QĐND - Ở vùng quê giàu truyền thống văn hóa Kinh Bắc, mọi người biết đến Xuân Lai với nghề truyền thống tre trúc lâu đời và dòng họ Lê Văn - là dòng họ tiên phong trong xây dựng gia đình và dòng họ hiếu học, thực hiện tốt nếp sống mới, tự nguyện đưa người quá cố đi hỏa táng và không có tệ nạn xã hội.

Được biết, dòng họ Lê Văn định cư ở Xuân Lai đến nay được 14 đời và hiện có 578 suất đinh. Kể từ khi triển khai phong trào “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” và “Toàn dân xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”… Hội đồng Gia tộc và Ban nghi lễ khánh tiết đã khéo lồng ghép các nội dung phong trào với các tiêu chí, giá trị chuẩn mực đạo đức Hồ Chí Minh thành quy ước của dòng họ, đặt mọi hoạt động của họ phải theo hương ước thôn làng (được xây dựng năm 2003 và chỉnh sửa năm 2012) và chấp hành nghiêm mọi chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và quy định của địa phương.

Học sinh giỏi tiêu biểu dòng họ Lê Văn ở Xuân Lai (Gia Bình, Bắc Ninh) và đại biểu gia tộc dâng hương tại tượng đài Đức vua Lê Thái Tổ (Hà Nội).

Mỗi dịp đến ngày giỗ họ Lê Văn, các con cháu gần xa tụ họp về nhà thờ họ để dâng hương Tổ tiên và vinh danh các cá nhân có thành tích trong học tập, công tác và lao động sản xuất. Thông qua đó, biểu dương những tấm gương hiếu thảo, phát động thi đua khuyến học, khuyến tài, nhắc nhở các thành viên cam kết xây dựng gia đình văn hóa, gia đình hiếu học…

Bên cạnh đó, các thành viên dòng họ đều chấp hành tốt định hướng của chi bộ Đảng, xây dựng Xuân Lai thành làng kinh tế đa nghề, năng động, mọi người đều tích cực lao động sản xuất, chấp hành tốt quy định của địa phương về cấy lúa lai, về dồn điền đổi thửa, phát triển kinh tế theo mô hình VAC, mở rộng nghề truyền thống tre trúc xuất khẩu, phát triển nghề may công nghiệp…

Dòng họ Lê Văn có nhiều mô hình phát triển kinh tế năng động, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân trong vùng. Điển hình phải kể đến Công ty Giải Pháp (Lê Xuyên) - chuyên sản xuất hàng gia dụng đa cấp từ tre trúc; Công ty Lê Điệp (Lê Văn Tộ) - chuyên may công nghiệp; Xưởng Tre Trúc (Lê Văn Chất), hàng chục hộ phát triển kinh tế như mở hàng cơm tại Hà Nội… Nhờ tinh thần đoàn kết, năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và sớm thích nghi với cơ chế thị trường nên đến nay, dòng họ Lê Văn không còn hộ đói, hộ khá và giàu chiếm hơn 75%. Dòng họ luôn bám sát các giá trị chuẩn đạo đức Hồ Chí Minh trong việc cưới, tang, chúc thọ, tân gia và thực hiện nếp sống văn minh và đưa người quá cố đi hỏa táng.

Hiện nay, dòng họ Lê Văn, 100% thành viên đều thực hiện tốt quy định về việc tang của địa phương (khi có tang, thực hiện báo tang theo quy định). Dòng họ tổ chức phúng viếng theo nghi lễ truyền thống, gia đình tang chủ làm thủ tục khai tử, cam kết thực hiện quy ước, không dùng thực phẩm đắt tiền, chỉ dùng thịt lợn; không mời khách ăn uống trong đám tang, không làm cỗ tang mà chỉ làm cơm tang; không để thi hài quá thời gian quy định, không dùng thuốc lá trong đám tang. Đặc biệt, các thành viên trong dòng họ Lê Văn đã gương mẫu thực hiện đưa người quá cố đi hỏa táng (đến nay có 10 trường hợp thực hiện hỏa táng, chiếm 30% số hỏa táng của làng).

Về việc cưới hỏi, cả họ không có trường hợp nào tảo hôn, các đôi nam nữ thực hiện đăng ký kết hôn tại UBND xã và ký cam kết thực hiện quy ước, cưới gọn trong một ngày và không dùng thuốc lá trong lễ cưới. Bên cạnh đó dòng họ không có lệ khao thọ, chấp hành nghiêm việc chúc thọ tại nhà cộng đồng; thực hiện tốt công tác dân số, kế hoạch hóa gia đình nên nhiều năm liền các thành viên trong dòng họ Lê Văn không có người sinh con thứ ba, ổn định cơ cấu gia đình chỉ sinh 2 con. Nhiều năm qua, dòng họ không có ai nghiện ma túy, không có con em vi phạm Luật Nghĩa vụ quân sự và chống lệnh gọi nhập ngũ; không ai vi phạm pháp luật phải xử lý hình sự, cũng như quản lý tại cộng đồng.

Dòng họ Lê Văn thường xuyên duy trì việc xây dựng quỹ Khuyến học với số tiền 15 triệu đồng/năm, ngoài tiền thưởng cho con em có thành tích trong nhiều năm qua, dòng họ tổ chức được 5 chuyến về nguồn thăm quê Bác và đức Vua Lê Thái Tổ; thăm các di tích lịch sử, nhằm giáo dục truyền thống và tiếp lửa truyền thống cho con em trong dòng họ. Hằng năm, vào ngày 2-9, Ban nghi lễ khánh tiết mời con em có thành tích về nhà thờ họ để nhận thưởng. Hiện tại dòng họ Lê Văn ở Xuân Lai có 1 tiến sĩ, 4 thạc sĩ, 70 cử nhân, kỹ sư, 60 người con trong dòng họ là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Nhân ngày giỗ họ năm 2013, dòng họ đã nhắn gửi thông điệp tới mọi người trong họ đẩy mạnh việc xây dựng gia đình hiếu học, gia đình văn hóa, không có tệ nạn xã hội. Với cách làm này, chắc chắn dòng họ Lê Văn ở thôn Xuân Lai (Xuân Lai, Gia Bình, Bắc Ninh) ngày càng có nhiều đóng góp tích cực vào xây dựng nông thôn mới văn minh, giàu đẹp.

Bài và ảnh: LÊ BA