Thầy giáo Trần Phương

QĐND Online - Thầy giáo Trần Phương, Phó Giám đốc trung tâm Hỗ trợ phát triển tài năng – Liên Hiệp các Hội liên hiệp Khoa học kỹ thuật Việt Nam, tác giả của 20 đầu sách cho học sinh THPT và học sinh giỏi thi quốc gia, quốc tế, cho rằng, với môn Toán: câu dễ mà không làm được thì khả năng trượt đại học là rất lớn, câu khó mà không làm được thì không đáng ngại. Do đó, thí sinh cần có phương pháp ôn luyện phù hợp để đạt hiệu quả tối ưu tùy vào khả năng mỗi cá nhân.

Biết sắp xếp thứ tự dễ, khó khi đọc đề thi

Thí sinh nên tham khảo đề của các năm trước để nắm rõ cấu trúc, kiến thức trong đề. Những kiến thức đó chủ yếu nằm ở chương trình lớp 12 THPT. Kỳ thi đại học và tốt nghiệp THPT có tính chất hoàn toàn khác nhau. Đề thi tốt nghiệp THPT phải đảm bảo nét cơ bản nhất của chương trình phổ thông, có tính chất quy đồng mẫu số để  học sinh ở 63 tỉnh thành với những trình độ và điều kiện nhận thức khác nhau có số lượng lớn đạt được điểm trung bình. Đề thi đại học phải đảm bảo yêu cầu phân loại để tuyển chọn các học sinh có năng lực đáp ứng với các yêu cầu khác nhau của các trường đại học. Nguyên tắc chung làm bài của cả 2 kỳ thi là cần phải đọc hiểu, nhận biết đề thi, sắp xếp thứ tự, câu nào dễ, quen thuộc thì làm trước, câu khó làm sau.

Đề thi tốt nghiệp THPT kiểm tra những kiến thức căn bản trong chương trình sách giáo khoa lớp 12. Đề thi đơn giản và ngắn hơn so với đề thi đại học nên thang 0,25 điểm cho các ý chi tiết đơn giản hơn so với thang điểm đề thi đại học. Cấu trúc đề thi gồm 2 phần : Phần chung gồm 3 câu (7 điểm); Phần riêng gồm 2 câu (3 điểm)

Ở phần thi chung, câu 1(3 điểm) thường là bài toán khảo hàm bậc 3 hoặc hàm bậc nhất trên bậc nhất với 2 câu hỏi, câu 1a khảo sát và vẽ đồ thị, câu 1b là câu hỏi phụ liên quan đến hàm số. Ở câu 1a , thí sinh cần lưu ý càng làm chi tiết càng tốt (những em khá giỏi thường chủ quan nên điểm không trọn vẹn). Các em nên ghi rõ chi tiết các mục: đạo hàm, cực trị hàm số, khoảng đồng biến, nghịch biến, giới hạn hàm số ở vô cùng, bảng biến thiên, vẽ đồ thị. Câu 1b, thường liên quan đến việc dựa vào hình dạng đồ thị, biện luận tương giao giữa 1 đường thẳng với đồ thị để biện luận số nghiệm của phương trình hoặc hỏi về tiếp tuyến, cực trị …

Câu hỏi 2 (3 điểm) gồm 3 ý nhỏ, câu 2a có nội dung về giải phương trình, bất phương trình, mũ lôgarit. Khi giải các dạng toán này thí sinh lưu ý: đặt điều kiện có nghĩa cho hàm số lôgarit, nếu như ẩn ở cơ số thì cơ số phải > 0 và khác 1; ẩn ở hàm số thì tập xác định của hàm số phải >0. Khi giải phương trình phải chú ý kết hợp điều kiện, để loại nghiệm ngoại lai.

Câu 2b là câu hỏi về nguyên hàm, tích phân. Do có phép toán nguyên hàm của một tổng, hiệu bằng tổng, hiệu hai nguyên hàm, nhưng nguyên hàm của một tích hoặc một thương thì không có nên nếu gặp hàm số dươi dấu tích phân có dang tích, thương thì cần biến đổi liên kết nhân chia thành liên kết cộng, trừ hoặc tách ra thành các nguyên hàm cơ bản. Ngoài ra có thể câu hỏi kiểm tra kỹ năng đổi biến số hoặc tích phân từng phần.

