QĐND -  Hậu Giang là một tỉnh thuần nông nên nhu cầu về phân bón khá lớn, trong khi đó, tỉnh chưa có công ty sản xuất phân bón, vì vậy đây được coi là "thị trường béo bở" để phân bón giả (những thông số về vi lượng, hàm lượng qua kiểm tra rất thấp không đúng với thông số ghi ngoài bao bì) tuồn vào…

Phân bón giả, kém chất lượng tràn lan

Từ đầu năm đến nay, đoàn kiểm tra liên ngành Ban chỉ đạo 127 tỉnh Hậu Giang đã phát hiện 15/58 mẫu phân bón là giả và kém chất lượng, đã thu giữ khoảng 6 tấn phân bón giả như: Phân hữu cơ sinh học nhãn hiệu TYHUMAX super tổng hợp, loại 50kg/bao của Công ty CP Nông nghiệp Nhất có trụ sở tại xã Phạm Văn Hai, huyện Bình Chánh, TP Hồ Chí Minh sản xuất; phân bón nhãn hiệu BMC-101COWCATS của Công ty TNHH Bảo Minh Châu, địa chỉ nơi sản xuất tại xã Bình Mỹ, huyện Củ Chi, TP Hồ Chí Minh… Trước đó, nhiều loại phân bón khác có hàm lượng chất dinh dưỡng thấp cũng đã bị phát hiện và xử lý như: Phân bón trung vi lượng cao cấp KRICE loại 20kg/thùng của Công ty Cổ phần Nông nghiệp Sao Vàng, phường An Hòa, TP Rạch Giá, Kiên Giang được phát hiện trên địa bàn huyện Châu Thành A và phân bón BMC-101 COWCATS sữa loại 500ml/chai của Công ty TNHH Bảo Minh Châu phát hiện ở huyện Vị Thủy…

Ông Ung Hữu Nghị, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hậu Giang, cho biết:

- Tình trạng sản xuất, kinh doanh phân bón giả, kém chất lượng (PBG-KCL) trên địa bàn tỉnh Hậu Giang ngày càng gia tăng và diễn biến phức tạp. Những mặt hàng PBG-KCL đều được đưa về tiêu thụ ở những xã vùng sâu, vùng xa, nơi mà người dân chưa đủ kiến thức để phân biệt phân bón thật và phân bón giả.

Đoàn kiểm tra liên ngành đi kiểm tra một số đại lý phân bón trên địa bàn thị xã Ngã Bảy, tỉnh Hậu Giang.

Các loại PBG-KCL thường có giá thành rẻ hơn từ 5 đến 20% nên dễ đánh vào tâm lý ưa rẻ của người dân. Khi mua và sử dụng PBG-KCL vào sản xuất, hầu hết người nông dân đều không thể nhận biết được. Khi năng suất cây trồng thấp, nhiều người vẫn nghĩ do thời tiết, sâu bệnh. Nhưng sau thời gian dài sử dụng, sự tác động của PBG-KCL đối với năng suất cây trồng ngày càng rõ rệt. PBG-KCL còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến độ phì nhiêu của đất.

Theo ông Ung Hữu Nghị, việc xử lý dứt điểm nạn PBG-KCL trên địa bàn tỉnh là rất khó khăn. Theo quy định, việc lấy mẫu để kiểm định thì cơ quan chức năng không được tạm giữ hàng hóa kể cả đối với lô hàng có dấu hiệu giả, kém chất lượng. Hơn nữa, thời gian kiểm định dài (khoảng 7-10 ngày) nên khi chưa có kết quả thì đối tượng sản xuất, kinh doanh PBG-KCL đã bán hoặc tẩu tán hàng hóa vi phạm đi nơi khác.

