Ở Cần Giờ, dừa nước sinh trưởng tự nhiên dọc các cửa sông, kênh rạch và vùng đất chịu ảnh hưởng của thủy triều. Hiện khu vực này có khoảng 900ha dừa nước tự nhiên. Những vạt dừa vừa góp phần giữ đất, bảo vệ bờ kênh rạch, hạn chế xói lở, vừa tạo nguồn nguyên liệu có khả năng tái tạo để phát triển sản phẩm hàng hóa. Trong đời sống của người dân vùng sông nước, dừa nước vốn quen thuộc. Trước đây, cây dừa nước chủ yếu được khai thác làm thực phẩm, lá dùng để lợp nhà. Việc ứng dụng kỹ thuật khai thác mật đã mở ra hướng đi mới, đưa cây dừa nước từ nguồn nguyên liệu bản địa vào chuỗi sản xuất hàng hóa.

Du khách trải nghiệm lấy mật cây dừa nước tại Cần Giờ. Ảnh: KHA LỘC

Theo ông Phan Minh Tiến, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Dừa nước Việt Nam (VietNipa), việc phát triển sản phẩm từ mật dừa nước đang giúp nâng giá trị nguồn nguyên liệu sẵn có, đồng thời tạo thêm thu nhập cho người dân. Doanh nghiệp hiện liên kết với khoảng 30 hộ dân để khai thác, sơ chế và phát triển sản phẩm từ mật dừa nước, giúp giá trị kinh tế của cây dừa nước tăng khoảng 3-5 lần. Theo quy trình, trước khi lấy mật, cuống hoa được áp dụng kỹ thuật kích thích khoảng 15 phút mỗi ngày, liên tục trong 30 ngày. Khi bắt đầu khai thác, mỗi cuống hoa cho khoảng 1 lít mật/ngày. Mật sau khi thu hoạch sẽ trải qua các công đoạn cô đặc, chế biến và tiệt trùng để tạo ra mật dừa nước, đường dừa nước, gia vị, nước tương...

Điểm đáng chú ý của mô hình là khai thác mật không đồng nghĩa với tận thu nguồn tài nguyên. Sau khi lấy mật, cây dừa nước tiếp tục sinh trưởng; những vạt dừa ven sông vẫn góp phần giữ đất, hạn chế xói lở và duy trì cảnh quan đặc trưng của vùng sông nước. Đặt trong câu chuyện kinh tế xanh, đây là giá trị quan trọng. Vùng nguyên liệu được duy trì giúp doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu lâu dài, người dân có thêm sinh kế, trong khi hệ sinh thái tiếp tục được bảo vệ. Cùng với sản xuất, việc đưa sản phẩm đến thị trường cũng được đổi mới. Doanh nghiệp sử dụng các nền tảng trực tuyến để quảng bá, tổ chức hoạt động trải nghiệm, giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về cây dừa nước, quy trình khai thác và quá trình tạo ra sản phẩm. Cách làm này giúp tăng khả năng nhận diện sản phẩm, truyền tải những giá trị môi trường gắn với vùng nguyên liệu. 

Với đặc điểm gắn với sông, rạch và vùng sinh thái ven biển, những vạt dừa nước có thể trở thành một phần của sản phẩm du lịch trải nghiệm. Đây cũng là hướng phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn của TP Hồ Chí Minh tại Cần Giờ, nơi hệ sinh thái ven biển được xác định là nền tảng để phát triển các ngành kinh tế mới. “Tôi thấy dừa nước là một nét rất riêng của Cần Giờ. Nếu có tour cho du khách đi vào vùng dừa nước, xem người dân lấy mật, tìm hiểu cách cây sinh trưởng rồi thưởng thức các sản phẩm làm từ mật dừa nước thì sẽ rất thú vị. Khi được trực tiếp trải nghiệm và biết sản phẩm mình mua gắn với việc giữ gìn những vùng cây tự nhiên, du khách sẽ có thêm ý thức bảo vệ môi trường. Đây có thể là một sản phẩm du lịch sinh thái đặc trưng, giúp chuyến đi Cần Giờ có thêm trải nghiệm thay vì chỉ thăm thú cảnh quan”, anh Kha Thiên Lộc, người sáng lập nhóm Địa điểm Cần Giờ (hơn 66.000 thành viên) chia sẻ.