Sau gần 2 tháng xảy ra sự cố các hộ dân ở một số địa phương phía Nam tới Văn phòng tiếp dân của Trung ương tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh khiếu kiện kéo dài - nghiêm trọng hơn, có người lại bị Thích Quảng Độ, Thích Không Tánh và đồng bọn lợi dụng tôn giáo, dùng tiền kích động gây mất an ninh trật tự - chúng tôi đã về Bình Dương, Long An, Đồng Tháp-các tỉnh có nhiều người đi khiếu kiện để tìm hiểu tình hình giải quyết khiếu nại của dân.

Kiên trì thuyết phục và đối thoại

Ngay sau khi được biết có các công dân trong tỉnh tham gia khiếu kiện tập trung tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, đại diện lãnh đạo các tỉnh Bình Dương, Long An và Đồng Tháp đã trực tiếp đến nắm tình hình, vận động, khuyên nhủ và dùng xe ô tô đưa đón bà con khiếu kiện trở về địa phương. Nhớ lại những ngày ấy, bà Trần Thị Kim Vân, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương, kể: “Khi tới nơi, nhìn cảnh bà con đi khiếu kiện căng lên những biểu ngữ tố cáo chính quyền địa phương làm sai pháp luật, chúng tôi rất xót xa. Bằng nhiều hình thức tâm sự, thuyết phục, chúng tôi đã mời bà con về trụ sở quận Đoàn quận Phú Nhuận TP Hồ Chí Minh để cùng đối thoại, bước đầu ghi nhận những bức xúc của bà con. Sau đó, đồng chí Nguyễn Hoàng Sơn, Chủ tịch UBND tỉnh và đồng chí Trần Văn Lợi, Phó chủ tịch UBND tỉnh tiếp tục tổ chức gặp, đối thoại trực tiếp với bà con, có sự chứng kiến của Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Thanh tra Chính phủ…

Bà con ở hẻm 111 phường Phú Cường, thị xã Thủ Dầu Một bày tỏ tâm tư, nguyện vọng.

Chúng tôi được biết, tỉnh Bình Dương có gần 70 người đi khiếu kiện, trong đó có 3 vụ khiếu nại tập thể và 6 vụ khiếu nại đơn lẻ. Nội dung khiếu nại tập trung vào việc giải tỏa đền bù đất trong khu quy hoạch, lấn chiếm đất do Nhà nước quản lý và bố trí tái định cư. Sau nhiều lần đối thoại và điều tra xem xét thực tế, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương đã quyết định dành 20ha đất cho bà con lưu cư; giao cho Ban Quản lý dự án Khu liên hợp công nghiệp - dịch vụ - đô thị Bình Dương và UBND huyện Tân Uyên thông báo với dân ranh giới khu vực tái định cư tại chỗ; với điều kiện phải lập quy hoạch chỉnh trang đô thị phù hợp với tổng thể khu liên hợp.

Với các hộ dân ở hẻm 111, phường Phú Cường, thị xã Thủ Dầu Một khiếu kiện đòi hủy các quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai và xây dựng trái phép, được cấp hộ khẩu thường trú, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và cung cấp điện sinh hoạt thì UBND tỉnh đã xem xét quyết định: Thu hồi quyết định xử lý vi phạm hành chính; giao cho Ngành Điện lực Bình Dương mắc điện cho dân và giao các cơ quan chức năng xem xét giải quyết hộ khẩu theo Luật Cư trú. Ngày 5-9, chúng tôi gặp các hộ khiếu kiện ở hẻm 111 tại nhà riêng. Các hộ đều vui vì đã được chính quyền, cơ quan chức năng quan tâm xem xét, giải quyết. Cụ thể ngành điện đã kéo đường dây tới... Tuy nhiên một số người vẫn còn bức xúc vì các thủ tục cấp hộ khẩu thường trú và sổ đỏ vẫn chưa thực hiện.

Tương tự, tại Long An, ông Huỳnh Văn Tươi, Phó Văn phòng UBND tỉnh kiêm trưởng phòng tiếp dân tỉnh cho biết: Sau khi đón bà con đi khiếu kiện từ thành phố trở về, tỉnh đã thành lập 2 đoàn công tác, kiểm tra, rà soát việc giải quyết khiếu nại bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư và các khiếu nại khác. Từ ngày 6 đến 16-8, Chủ tịch UBND tỉnh Long An và lãnh đạo các sở, ngành đã tiếp lần lượt 72 trường hợp hộ dân, làm rõ các trường hợp khiếu kiện đòi lại đất đã đưa vào tập đoàn sản xuất nông nghiệp từ những năm trước đây; đất thuộc ấp chiến lược của chế độ cũ; tranh chấp đất đai giữa công dân với công dân, giữa công dân với chính quyền khi thực hiện các cụm tuyến dân cư tránh lũ; đòi thêm giá trị bồi thường, giải tỏa khi làm cầu đường, các công trình phúc lợi…

