Đại biểu Hoàng Ngân Hoàn (đoàn Sơn La) cho rằng, dự thảo luật đã xác định nguyên tắc bảo tồn, kế thừa, phát huy các giá trị kiến trúc truyền thống, xây dựng nền kiến trúc Việt Nam tiên tiến, hiện đại, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Cùng với đó, bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc được xác định thông qua tổ chức không gian, hình thức kiến trúc, kỹ thuật xây dựng, cảnh quan, tri thức, văn hóa, lịch sử, tập quán sinh hoạt và điều kiện tự nhiên của cộng đồng. Đại biểu Hoàng Ngân Hoàn nhấn mạnh, đây là cách tiếp cận đúng nhưng cần được cụ thể hóa sâu hơn để bảo đảm khả năng thực thi, nhất là ở những địa bàn có tính đa dạng văn hóa cao như Sơn La và các tỉnh miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. "Bản sắc văn hóa, kiến trúc của đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ nằm trong từng ngôi nhà hay từng công trình riêng lẻ mà tồn tại trong cả một không gian sống", đại biểu Hoàng Ngân Hoàn bày tỏ.

Quang cảnh phiên làm việc ngày 21-8 của Quốc hội. 

Từ những đề xuất của đại biểu Quốc hội, có thể thấy, đối tượng bảo tồn văn hóa dân tộc trong kiến trúc không chỉ là công trình mà còn là tổng thể môi trường văn hóa tạo nên giá trị của công trình đó. Không gian kiến trúc truyền thống của cộng đồng bao gồm cấu trúc bản làng, cảnh quan, không gian sinh hoạt cộng đồng, hình thức cư trú, vật liệu kỹ thuật xây dựng truyền thống... Bên cạnh đó, cần có sự tham gia thực chất của cộng đồng dân cư, người có uy tín, nghệ nhân, người am hiểu văn hóa địa phương trong quá trình nhận diện và xây dựng các tiêu chí bảo tồn, bởi chính cộng đồng là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và trao truyền các giá trị kiến trúc, không thể bảo tồn bản sắc cho cộng đồng mà thiếu tiếng nói của cộng đồng.

Vấn đề về kế thừa bản sắc văn hóa dân tộc, ưu tiên vật liệu địa phương phù hợp với cảnh quan, điều kiện tự nhiên và tập quán sinh hoạt cũng cần được quy định cụ thể để đi vào thực tế cuộc sống. Khi điều kiện kinh tế-xã hội của người dân được nâng lên, các công trình nhà ở, sinh hoạt có điều kiện kiên cố hóa, khang trang hơn nhưng không phải ở đâu cũng coi trọng đúng mức vấn đề gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa trong kiến trúc. Có nơi kiên cố hóa, bê tông hóa nhưng cũng đi liền với đồng nhất hóa. Đây là những vấn đề cần được nhận diện thấu đáo để những giá trị trường tồn của kiến trúc mang đậm dấu ấn văn hóa không bị mai một mà ngày càng được phát huy.