Để người lao động không bị lừa

Vừa qua, báo Quân đội nhân dân nhận được ý kiến bạn đọc ở thị trấn Cầu Diễn, huyện Từ Liêm, Hà Nội về việc họ đã phải bỏ thời gian, kinh phí cho việc học tiếng Pháp và tiền đặt cọc để được đi xuất khẩu lao động tại Cộng hòa Pháp theo thỏa thuận với Trung tâm đào tạo-giáo dục định hướng. Nhưng hơn một năm trôi qua họ phải chờ đợi mà vẫn không thấy “động tĩnh” gì.

Những dấu hiệu bất bình thường

Ngày 15-9-2005, Công ty May xuất khẩu 3-2 Hòa Bình (tỉnh Hòa Bình) do ông Phạm Trọng Dương, Phó giám đốc có ký bản Thông báo số 1215/TBTD-CTM về việc tuyển dụng đi lao động có thời hạn tại Cộng hòa Pháp. Nghề nghiệp cần tuyển là lao động làm công việc hái nho, với thời hạn hợp đồng là 3 năm, hưởng mức lương cơ bản từ 1.500 USD/tháng... Việc tuyển dụng lao động đi xuất khẩu của Công ty May xuất khẩu 3-2 Hòa Bình được thông qua Trung tâm đào tạo-giáo dục định hướng, do bà Đỗ Thị Thanh phụ trách, có địa chỉ tại số 3, lô 3, TT3 khu đô thị Bắc Linh Đàm, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội.

Thông báo vừa “ban” ra. Lập tức thu hút hàng trăm lao động ở các địa phương như Hà Nội, Hà Nam..., thậm chí có người tận Quảng Bình tìm đến và nhanh chóng hoàn tất thủ tục theo hướng dẫn của Trung tâm đào tạo-giáo dục định hướng.

Anh Công Danh ở Duy Tiên, Hà Nam bức xúc nói: “Trong quá trình làm hồ sơ, bà Đỗ Thị Thanh thông tin cho người lao động biết là đợt đầu sẽ đi vào dịp Noel năm 2005. Ai muốn đi đợt này phải nộp 20.000.000 đồng - tiền đặt cọc bằng sổ tiết kiệm tại ngân hàng do bà Thanh chỉ định tại số 7 Quốc Tử Giám, Đống Đa, Hà Nội và nộp trực tiếp cho bà Thanh 1.500USD. Tin lời bà Thanh và cũng muốn đi sớm, nên tôi và nhiều người nữa ở cùng quê đã nộp tiền theo yêu cầu”. Sau khi nộp đủ tiền, người lao động được bố trí học lớp tiếng Pháp 2 tháng tại các địa điểm: Linh Đàm, Nam Định và Trường Công nhân kỹ thuật Thăng Long. Trong thời gian này, bà Thanh liên tiếp đưa ra những thông tin tuyển lao động từ phía bạn. Đặc biệt, vào dịp giáp Tết năm 2006, trung tâm bố trí một người nước ngoài đến gặp gỡ với các học viên, trao đổi và thông báo nhu cầu tuyển dụng lao động thông qua một cán bộ ở Hiệp hội các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đồng thời bán hồ sơ để làm thủ tục ký hợp đồng và xuất cảnh. Sau một tuần, bà Thanh chuyển cho những người lao động, nói là sẽ ưu tiên cho đi đợt đầu một số hợp đồng ký trực tiếp với Công ty May xuất khẩu 3-2 Hòa Bình do ông Bùi Văn Dưởm, Giám đốc Công ty làm đại diện. Các thủ tục ký, điểm chỉ ngón tay và hoàn chỉnh hồ sơ được thực hiện, nhưng ngành nghề không phải là hái nho như đã nói ban đầu mà được điều chỉnh sang nghề trồng cây xanh với thời hạn một năm, có thể gia hạn thêm 2 năm, mức lương 1.350USD; nghề giết mổ (Tiếp theo trang 8)