Câu 2c thường là một bài toán tổng hợp như tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số và các ứng dụng giải phương trình, bất phương trình…, đó là những kiến thức liên quan tới kỹ năng sử dụng đạo hàm. Thí sinh phải thành thục kỹ năng sử dụng đạo hàm, lập bảng biến thiên, trên tập xác định để tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất.

Câu hỏi 3 (1 điểm) là câu về hình học không gian. Yêu cầu đầu tiên là vẽ hình  đúng. Phạm vi kiến thức đòi hỏi thí sinh cần nắm bắt một số khái niệm cơ bản về tích chất của hình chóp tam giác đều hay tứ giác đều (đường nối đỉnh chóp với tâm của đáy phải vuông góc với mặt phẳng đáy).

Phần riêng gồm 2 câu (3 điểm)

Câu 4a hoặc 4b (2 điểm) thường là câu hỏi về các bài toán trong hệ tọa độ không gian, liên quan tới các khái niệm như tọa độ của một điểm, vecto, phương trình đường thẳng mặt phẳng, phương trình mặt cầu.

Câu 5 a hoặc 5b (1 điểm) là câu hỏi  về số phức, học sinh cần nắm chắc khái niệm về số phức như phần thực, phần ảo, các phép toán cộng trừ nhân chia số phức, giải phương trình bậc 2 với nghiệm phức…

Sự khác nhan giữa các câu 4a, 4b hay 5a, 5b chỉ là mức độ khó dễ.

Xác lập bản đồ sinh học, tạo điểm rơi phong độ vào đúng kỳ thi

Việc ôn luyện cũng cần thực hiện một cách khoa học, ôn luyện tràn lan sẽ dẫn tới “ngộp” kiến thức, thậm chí lãng phí thời gian với những kiến thức quá cao, không phù hợp với đòi hỏi kiến thức của một kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Học sinh nên tham khảo sách hướng dẫn ôn thi tốt nghiệp của Bộ GD-ĐT, sách tham khảo đề thi tốt nghiệp, đó là những kiến thức đúng tầm mức. Mua sách của tác giả bên ngoài, sẽ không kiểm soát được chất lượng, đôi khi đó lại là những kiến thức cao hơn, gây áp lực và lãng phí thời gian không cần thiết.

Trên cơ sở những cuốn sách đó, học sinh nên luyện tập các đề, mỗi ngày thử sức với một đề thi. Đó sẽ là căn cứ để thí sinh phân bổ lượng thời gian hợp lý nhất, sao cho bài làm đạt kết quả tối ưu nhất (nếu làm quá chau chuốt 1 câu nào đó sẽ không đủ thời gian, nếu quá cẩu thả lại để mất điểm đáng tiếc). Việc điều chỉnh thời gian rất quan trọng, do đó, thí sinh phải tự mình thi thử thường xuyên.

Trong quá trình luyện thi, thí sinh sẽ biết được lỗi mình thường gặp là gì, như thế nào (bài làm bị trừ điểm vì lỗi gì, bài không làm được thì ghi lại vì sao làm không ra, từ đó quay về ôn lại kiến thức trong sách giáo khoa).

Nên nhớ theo dạng bài, chìa khóa của dạng đó ra sao, sơ xuất sai sót hay gặp là gì.

Quan trọng hơn, ngay từ bây giờ thí sinh cần xác lập và ổn định cho mình một bản đồ sinh học, tạo điểm rơi phong độ tốt nhất vào đúng kỳ thi.

Trong năm học, học sinh thường sinh hoạt theo một giờ giấc khác, bây giờ có thể điều chỉnh lại. Khi thi, thí sinh phải đến sớm hơn thường lệ, do đó cần đi ngủ sớm hơn, nếu vẫn duy trì nếp cũ, ngày thi sẽ không đủ sức khỏe và sự minh mẫn, ảnh hưởng đến kết quả bài thi.

Để hiệu quả ôn thi cao, thí sinh nên học tập với một nhóm bạn vài buổi trong tuần, tạo tâm lý thoải mái và hứng khởi. Các bạn sẽ cùng làm và bấm giờ thi, sau đó tráo bài, chấm cho nhau và cùng trao đổi những lỗi sai để có những rút kinh nghiệm chung và riêng cho bản thân mỗi người.

Thu Hà (ghi)