Động lực chính từ công nghiệp chế biến, chế tạo

Trong mức tăng trưởng của toàn nền kinh tế, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,65%, đóng góp 8,8% vào mức tăng trưởng chung; khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 8,89%, đóng góp 48,7%; khu vực dịch vụ tăng 6,89%, đóng góp 42,5%.

Trong khu vực công nghiệp và xây dựng, ngành công nghiệp duy trì mức tăng trưởng khá với 9 tháng tăng 8,98%, đóng góp tới 2,91 điểm phần trăm vào tốc độ tăng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục khẳng định là điểm sáng của khu vực này và là động lực chính của tăng trưởng kinh tế với mức tăng cao 12,65%, tuy thấp hơn mức tăng của cùng kỳ năm 2017 nhưng cao hơn nhiều so với mức tăng 9 tháng các năm 2012-2016, đóng góp 2,56 điểm phần trăm. Ngành công nghiệp khai khoáng vẫn tăng trưởng âm (giảm 1,97%), làm giảm 0,14 điểm phần trăm mức tăng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế nhưng mức giảm đã được thu hẹp đáng kể so với mức giảm 8,08% của cùng kỳ năm trước. Ngành xây dựng 9 tháng duy trì được mức tăng trưởng khá với tốc độ 8,46%, đóng góp 0,55 điểm phần trăm. 

Nhà máy sản xuất ô tô Vinfast hiện đại hàng đầu Đông Nam Á của Tập đoàn Vingroup đã đi vào sản xuất, hứa hẹn sẽ đóng góp tích cực cho công nghiệp chế tạo. Ảnh: Thanh Tuyền

Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản đạt mức tăng trưởng 9 tháng năm nay cao nhất trong giai đoạn 2012-2018, từng bước khẳng định xu thế chuyển đổi cơ cấu ngành đã phát huy hiệu quả, mặt khác giá bán sản phẩm ổn định cùng với thị trường xuất khẩu được mở rộng là động lực chính thúc đẩy sản xuất của khu vực này. Trong đó, ngành nông nghiệp tiếp tục khẳng định xu hướng phục hồi rõ nét khi đạt mức tăng 2,78%, là mức tăng cao nhất của 9 tháng giai đoạn 2012-2018, đóng góp 0,36 điểm phần trăm vào tốc độ tăng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế; ngành thủy sản đạt kết quả khá tốt với mức tăng 6,37%, cũng là mức tăng trưởng cao nhất 8 năm qua, đóng góp 0,22 điểm phần trăm; ngành lâm nghiệp tăng 5,9% nhưng chiếm tỷ trọng thấp nên chỉ đóng góp 0,04 điểm phần trăm. Khu vực dịch vụ 9 tháng năm nay tăng 6,89%, tuy thấp hơn mức tăng 7,21% của 9 tháng năm trước nhưng cao hơn so với cùng kỳ giai đoạn 2012-2016.          

Về cơ cấu nền kinh tế 9 tháng năm 2018, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm tỷ trọng 13,93% GDP; khu vực công nghiệp và xây dựng chiếm 33,49% GDP; khu vực dịch vụ chiếm 42,54% GDP; thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm chiếm 10,04% GDP (cơ cấu tương ứng của cùng kỳ năm 2017 là: 14,67%; 32,50%; 42,65%; 10,18%). Xét về góc độ sử dụng GDP 9 tháng năm 2018, tiêu dùng cuối cùng tăng 7,09% so với cùng kỳ năm 2017; tích lũy tài sản tăng 7,71%; xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ tăng 15,52%; nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ tăng 14,22%.

Chỉ số CPI được giữ ở mức tăng dưới 4%

Tại cuộc họp của Ban Chỉ đạo điều hành giá của Chính phủ đánh giá công tác quý III-2018, các ý kiến đều lạc quan về việc giữ được chỉ số tăng CPI dưới 4%, kiểm soát được lạm phát theo mục tiêu đề ra.

Trong tháng 9, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) chỉ tăng 0,59% so với tháng 8-2018 (trong khi kịch bản là tăng 0,6-0,7%). Tháng 8 và tháng 9-2018 ghi nhận mức tăng CPI chậm lại so với 6 tháng trước đó. Tính chung 9 tháng đầu năm, CPI tăng bình quân 3,57%.

Theo Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Thị Hồng, chính sách tiền tệ đang thể hiện vai trò tích cực trong kiểm soát lạm phát. Dự báo tới hết tháng 9-2018, lạm phát cơ bản khoảng từ 1,44% đang ở mức thấp. Trong bối cảnh xung đột thương mại Hoa Kỳ-Trung Quốc leo thang, nhiều quốc gia có xu hướng tăng lãi suất thì lãi suất ở trong nước vẫn tiếp tục được điều hành ổn định. Tình hình tỷ giá cũng có áp lực nhất định nhưng NHNN đã kịp thời điều hành tỷ giá trung tâm linh hoạt, điều tiết thanh khoản, lãi suất tiền VND hợp lý, tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền nên thanh khoản thị trường vẫn bảo đảm, các giao dịch ngoại tệ diễn ra thông suốt.

Về dự báo cho những tháng cuối năm, theo các chuyên gia kinh tế, một số yếu tố sẽ làm gia tăng sức ép lên mặt bằng giá, như giá một số mặt hàng tăng cao vào dịp lễ, tết; rồi mặt bằng giá thị trường trong nước chịu áp lực lớn từ biến động tăng cao của giá xăng dầu thế giới; giá thịt lợn hồi phục và hiện đang ở mức cao... Tuy nhiên, theo tính toán của NHNN và Tổng cục Thống kê (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) thì CPI của cả năm 2018 sẽ tăng ở mức dưới 4%, đạt chỉ tiêu Quốc hội giao.

