QĐND - Trong những năm gần đây, mặc dù bị đồ chơi ngoại nhập lấn át trên thị trường, nhiều gia đình ở thôn Báo Đáp, xã Hồng Quang (Nam Trực, Nam Định) vẫn quyết tâm “bám” lấy nghề làm đèn Trung thu, bởi họ luôn mong giữ được một phần truyền thống của dân tộc thông qua những chiếc đèn lồng nhỏ.

Chúng tôi về thôn Báo Đáp vào một ngày đầu tháng 8 âm lịch. Đi một vòng quanh làng, thỉnh thoảng chúng tôi mới gặp một gia đình còn làm nghề này. Kể cho chúng tôi nghe, chị Trần Thị Hải ở xóm 1, thôn Báo Đáp cho biết: “Trước đây, có thời điểm cả làng có hơn một nghìn gia đình làm đèn ông Trung thu, nhưng vẫn không đủ hàng để xuất bán cho các tỉnh. Giờ đây, cả làng chỉ còn chưa đầy 300 hộ làm công việc này. Chúng tôi chỉ nghĩ sản xuất để cho khỏi mất nghề truyền thống của cha ông để lại chứ nhiều gia đình cũng không thiết tha lắm với nghề làm đèn Trung thu này”.

 Ở thôn Báo Đáp, giờ đây không còn nhiều gia đình “mặn mà” với nghề làm đèn Trung thu.

Qua lời giới thiệu của chị Hải về những công đoạn để làm được một chiếc đèn Trung thu, chúng tôi thấy để làm được một chiếc đèn cũng lắm công phu, đòi hỏi phải thực sự cần mẫn, chịu khó. Ngay từ những ngày đầu năm, chúng tôi đã phải đi mua nứa, mua đay, mua giấy bóng về để chuẩn bị. Sau đó phải chẻ nứa, buộc khung, phơi khung cho đến gần Trung thu mới bắt đầu làm đèn. Quy trình sản xuất một chiếc đèn ông sao hoàn toàn thủ công, bắt đầu từ sườn khung làm bằng tre nứa cột kẽm lại với nhau, sau đó dán giấy bóng kính lên và sau cùng là công đoạn vẽ. Từng công đoạn một, dù nhỏ đến đâu cũng đòi hỏi sự tỉ mẩn, kiên trì qua đôi bàn tay khéo léo của người thợ. Vất vả là vậy, nhưng cả vụ may lắm mới lãi được vài ba triệu đồng... 

Còn với gia đình bác Nguyễn Văn Đức ở xóm 2, thôn Báo Đáp thì trước đây là một trong những hộ sản xuất đèn Trung thu lớn nhất nhì làng, nhưng giờ đây gia đình bác Đức cũng chỉ sản xuất cầm chừng. Bác Đức cho biết: Vào thời điểm này những năm trước đây, trong nhà tôi gần như chật kín chỗ để đèn ông sao và đèn lồng. Đèn sản xuất được bao nhiêu, tiêu thụ hết bấy nhiêu, nhiều lúc làm còn không kịp hàng để giao cho khách. Nhưng từ khi có nhiều loại đồ chơi ngoại nhập, trẻ em dường như không còn mặn mà với những món đồ truyền thống của dân tộc nữa. 

Bác Đức kể tiếp: Năm nào cũng vậy, cứ đến những ngày gần Tết Trung thu lại có một số gia đình đưa con em về làng chúng tôi thăm quan. Có những ông bố, bà mẹ, nhờ chúng tôi hướng dẫn cho con em họ làm đèn ông sao. Sau khi hoàn thành tác phẩm của mình, tôi thấy khuôn mặt các cháu thật hạnh phúc, có lẽ đó chính là nguồn động lực lớn giúp chúng tôi tiếp tục giữ vững được nghề này.

Bài và ảnh: Đức Thịnh