Hiện nay, việc cấp giấy phép sản xuất kinh doanh phân bón khá đơn giản: Cơ sở sản xuất phân bón “tự công bố và đăng ký” tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm; khi đưa vào sản xuất, lưu thông rồi thì cơ quan chức năng mới tiến hành hậu kiểm. Khi phát hiện ra cơ sở vi phạm, việc quyết định xử phạt vi phạm hành chính của các cơ quan có thẩm quyền đối với các đối tượng sản xuất phân giả rất khó khăn vì các cơ sở này không nằm trên địa bàn tỉnh; khi phối hợp xác minh để xử lý thì mới biết trụ sở in trên bao bì không có thực, hoặc cơ sở thay đổi, di dời trụ sở và tiếp tục sản xuất PBG-KCL. Điển hình như: Phân hữu cơ khoáng CAHUMATE (dạng viên, loại 50 kg/bao) của Cty TNHH Vĩnh Lợi (có địa chỉ 21/5D Trần Hưng Đạo, phường Mỹ Quý, TP Long Xuyên, tỉnh An Giang); phân SUPE Lân - Siêu hạ phèn, giải độc hữu cơ (loại 50kg/bao) của cơ sở Thành Phát (địa chỉ tại ấp Bình Thiện, xã Bình Thủy, huyện Châu Phú, tỉnh An Giang) có hàm lượng thấp dưới 50% so với hàm lượng công bố trên bao bì sản phẩm. Thế nhưng, khi cơ quan chức năng đến hai địa chỉ trên đều không tìm thấy cơ sở sản xuất phân bón nào.

Bên cạnh đó, việc chưa có kho và chế tài xử lý những loại PBG-KCL bị thu giữ cũng là vấn đề nan giải trong công tác đấu tranh với PBG-KCL ở địa bàn tỉnh Hậu Giang.

Có sự móc ngoặc và "lách luật"

Trao đổi với chúng tôi, ông Ung Hữu Nghị nói:

- Việc sản xuất, kinh doanh PBG-KCL là siêu lợi nhuận. Đặc biệt gần đây đã xuất hiện sự hiệp thương giữa nơi sản xuất và chủ kinh doanh. Cụ thể, ngoài phần chia lợi nhuận, nếu bị bắt, chủ sản xuất sẽ chịu mọi kinh phí nộp phạt, vừa "lách luật" vừa tiếp tục giữ mối liên kết để làm ăn bất chính.

Hiện nay, công tác kiểm tra trên địa bàn chỉ là một giải pháp tình thế trong vấn đề giải quyết nạn PBG-KCL. Bởi vì, hầu hết đoàn kiểm tra chỉ lấy những mẫu phân bón mới, hoặc chưa qua kiểm định về kiểm định chất lượng. Trong khi đó, còn hàng trăm, hàng nghìn tấn PBG-KCL nhái bao bì của các công ty, xí nghiệp có uy tín vẫn lưu thông trên thị trường.

Vì vậy, để khắc phục tình trạng phân bón giả làm rối loạn thị trường như đã nêu trên, các cơ quan chức năng cần siết chặt quản lý, siết chặt việc cấp phép kinh doanh. Cần điều chỉnh đưa phân bón trở thành mặt hàng sản xuất kinh doanh có điều kiện và phải được cấp phép mới được hoạt động. Theo đó, tổ chức, cá nhân muốn tham gia sản xuất phân bón phải đáp ứng các yêu cầu về giấy phép, chứng minh năng lực sản xuất, trang thiết bị, nhà xưởng và cả các điều kiện về môi trường… Đặc biệt, phải thực hiện nghiêm túc các quy định về tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm để làm cơ sở cho quá trình thanh tra, xử phạt các trường hợp vi phạm; thời gian kiểm định phải được rút ngắn; cần nâng mức xử phạt đối với cơ sở sản xuất kinh doanh phân bón giả, kém chất lượng vì mức xử phạt hiện nay là 40-50 triệu đồng/vụ vi phạm đã không còn phù hợp với tình hình thực tế…

Những vấn đề trên cần được cơ quan chức năng khẩn trương nghiên cứu hồi đáp, bởi càng kéo dài thì thiệt hại về kinh tế và môi trường do PBG-KCL gây ra sẽ càng lớn.

Bài và ảnh: VIỆT HÀ