gia súc, thời hạn 2 năm, mức lương là 1.500 USD/tháng. Ký xong hợp đồng, mỗi người lao động nộp thêm 20.000.000 đồng và lại nhận được thông báo, phía bạn chuẩn bị sang nhận người và người lao động chuẩn bị làm thủ tục xin visa. Nhưng cho đến thời điểm này, không thấy ai đến tuyển cũng như người lao động cứ chờ... làm visa. Anh Công Danh cho biết thêm: “Chờ lâu, chúng tôi đến gặp và tháng 7-2006, được trung tâm cho đi khám sức khỏe tại Bệnh viện Xanh Pôn, mỗi người phải nộp thêm 550.000 đồng và từ đó, người lao động chúng tôi tiếp tục... chờ và không biết sẽ còn chờ đến bao giờ? Chúng tôi nhiều lần đến đòi tiền, nhưng bà Thanh cứ lẩn trốn, khất lần khất lượt và hiện trung tâm đào tạo-giáo dục định hướng chuyển đi đâu không rõ. Chỉ vì tờ thông báo mà nhiều người trong chúng tôi mất công ăn việc làm, rơi vào cảnh nợ nần, vay tiền lãi suất cao, có người còn bán tài sản, thế chấp đất đai để có tiền. Thiệt hại này lớn quá, không biết đến bao giờ chúng tôi mới trả hết nợ“.

Cần tuân thủ đúng các quy định

Ngày 16-3-2007, chúng tôi tìm đến trung tâm đào tạo-giáo dục định hướng ở số 3, lô 3, TT3 khu đô thị Bắc Linh Đàm (như trong Thông báo 1215/TBTD-CTM) với mong muốn tìm hiểu rõ sự việc, thì được biết, trung tâm đào tạo-giáo dục định hướng chuyển đi từ tháng 3-2006 và rất nhiều người tìm đến địa chỉ này rồi thất vọng quay về, bởi không biết trung tâm đã “lặn” đi đâu? Điều đó khiến dư luận xã hội không khỏi bức xúc, đặt ra câu hỏi: Liệu hành vi của bà Đỗ Thị Thanh và trung tâm đào tạo-giáo dục định hướng có phải là hành vi lừa đảo? Bởi những thông tin, cam kết đưa ra cho người lao động thì trung tâm và bà Thanh đều không thực hiện được. Và Công ty May xuất khẩu 3-2 Hòa Bình có trách nhiệm liên đới hay không?

Được biết, Công ty May xuất khẩu 3-2 Hòa Bình là doanh nghiệp Nhà nước, có chức năng tuyển người đi xuất khẩu lao động (theo giấy phép xuất khẩu lao động số 60/LĐTBXH-GPXKLĐ ngày 23-9-2004 do Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội cấp) tại nhiều thị trường, trong đó có Cộng hòa Pháp. Nhưng có điều vào thời điểm đó, việc đàm phán giữa công ty với đối tác chưa xong (trên thực tế, ngày 17-11-2005, Công ty mới ký Bản ghi nhớ về việc đưa lao động Việt Nam có tay nghề đi làm việc tại Cộng hòa Pháp hoặc tại nước thứ ba có công trình của Pháp), thế nhưng, Công ty đã thông báo tuyển lao động. Hơn nữa, Công ty không trực tiếp tuyển dụng, lại thông qua Trung tâm đào tạo-giáo dục định hướng, để rồi hàng chục người lao động bị mất tiền oan và việc này Công ty có biết? Đã đến lúc, cơ quan pháp luật cần vào cuộc để tìm hiểu, làm rõ vụ việc.

Đi xuất khẩu lao động được coi là cơ hội đổi đời của không ít người lao động, vì vậy họ khát khao và tìm đủ mọi cách để được đi lao động xuất khẩu nhanh nhất. Nắm được điểm yếu này, nhiều doanh nghiệp, đơn vị đã “đi tắt, đón đầu” thông báo tuyển dụng, cho dù chỉ tiêu và điều kiện tuyển dụng chưa được xác lập rõ. Đây là một trong những nguyên nhân gây náo loạn thị trường xuất khẩu lao động hiện nay. Để bảo vệ quyền lợi người lao động, thiết nghĩ, các cơ quan chức năng như Cục Quản lý lao động ngoài nước, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội… nên thông báo rộng rãi về doanh nghiệp, đơn vị có chức năng đưa người đi lao động ở nước ngoài, chỉ tiêu tuyển dụng, thị trường lao động mà đơn vị đó được phép cung ứng. Cơ quan pháp luật tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý các vi phạm xảy ra trong lĩnh vực XKLĐ. Về phía người lao động, cần tuân thủ các quy định hiện hành trên cơ sở thấy có đủ các thủ tục pháp lý mới liên hệ với cơ sở để tránh được những hành vi lừa đảo có thể xảy ra.

Nhóm phóng viên phòng Bạn đọc và cộng tác viên