Để trường học thực sự thân thiện

Chiều nay (31-8), Phó thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân sẽ chủ trì buổi đối thoại trực tuyến với nhân dân về chủ đề "Giáo dục - Đào tạo Việt Nam trước thềm năm học mới". Thông qua đối thoại, hi vọng những vướng mắc về giáo dục sẽ được giải đáp, những căn bệnh trầm kha của ngành giáo dục sẽ được “mổ xẻ”. Một trong những vấn đề được mọi người quan tâm nhất là môi trường sư phạm trong nhà trường. Phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” đã được triển khai, nhưng để trường học thực sự thân thiện lại là điều không đơn giản…

Niềm vui của trẻ thơ được học trong ngôi trường thân thiện. (Ảnh chụp tại Trường mầm non Kid’s Smile, quận Long Biên, Hà Nội)

Giáo viên và học sinh có phấn khởi khi đến trường?

Phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” được khởi động từ năm 2008. Ngành giáo dục-đào tạo hy vọng phong trào này sẽ tạo sự chuyển biến cơ bản và sâu sắc hơn nữa về nhận thức và phương pháp học tập, tạo niềm vui cho giáo viên và học sinh khi tới trường.

Theo thống kê mới đây của Bộ Giáo dục và Đào tạo, sau một năm thực hiện, cả nước có hơn 40,6 nghìn trường học đăng ký tham gia phong trào, đóng góp hàng nghìn phần việc, công trình hữu ích. Điểm nhấn đặc biệt của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” năm vừa qua chính là những sáng kiến, kinh nghiệm xuất phát từ thực tiễn của các nhà trường. Trong đó, đáng chú ý là mô hình “Ứng dụng phần mềm Flash trong việc mô phỏng các hiện tượng vật lý” của Trường THPT Cao Thắng, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh tạo sự hứng khởi cho học sinh; “Lễ tri ân và trưởng thành” cho học sinh lớp 12 của Sở Giáo dục và Đào tạo Hậu Giang được học sinh và phụ huynh học sinh rất hoan nghênh; sáng kiến tạo thư viện sách điện tử của Trường THPT chuyên tỉnh Bến Tre tạo sự hào hứng và tiết kiệm tiền, thời gian cho cả thầy và trò khi tra cứu tài liệu.

Tại Hội nghị tổng kết một năm thực hiện phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” vừa được tổ chức tại Hải Dương, Phó thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân (Trưởng ban chỉ đạo Quốc gia phong trào) đã nhận xét: Chỉ trong một thời gian ngắn triển khai nhưng phong trào đạt kết quả tốt hơn rất nhiều so với dự kiến. Có những vấn đề trước đây đa phần các trường chưa quan tâm như nhà vệ sinh thì nay đã có hơn 90% số trường thực hiện được. Đã có sự chuyển biến rõ rệt trong dạy và học, giúp cho giáo viên phấn khởi trong giảng dạy, học sinh có niềm vui khi đến trường. Điều vui nhất đó là công tác giáo dục truyền thống văn hóa dân tộc cho lớp trẻ được chú trọng và các em hưởng ứng rất nhiệt tình…

Bên cạnh những thành tích đạt được vẫn còn không ít những tồn tại và thiếu sót. Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Vinh Hiển: Năm đầu tiên thực hiện nên các cấp quản lý còn lúng túng trong một số việc tổ chức chỉ đạo và hướng dẫn thực hiện. Nhiều giáo viên chưa nhận thức đúng mục đích, ý nghĩa của phong trào này. Trình độ giáo viên bất cập, khó đổi mới phương pháp dạy học, lồng ghép giáo dục kỹ năng sống với hoạt động dạy học; thiếu người có khả năng dạy kỹ năng sống, văn hóa dân gian, tổ chức trò chơi hứng thú. Nhiều nơi vẫn còn hiện tượng thầy đọc, học sinh thụ động chép bài…

Đón "1000 năm Thăng Long" và "Việt Nam trong thế kỷ XX"

Đó là chủ đề của Phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong năm học mới 2009 - 2010. Nhấn mạnh vào nhiệm vụ của năm học này, Phó thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân khẳng định: Năm học 2009 - 2010, chúng ta sẽ tiếp tục nâng cấp đội ngũ và thực hiện dứt điểm một số nội dung như vấn đề chuẩn hóa, vấn đề kỹ năng và chuẩn hóa chương trình, đưa văn hóa dân tộc vào nhà trường...

