QĐND - Vùng đất ven sông xã Đakrông, thuộc huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị là nơi cư ngụ lâu đời của bà con dân tộc Pa Kô, Vân Kiều. Mặc dù sinh sống ven sông nhưng điều nghịch lý từ nhiều năm qua, hơn mấy trăm hộ dân nơi đây phải đối mặt với tình trạng không có nước sạch để sinh hoạt. Bất lực với việc tìm ra nguồn nước sạch, họ đành sử dụng nước từ các khe, suối nhỏ trong khu vực hay nguồn nước đã bị ô nhiễm nghiêm trọng do nạn “cát tặc”, “vàng tặc”.

Nước sông Đakrông ô nhiễm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân.

Cả xã Đakrông hiện có 10 thôn, với hơn 5000 nhân khẩu, riêng hai thôn Ku Pùa và Xa Lăng thiếu nước sạch nghiêm trọng. Thôn Ku Pùa nằm dọc theo Quốc lộ 9, quay mặt ra dòng sông Đakrông ngổn ngang đá. Cả thôn có 32 hộ dân, 100% đồng bào là người dân tộc Pa Kô. Từ trước đến nay, mọi sinh hoạt của bà con đều gắn liền với dòng sông. Đây là nơi cung cấp nước chính cho cả thôn. Nhưng từ năm 2010 mọi sự đã thay đổi. Nước không còn trong xanh mà chuyển dần qua màu đỏ ngầu không kể mưa hay nắng. Lo lắng cho sức khỏe, bà con phải đào hai giếng để lấy nước, trong đó một giếng bị sạt lở vào mùa mưa năm 2011, giếng còn lại thì lượng nước thất thường. Ông Hồ Văn Đình, trưởng thôn Ku Pùa chia sẻ: “Các hộ dân chủ yếu sản xuất nông nghiệp, thu nhập rất thấp, vì vậy kinh phí để đào giếng nước là điều rất khó khăn. Mặt khác, do địa hình miền núi nên không dễ gì kiếm được mạch nước ngầm”. Thời gian này do nắng hạn kéo dài nên các mạch nước ngầm và khe, suối nhỏ đã cạn kiệt, khó khăn lại càng thêm chồng chất.

Cùng chung cảnh ngộ, thôn Xa Lăng có 87 hộ dân phải đi lấy nước từ khe Pò Ó cách đó chừng 1km. Trước đây, người trong thôn sử dụng nguồn nước tự chảy, nhưng qua thời gian và sự khắc nghiệt của thời tiết, toàn bộ hệ thống đã bị hư hại rất nặng. Hầu hết các hộ dân đều có bể chứa, nhưng không có nước. Chỉ những tháng mùa mưa mới hứng nước vào bể. Theo giải thích của ông Hồ Nha, Phó chủ tịch UBND xã Đakrông thì địa bàn của thôn Xa Lăng rất đặc biệt, họ ở ngay trên đỉnh đồi nên việc đào giếng là không thể. Chỉ sử dụng được nước tự chảy hay nước sông Đakrông.

Việc thiếu nước của người dân vùng dọc sông Đakrông không chỉ là ngày một ngày hai mà kéo dài đã mấy năm nay. Kể từ năm 2010, khi chính quyền địa phương cho tận thu cát sạn ở địa phương và nạn “vàng tặc” xuất hiện ở các xã A Vao, Tà Rụt, Tà Long đã làm nguồn nước bị vẩn đục. Người dân tại khu vực này rất bức xúc trước tình trạng “cát tặc”, “vàng tặc” đầu độc nguồn nước của dòng Đakrông. Thời gian qua, đã có nhiều đơn thư của người dân phản ánh về tình trạng nước của sông Đakrông bị ô nhiễm nặng. Rất nhiều trường hợp sử dụng nguồn nước ô nhiễm này đã mắc các bệnh ngoài da, lở loét, tiêu chảy gây hoang mang cho người dân và chính quyền.

Nhìn một quãng sông bị móc trơ cả sỏi đá, già làng Hồ Ni (thôn Xa Lăng) tâm sự, nhiều người chỉ biết ngậm ngùi rằng nước sông Đakrông bao đời vẫn thế, đó là nguồn nước mẹ cho dân làng, nhưng nay nó chết rồi. Cả con cá con tôm còn không chịu nổi huống hồ là con người. Ông Hồ Nha, Phó chủ tịch UBND xã Đakrông cho biết: “Theo kế hoạch thì đến năm 2013, dự án công trình nước tự chảy và giếng nước sẽ được đào tại nhiều khu vực trong xã, đến lúc đó viêc cung cấp nước cho các hộ dân sẽ ổn định hơn”. Tuy nhiên, do nắng nóng kéo dài tại miền Trung, trong lúc chờ dự án bà con vẫn phải chấp nhận sử dụng nguồn nước từ sông Đakrông cho dù biết là ô nhiễm.

Bài và ảnh: Bùi Đức Tú