi chưa khai giảng.

Đánh giá về hiệu quả của các lớp luyện thi cấp tốc, Tiến sĩ Nguyễn An Ninh - Cục trưởng Cục Khảo thí và kiểm định chất lượng giáo dục (Bộ Giáo dục và Đào tạo) đã khuyên các thí sinh trong kỳ thi tuyển sinh 2007 rằng: “Không thể đạt kết quả cao nhờ ôn luyện cấp tốc. Thí sinh cần tích lũy kiến thức một cách toàn diện, nắm vững toàn bộ kiến thức cơ bản. Muốn làm như vậy phải học theo kiểu “mưa dầm thấm lâu” chứ không thể trông cậy vào luyện thi cấp tốc, nhồi nhét kiến thức trong thời gian ngắn được. Với những bài thi trắc nghiệm, thí sinh cần rèn luyện kỹ năng tư duy và khả năng vận dụng kiến thức khi làm bài trắc nghiệm để tiết kiệm thời gian. Kiểu học tủ, học vẹt hay học lệch đều không mang lại kết quả cao vì với số lượng câu hỏi 40-50 câu, đề thi hoàn toàn có thể phủ diện rộng hơn, bao quát toàn bộ các kiến thức đã học trong chương trình, đòi hỏi các em phải xử lý nhanh hơn cách xử lý với dạng đề thi cũ”.

NGUYÊN HỒNG