Đáng chú ý là chỉ số CPI được kiềm giữ tốt, mặc dù thời gian một số mặt hàng dịch vụ được Nhà nước quản lý giá thì đã từng bước được chuyển sang cơ chế giá thị trường như giá khí cho sản xuất điện trong bao tiêu (từ ngày 1-9), giá dịch vụ y tế (từ quý I) và mới đây là giá dịch vụ giáo dục. Theo Phó thủ tướng Vương Đình Huệ, đây là một thành công, vì vừa điều hành giá tốt, vừa đưa được giá các dịch vụ công, mặt hàng do Nhà nước quản lý theo cơ chế thị trường trong bối cảnh biến động của giá hàng hóa thế giới, thiên tai bão lũ phức tạp. Phó thủ tướng chỉ đạo NHNN điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt theo tín hiệu thị trường, phấn đấu ổn định mặt bằng lãi suất, tỷ giá, điều hành lạm phát cơ bản trong khoảng 1,5-1,6%.

Tăng trưởng GDP năm 2018 có khả năng vượt 6,7%

Nhìn chung các tổ chức quốc tế và các chuyên gia kinh tế đều có đánh giá lạc quan về triển vọng kinh tế Việt Nam từ nay tới cuối năm. Đặc biệt, tốc độ tăng trưởng GDP quý III đã phá được thế chậm dần đều vào các tháng cuối năm 2018 theo kịch bản tăng trưởng do Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa ra hồi cuối tháng 3. Theo kịch bản này, nếu đặt mục tiêu tăng trưởng GDP của năm 2018 là 6,7% thì quý III sẽ chỉ tăng trưởng ở mức 6,61% và lũy kế tăng trưởng GDP 9 tháng là 6,92%. Thực tế, tăng trưởng GDP của quý III là 6,88% và lũy kế 9 tháng là tăng 6,98%. Như vậy, nếu giữ được mức tăng trưởng như hiện nay thì tăng trưởng của năm 2018 sẽ cao hơn mức 6,7% (là mức cao trong chỉ tiêu tăng trưởng từ 6,5-6,7% do Quốc hội đề ra).  

Các tổ chức đánh giá, xếp hạng kinh tế uy tín nhất của thế giới, như: Fitch's Ratings, Moody's, Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng ANZ, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đều nhận định khả quan về nền kinh tế Việt Nam. WB và ANZ đều dự báo tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong năm nay sẽ đạt mức 6,8%. Ngày 26-9, ADB đưa ra dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2018 của Việt Nam đạt mức 6,9%.

Những yếu tố tích cực đối với tăng trưởng những tháng cuối năm được các chuyên gia chỉ ra là: Thứ nhất, kinh tế Việt Nam vẫn ở giai đoạn mở rộng trong chu kỳ tăng trưởng. Nhiều lĩnh vực kinh tế lớn đang vào chu kỳ tăng trưởng mạnh, như: Công nghiệp chế biến, chế tạo; bán buôn, bán lẻ; kinh doanh bất động sản; dịch vụ lưu trú và ăn uống; tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, tạo điều kiện thuận lợi để duy trì đà tăng trong các quý còn lại của năm. Nhu cầu tiêu dùng dự kiến sẽ tiếp tục tăng trên cơ sở lạm phát được kiểm soát khá tốt và thu nhập được cải thiện. Cán cân thương mại hàng hóa được bảo đảm hợp lý. Thứ hai, môi trường kinh doanh ngày càng được cải thiện, đặc biệt là cải cách mạnh mẽ điều kiện kinh doanh, sự thay đổi về thủ tục hành chính. Thứ ba, kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng, nhiều hiệp định thương mại quan trọng được ký kết thời gian qua và chuẩn bị có hiệu lực. Với 16 hiệp định thương mại tự do (FTA) đã và đang được đàm phán ký kết, 10 hiệp định FTA đã có hiệu lực, thị trường tiêu thụ của Việt Nam đang ngày càng mở rộng, tạo cơ hội gia tăng nhu cầu đối với hàng Việt Nam.

Tuy nhiên, bên cạnh những yếu tố tích cực, nền kinh tế vẫn còn tồn tại nhiều yếu tố tiêu cực, có thể ảnh hưởng tới khả năng tăng trưởng trong những tháng cuối năm 2018: Một là, về giá hàng hóa và sức ép lạm phát: Giá các mặt hàng chiến lược trên thế giới dự báo tăng cao. Ở trong nước, giá dịch vụ y tế, giáo dục được điều chỉnh tăng theo lộ trình, giá các mặt hàng thiết yếu, nguyên, nhiên liệu đầu vào cơ bản tăng gây khó khăn hơn cho các ngành sản xuất, cùng với áp lực tăng tỷ giá VND/USD...  Hai là, xu hướng bảo hộ thương mại và hàng rào phi thuế quan của các thị trường trên thế giới ngày càng gia tăng. Ba là, diễn biến thị trường ngoại hối khó lường. Bốn là, môi trường đầu tư và năng lực cạnh tranh của Việt Nam mặc dù đã được cải thiện, nhưng chưa đáp ứng được nhu cầu của các nhà đầu tư nước ngoài.

Do đó, để bảo đảm đạt và vượt các chỉ tiêu phát triển kinh tế-xã hội của năm 2018, vẫn cần sự nỗ lực lớn của các bộ, ngành, địa phương.

QUANG HƯNG