Lao động tự do đang chờ việc. Ảnh: Internet

Thu nhập không cao, công việc nặng nhọc, lại tự lo tiền ăn, ở và các chi phí khác nhưng lao động tự do vẫn bám trụ lại các thành phố lớn. Lao động để có thêm thu nhập, nhưng cũng không ít người sa vào các tệ nạn xã hội. Nếu để người lao động đường phố tiếp tục ở lại thành phố kiếm sống thì cần có phương hướng giúp họ ổn định công việc và tránh xa những tệ nạn xã hội...

Hà Nội có cả chục chợ việc làm dành cho người lao động tự do như cầu Trung Tự, cầu chui Long Biên, ngã tư Giảng Võ - Đê La Thành, gầm cầu Mai Dịch… đa số họ là những người dân ở các vùng nông thôn ngoại tỉnh mỗi khi công việc đồng áng vãn lại đổ về đây kiếm việc. Họ chấp nhận làm bất cứ việc gì chính đáng miễn là có thể kiếm ra tiền từ việc bốc vác, chuyển đồ, sửa nhà, thông cống cho đến lau chùi, dọn dẹp… Người đông, công việc ít, có người chờ cả tuần lễ mà vẫn không có việc, từ sáng đến chiều ra đứng ngồi mỏi mòn rồi lại quay về. Họ làm các công việc nặng nhọc nên tai nạn luôn cận kề. Nếu chẳng may bị tai nạn, gặp được chủ nhà tốt thì họ còn cho ít tiền về mua thuốc men, còn không thì mặc kệ. Trong số những người lao động đường phố ở Hà Nội có một lượng không nhỏ là trẻ vị thành niên. Nhiều em vì hoàn cảnh gia đình bố mẹ bỏ nhau, không nơi nương tựa hay gia đình quá khó khăn mà phải bỏ học lên thành phố kiếm sống. Những đứa trẻ này đi đánh giày, bán báo, thuốc lá, kẹo cao su dạo để kiếm sống. Địa bàn làm ăn thường quanh quẩn ở nơi đông người như công viên, hội chợ, những hàng quán ăn uống, nhất là ở các khu vực Hoàn Kiếm, Hồ Tây, Phùng Hưng… Chúng mời mọc, thậm chí chèo kéo khách mua bằng được dăm điếu thuốc lá, mấy phong kẹo cao su, hay đánh cho đôi giày. Những đứa trẻ này phải sống xa gia đình, không được học hành nên không nhận thức hết được những cám dỗ, tệ nạn xã hội, bệnh tật luôn rình rập. Không ít trẻ em bị lợi dụng sức lao động, nhiều em nữ bị ép bán dâm và nguy cơ nghiện hút, lây nhiễm HVI/AIDS là rất cao.

Tuy công việc bán sức lao động đã giải quyết được một phần không nhỏ việc tăng thu nhập cho gia đình và giảm số lượng người thất nghiệp ở các vùng nông thôn, nhưng cũng kéo theo không ít những bất cập. Nhiều người sa ngã vào các tệ nạn xã hội dẫn đến bệnh tật, tan cửa nát nhà; còn trẻ em thì không được học hành, tương lai bấp bênh… Sau mỗi đợt người lao động về quê cũng đồng nghĩa với việc kéo theo không ít tệ nạn, bệnh tật lây nhiễm về làng.

Để giúp đỡ những người lao động tự do và trẻ em lang thang cơ nhỡ có điều kiện học nghề, tìm được việc làm ổn định, Liên đoàn Lao động quận Đống Đã đã mở trung tâm “Tư vấn hướng nghiệp và giới thiệu việc làm miễn phí cho người lao động trên đường phố” nhằm hỗ trợ người lao động nghèo tìm được việc làm phù hợp, góp phần nâng cao ý thức cho người lao động. Quận Đống Đa phối hợp với một số công ty và Trường dạy nghề để đào tạo nghề cho những người lao động đường phố. Họ chỉ mất một khoản chi phí rất nhỏ để tham gia tư vấn và đăng kí tuyển dụng tại Văn phòng, đồng thời còn được đào tạo nghề may công nghiệp, dược tá, giúp việc gia đình, đóng gói bao bì, lái xe, bảo vệ… Với chức năng tư vấn, định hướng và giới thiệu nghề nghiệp cho người lao động với chi phí tối thiểu và miễn phí hoàn toàn cho các đối tượng chính sách, các thành viên của văn phòng đều là những chuyên gia có kinh nghiệm làm việc nhóm, tổ chức hoạt động cộng đồng trong lĩnh vực truyền thông, tư vấn, công tác xã hội… Ngoài ra, văn phòng còn có mạng lưới cộng tác viên đông đảo là các đoàn viên thanh niên, hội viên Hội phụ nữ, Hội cựu chiến binh…

Ngày nay, nhu cầu được tư vấn, hướng nghiệp và giới thiệu việc làm phù hợp với khả năng, nguyện vọng cho người lao động ngày càng tăng. Đáp ứng được nguyện vọng đó, ở Hà Nội đã có nhiều trung tâm, văn phòng giới thiệu việc làm được thành lập, tuy nhiên, không phải bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận với các dịch vụ này. Văn phòng Tư vấn Giới thiệu Việc làm hiện nay đã và đang từng ngày, từng giờ góp công sức theo cách riêng của mình. Hướng tới giúp đỡ những người lao động khó khăn trên địa bàn Hà Nội là mục tiêu của Văn phòng Tư vấn giới thiệu việc làm. Tin rằng trung tâm "Tư vấn hướng nghiệp và giới thiệu việc làm miễn phí cho người lao động trên đường phố" của quận Đống Đa sẽ giúp đỡ cho nhiều người lao động tự do và những trẻ em lang thang cơ nhỡ có được việc làm ổn định.

HUYỀN TRANG

(Khoa Báo chí, Trường ĐHKHXH & NV Hà Nội)