Với tư cách là đơn vị phối hợp thực hiện phong trào, Cục trưởng Cục Di sản (Bộ Văn hóa - Thể thao - Du lịch) Nguyễn Thế Hùng nhận xét: Việc đưa trò chơi dân gian, lồng ghép các hoạt động văn hóa, văn nghệ dân gian vào chương trình học đã được các trường và học sinh quan tâm, hưởng ứng tích cực, tạo không khí học tập sôi nổi, thu hút không chỉ học sinh mà cả các giáo viên…

Để bảo đảm cho trường học thực sự thân thiện với học sinh và xã hội, từ năm học này, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trương sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan bảo đảm “3 đủ” cho học sinh. Ngành giáo dục bảo đảm “Đủ sách vở” cho học sinh; Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh phối hợp với các cơ sở giáo dục bảo đảm “Đủ quần áo” cho học sinh. Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phối hợp với ngành giáo dục bảo đảm “Đủ ăn” cho học sinh. Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho rằng, nếu các địa phương thực hiện tốt “3 đủ”, năm học tới sẽ để không còn học sinh bỏ học vì thiếu ăn, thiếu sách vở hoặc thiếu quần áo.

Theo Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân, để cụ thể hóa hoạt động của phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, từ năm học tới, ngành giáo dục sẽ giao nhiệm vụ cho các trường tổ chức nhiều hoạt động tạo không khí vui tươi, thoải mái của cả thầy và trò.

Sẽ có nhiều hoạt động tích cực, hấp dẫn học sinh

Theo chỉ thị của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về nhiệm vụ năm học 2009-2010 thì trong năm học mới sẽ có rất nhiều hoạt động tích cực, hấp dẫn đối với học sinh và thu hút sự ủng hộ của toàn xã hội. Cả nước sẽ tổ chức "Tháng Khuyến học" từ 2-9 đến 2-10 (Ngày Khuyến học Việt Nam), tuyên dương các gia đình, các xã đạt danh hiệu gia đình khuyến học, xã khuyến học. Tổ chức lễ khai giảng năm học mới có cả phần "Lễ" và phần "Hội": Tổ chức “Lễ” trang trọng, tổ chức phần “Hội” với các hoạt động văn hóa, văn nghệ, các trò chơi dân gian tươi vui, sinh động, tạo không khí phấn khởi cho học sinh bước vào năm học mới. Tổ chức việc đón học sinh vào đầu cấp (lớp 1, lớp 6 và lớp 10), huy động phụ huynh học sinh cùng tham gia. Tổ chức “Lễ Tri ân và trưởng thành” cho học sinh lớp 12 tại các trường trung học phổ thông trên toàn quốc vào cuối học kỳ I. Mỗi địa phương (cấp tỉnh, huyện) sẽ tổ chức tuyên dương, khen thưởng một thầy giáo và một cô giáo được học sinh yêu quý nhất do học sinh và các tổ chức xã hội, các cựu học sinh tôn vinh.

Cũng trong năm học này sẽ tổ chức thi hát dân ca, hát về ngành giáo dục cấp tỉnh và tiến tới toàn quốc với sự tham gia của học sinh và giáo viên. Đặc biệt, trong năm học này sẽ triển khai hướng dẫn giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phổ thông trong và ngoài nhà trường. Xây dựng quy tắc ứng xử văn hoá trong các nhà trường.

Theo ý kiến của một số chuyên gia giáo dục, để nhà trường thực sự thân thiện với học sinh và xã hội thì bản thân nỗ lực của ngành giáo dục chưa đủ, mà phải cần sự chung sức, chung lòng, sự đồng thuận của gia đình các học sinh và toàn xã hội.

Bài và ảnh: Phú Thọ-Đức Tiến

Năm học 2009-2010 được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy chủ đề là "Năm học đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng giáo dục". Đây là năm thứ tư và cũng là năm cuối cùng thực hiện chủ trương chống tiêu cực và bệnh thành tích trong giáo dục, đồng thời là năm thứ ba triển khai cuộc vận động "Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo". (Nguồn: Bộ Giáo dục và Đào tạo)