Trong vòng hơn 30 năm qua, Việt Nam đã liên tục thực hiện cải cách thể chế kinh tế trong quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch tập trung sang nền kinh tế thị trường. Từ năm 1995 và đặc biệt là sau khi ký kết Hiệp định thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ và gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), quá trình cải cách thể chế và kinh tế đã được tăng tốc mạnh mẽ. Sau khi gia nhập WTO, Việt Nam cũng đã ký kết nhiều Hiệp định thương mại tự do (FTA) khác, gần đây nhất là Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP) và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA) với những cam kết vượt ra ngoài phạm vi việc loại bỏ thuế quan và tạo thuận lợi cho thương mại.

leftcenterrightdel
Viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương Trần Đình Cung phát biểu tại hội thảo.
Ông Christian Brix Moller, Phó Đại sứ, Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam đánh giá, các hiệp định thương mại sẽ thúc đẩy kinh tế Việt Nam phát triển, dự kiến tăng trưởng xuất khẩu sẽ tăng thêm 4-5%. Bên cạnh đó, các FTA không chỉ mang lại cơ hội tiềm năng mà còn mang lại thách thức cho các quốc gia đang phát triển. Với những “FTA thế hệ mới”, cải cách thể chế và điều chỉnh chính sách trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

Báo cáo tạo hội thảo cho biết, Việt Nam đã đạt được một số thành công trong việc cải thiện môi trường đầu tư, nhưng vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng dù Luật Đầu tư năm 2014 đã đơn giản và minh bạch hơn về quá trình phê duyệt dự án đầu tư. Theo báo cáo Chỉ số cạnh tranh toàn cầu năm 2015 - 2016, chỉ số bảo vệ đầu tư của Việt Nam chỉ đạt 4,7/10 điểm, xếp thứ 100/140 quốc gia. Ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương chia sẻ: Cải thiện môi trường kinh doanh trong nước là một trong những yếu tố quyết định để các doanh nghiệp Việt Nam tận dụng cơ hội do những FTA mang lại. Điều này đòi hỏi nỗ lực từ các bên liên quan, và chúng ta cần phải nhận thấy rằng đây không chỉ là tạo áp lực mà còn là nhu cầu nội sinh để phát triển nền kinh tế.

Khi EVFTA có hiệu lực, các cam kết về thương mại hàng hóa sẽ giúp cải thiện hiệu quả thị trường hàng hóa và quy mô thị trường. Theo đó, sẽ loại bỏ đến hơn 99% dòng thuế xuất khẩu trong thời hạn từ 7 đến 10 năm. Theo đánh giá của Bộ Công Thương, EVFTA ký kết chính thức sẽ giúp tăng 4-6% kim ngạch xuất khẩu hằng năm của Việt Nam vào EU... Tại hội thảo, bà Nguyễn Minh Thảo-Phó trưởng ban Môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương đưa ra kiến nghị: Các cơ quan chức năng cần hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường dựa trên các chuẩn mực quốc tế; tăng cường đề cao vai trò, vị thế của khu vực tư nhân; đáp ứng yêu cầu cam kết hội nhập, trong đó có Hiệp định EVFTA. Đồng thời, cần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi như: Cải cách các quy định về điều kiện kinh doanh, chính sách, thủ tục hành chính; áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro trong quản lý Nhà nước. Quản lý trên cơ sở tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp; ứng dụng công nghệ thông tin, điện tử hóa các thủ tục hành chính.

Tin, ảnh: THÙY DUNG-ANH VIỆT