Khai thác lợi thế mặt nước để nuôi cá lồng ở Lào Cai

Hiệu quả từ mô hình nuôi cá lồng

Cùng với chủ trương chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp, những năm gần đây, nhiều hộ dân ven hồ Thác Bà, các xã Yên Thành, Yên Bình (tỉnh Lào Cai) đã mạnh dạn khai thác mặt nước để phát triển nuôi cá lồng. Từ những bước đi ban đầu còn dè dặt, đến nay, mô hình này đã khẳng định tính hiệu quả và phù hợp với điều kiện tự nhiên địa phương.

Gia đình anh Đặng Văn Tăng ở thôn Đồng Tý, xã Yên Thành là một trong những hộ tiên phong. Trước đây, anh chủ yếu chăn nuôi lợn, gà, trồng rừng, nhưng hiệu quả kinh tế không cao. Nhận thấy hồ Thác Bà có diện tích mặt nước rộng, nguồn nước sạch, lưu thông tốt, anh quyết định chuyển hướng sang nuôi cá lồng. Cách đây hai năm, anh Tăng đầu tư 12 lồng cá với tổng vốn khoảng 130 triệu đồng. Các loại cá được lựa chọn gồm rô phi, cá lăng, trắm, chép và cá quả, những giống phù hợp với điều kiện sinh thái hồ và có đầu ra tương đối ổn định. Nhờ môi trường nước tự nhiên trong lành, giàu oxy, cá sinh trưởng nhanh, khỏe mạnh, tỷ lệ hao hụt thấp, giảm đáng kể chi phí chăm sóc.

Hiệu quả kinh tế nhanh chóng được thể hiện. “Năm trước, gia đình thu gần 400 triệu đồng, sau khi trừ chi phí còn lãi khoảng 200 triệu đồng”, anh Tăng chia sẻ. Đây là mức thu nhập vượt trội so với nhiều mô hình nông nghiệp truyền thống trước đó.

Gia đình anh Đặng Văn Tăng ở thôn Đồng Tý, xã Yên Thành, tỉnh Lào Cai có thu nhập khá từ nuôi cá lồng hồ Thác Bà. Ảnh: THU HẠNH

Không chỉ riêng anh Tăng, nhiều hộ dân khác cũng thành công với mô hình này. Gia đình ông Hoàng Văn Thái, cùng thôn Đồng Tý, đã có hơn 10 năm gắn bó với nghề nuôi cá lồng. Hiện gia đình duy trì hơn 20 lồng cá, mang lại nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm, góp phần nâng cao đời sống kinh tế.

Từ một vài hộ ban đầu, đến nay, toàn thôn Đồng Tý có 20 hộ với tổng số 116 lồng cá. Riêng xã Yên Thành đã phát triển gần 390 lồng cá, hình thành vùng sản xuất tập trung, từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang quy mô hàng hóa.

Đồng chí Nguyễn Thái Bình, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai chia sẻ, không chỉ riêng xã Yên Thành, các xã Yên Bình, Cảm Nhân, Bảo Ái, Thác Bà cũng đang tích cực phát huy lợi thế hàng chục nghìn héc-ta mặt nước hồ Thác Bà để phát triển nuôi trồng thủy sản. Đây được xem là một trong những hướng đi quan trọng nhằm nâng cao thu nhập, tạo việc làm cho người dân. Hiện khu vực quanh hồ có 2 doanh nghiệp, 5 hợp tác xã, 13 tổ hợp tác và hơn 300 hộ dân tham gia nuôi cá lồng, nuôi cá quây lưới. Cá nuôi chủ yếu gồm cá lăng, diêu hồng, rô phi, cá ngạnh, cá bò, cá mè... phù hợp với điều kiện sinh thái và nhu cầu thị trường.

Năm 2025, các xã duy trì khoảng 2.500 lồng cá, sản lượng thủy sản đạt hơn 9.200 tấn, trong đó nuôi trồng chiếm khoảng 8.000 tấn, khai thác tự nhiên đạt 1.200 tấn. Giá trị sản xuất thủy sản tăng bình quân 1,8-2%/năm, chiếm khoảng 19-20% trong cơ cấu giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản.

Những con số trên cho thấy tiềm năng to lớn của hồ Thác Bà trong phát triển thủy sản. Không chỉ góp phần nâng cao thu nhập, mô hình này còn tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.

Bên cạnh đó, địa phương cũng chú trọng mời gọi doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào nuôi cá lồng nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, từng bước hình thành chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ bền vững.

Giải quyết “điểm nghẽn”, tạo sinh kế bền vững cho người dân

Theo đánh giá của ngành chức năng, dù đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng nuôi trồng thủy sản trên hồ chứa ở Lào Cai mới chỉ khai thác một phần tiềm năng. Phần lớn diện tích mặt nước vẫn chưa được sử dụng hiệu quả; sản xuất còn nhỏ lẻ, phân tán; giá trị gia tăng chưa cao. Một trong những hạn chế lớn là thiếu cơ sở khoa học phục vụ quản lý. Việc điều tra, đánh giá trữ lượng nguồn lợi thủy sản và sức tải môi trường chưa đầy đủ, gây khó khăn trong việc xác định quy mô nuôi phù hợp.

Theo đồng chí Nguyễn Thái Bình, địa phương có hệ thống sông Hồng, sông Chảy và hơn 200 hồ chứa lớn nhỏ, nhiều hồ có môi trường nước sạch, ít chịu tác động của công nghiệp, rất phù hợp để phát triển nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi cá lồng. Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản toàn tỉnh đạt 26.864 tấn, trong đó nuôi trồng chiếm 25.307 tấn; diện tích nuôi đạt 4.946ha. Riêng nuôi trên hồ chứa đạt gần 3.000 lồng, tương đương khoảng 285.400m³, sản lượng khoảng 6.200 tấn. Trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu phát triển nuôi cá lồng đạt khoảng 300.000m³, sản lượng khoảng 7.000 tấn.

Để đạt được mục tiêu này, theo đồng chí Ngô Hạnh Phúc, Phó chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, địa phương xác định chuyển mạnh từ phát triển tự phát sang phát triển theo không gian quy hoạch; phân vùng rõ khu vực nuôi trồng, khu vực bảo vệ nguồn lợi và khu vực hạn chế phát triển; chuyển từ tăng trưởng theo số lượng sang nâng cao chất lượng và hiệu quả. 

Với tiềm năng sẵn có cùng định hướng đúng đắn, sự hỗ trợ kịp thời từ Trung ương, nuôi trồng thủy sản trên hồ chứa ở Lào Cai đang đứng trước cơ hội bứt phá, từng bước khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn bền vững.