Đổi mới phương pháp dạy học - bắt đầu từ đâu?

Sau một năm tiếp cận, dạy chương trình phân ban bậc THPT, các thầy giáo, cô giáo ở hầu hết các bộ môn đều kêu ca rằng: chương trình khó quá, nặng quá, nhiều bài học dạy không hết, cháy giáo án, biết làm sao đây? Thực hư những lời phàn nàn ấy cần có thời gian đánh giá trên tinh thần khách quan, khoa học từ nhiều phương diện. Tuy nhiên, một trong những yếu tố quan trọng để truyền tải tốt nội dung bài học phụ thuộc rất lớn vào sự đổi mới cách dạy (phương pháp dạy học) của thầy giáo, cô giáo.

Nhiều trở ngại khi vận dụng phương pháp hiện đại

Với một bài học dài, có nhiều đơn vị kiến thức... nếu là một thầy giáo giỏi thì sẽ biết cách dạy như thế nào để thu gọn, chắt lọc những kiến thức cơ bản, trọng tâm nhất truyền tải đến học sinh và vừa kịp thời gian lên lớp. Vậy, trong đội ngũ giáo viên phổ thông đã có khoảng bao nhiêu phần trăm thầy, cô giáo làm được như thế? Thực tế con số này không nhiều bởi không ít giáo viên hiện đang gặp nhiều trở ngại, lúng túng khi vận dụng cách dạy mới, nhất là các phương pháp dạy học hiện đại. Hạn chế thường thấy ở đa số thầy cô về phương pháp là chưa làm chủ được với bài dạy, cứng nhắc, thiếu linh hoạt trong các khâu, các tình huống nảy sinh, hay tham lam, ôm đồm, thiếu trọng tâm trong truyền đạt kiến thức cho học sinh. Họ thường dành nói hết, làm hết, không để thời gian cho học sinh suy nghĩ. Do đó, bài dạy thường trong tình trạng thiếu thời gian, mà thiếu trọng điểm, ít sâu sắc, đầy đủ, học sinh khó nắm bắt, đâu là cái cần nhớ, cần học ở bài nọ, bài kia. Thành thử, bài nào, chương gì cũng thấy cả núi kiến thức, làm sao đáp ứng được đây.

Giáo viên biết vận dụng phù hợp những thiết bị, sơ đồ, tranh ảnh minh họa như thế này cho bài dạy sẽ tạo được hứng thú học tập hơn cho học sinh. Ảnh: Minh Thành

Một số giải pháp khắc phục

Để thầy cô giáo chuyên tâm, tập trung đầu tư, cải tiến, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tối đa tính tích cực, chủ động của học sinh, bày cho các em biết cách tự học, chúng tôi nghĩ rằng, trước hết các nhà trường, các cấp quản lý giáo viên cần tạo điều kiện thuận lợi nhất cho giáo viên chuyên tâm lo công tác chuyên môn. Bởi lâu nay, giáo viên thường phải chịu áp lực từ rất nhiều công việc như: hồ sơ sổ sách, các khoản thu chi, hoạt động phong trào quần chúng, họp hành, có người còn kiêm cả thủ quỹ của trường... Còn đâu tâm trí, thời gian rỗi để suy nghĩ, đắm mình vào các nội dung, tìm đường hướng tối ưu nâng cao chất lượng hiệu quả cho bài dạy? Các cấp chuyên môn từ tổ ở nhà trường đến phòng phổ thông ở Sở Giáo dục và Đào tạo phải thực sự là những “bà đỡ” nhằm tháo gỡ, giải quyết tốt các khó khăn, thắc mắc về chuyên môn của anh chị em, đồng thời kích thích, thổi lên ngọn lửa yêu khoa học, nghề nghiệp, nhiệt tình không biết mệt mỏi đang tiềm ẩn trong mỗi thầy giáo, cô giáo. Tổ trưởng, hiệu phó phụ chuyên môn thì nên quan tâm, sâu sát, nắm bắt những điểm mạnh, yếu của giáo viên để có biện pháp hỗ trợ, bổ sung, khắc phục kịp thời những phần còn thiếu hụt. Trong các cuộc họp bàn về chuyên môn thì nên chú ý tăng cường giới thiệu phổ biến kỹ về các phương pháp giảng dạy mới để cập nhật thông tin cho đội ngũ giáo viên, đừng để những cuộc họp mang tính chất thông báo, thủ tục hành chính chi phối mãi.

Cùng với những giải pháp trên, suy cho cùng thì sự nỗ lực, năng động của chính bản thân thầy, cô mới là yếu tố quyết định nhất để đổi mới cách dạy và thành công trong đổi mới cách dạy. Mỗi thầy cô cần xây dựng cho mình một ý thức, thái độ tự học, tự rèn luyện thường xuyên và luôn khao khát được thể hiện mình trước đồng nghiệp và học sinh. Hiện nay, sách, vở, tài liệu về phương pháp, nhiều thiết bị hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy, kẻ giáo án mẫu để thầy cô tham khảo rất dồi dào. Trên cơ sở đó, tạo cho mình một “thương hiệu”, phong cách dạy riêng và linh hoạt để tạo ấn tượng tốt với học trò sau mỗi giờ lên lớp.

Thanh Bình