Thực tế cho thấy việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo về đất đai rất phức tạp. Nhưng người đi khiếu kiện chỉ là những công dân muốn bày tỏ nguyện vọng, nêu các kiến nghị có liên quan đến chế độ, quyền lợi... chứ không phải là những “dân oan” như những kẻ lợi dụng tôn giáo, cơ hội chính trị bày đặt. Những bức xúc của dân, dù chính đáng hay chưa, đều phải được chính quyền các cấp quan tâm, từng bước xem xét, giải quyết không để tồn đọng kéo dài, bọn xấu có thể lợi dụng để kích động.

Kiên quyết sửa sai, bảo đảm quyền lợi của dân

Gặp bà con ở phường Phú Cường, chúng tôi nhận thấy bà con vẫn còn một số điều bức xúc. Mặc dù Luật Cư trú đã thực hiện từ 1-7-2007, nhưng đến nay một số hộ ở đây vẫn chưa được cấp hộ khẩu thường trú, mặc dù các yếu tố đã có đủ, đơn đề nghị làm từ lâu. Về vấn đề này, các đồng chí lãnh đạo tỉnh Bình Dương nói rằng sẽ chỉ đạo Công an thị xã Thủ Dầu Một sớm xem xét, giải quyết; những gì chính quyền cơ sở làm chưa đúng thì xin lỗi dân và sửa ngay. Tại Long An, chúng tôi trao đổi với ông Ngô Hải Phong, một cán bộ hưu trí có uy tín với bà con đang có những bức xúc về tranh chấp đất đai ở thị xã Tân An. Ông Phong cho rằng, trong quá trình xử lý khiếu kiện, chính quyền địa phương các cấp cần coi trọng đối thoại vì có trường hợp báo cáo từ cấp dưới lên cấp trên không chính xác, gây nhiễu thông tin.

Do lãnh đạo, chỉ đạo kiên quyết, giải quyết dứt điểm nhiều vụ việc khiếu kiện, đến nay, hơn 20 vụ khiếu kiện kéo dài ở Đồng Tháp đã có hướng xử lý dứt điểm. Đối với vụ khiếu nại của 83 hộ dân ở Trạm cửa khẩu Quốc tế Thường Phước, UBND tỉnh Đồng Tháp đã điều chỉnh bổ sung phương án và chính sách hỗ trợ trên diện tích 3,2ha, đảm bảo đúng quyền lợi cho các hộ dân. Đối với vụ 9 hộ dân khiếu nại liên quan đến cụm công nghiệp Bình Thành (huyện Thanh Bình), UBND tỉnh đã dừng thi hành quyết định cưỡng chế của UBND huyện Thanh Bình, giao Chánh Thanh tra tỉnh trực tiếp đối thoại với dân, điều tra, báo cáo. Đối với bà Trần Thị Hiếu - người bị đồng bọn của Thích Quảng Độ lôi kéo, kích động, đã có những hành động quá khích, dùng loa lăng mạ chính quyền địa phương - UBND tỉnh Đồng Tháp đã nhắc nhở bà và giao tổ công tác kiểm tra toàn bộ vụ việc. Tổ công tác xác định khiếu nại của bà Hiếu có nhiều nội dung đúng thực tế. Ngày 16-8, UBND tỉnh đã quyết định bồi thường bổ sung diện tích còn thiếu là 2.810,5m2 đất vườn cho bà Hiếu. Bà Hiếu đã cam kết không còn khiếu nại.

Còn nhiều vụ khiếu kiện khác đã được chính quyền các cấp giải quyết một cách cởi mở, dân chủ và đúng pháp luật. Nhiều vụ việc mặc dù về mặt pháp lý đều đúng, nhưng do sự điều chỉnh thay đổi chính sách liên tục, nên người dân có thiệt thòi, chính quyền địa phương đã xem xét hỗ trợ bằng nhiều chính sách xã hội khác, theo hướng có lợi cho nhân dân.

Đồng chí Trương Ngọc Hân, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, cho biết: - Với việc triển khai đồng loạt các biện pháp, UBND tỉnh đã đặt ra mục tiêu đến hết tháng 10-2007, tập trung giải quyết dứt điểm các vụ việc khiếu kiện tồn đọng, kéo dài. Trong quá trình giải quyết các vụ khiếu kiện chúng tôi coi trọng đối thoại với công dân, thật sự lắng nghe ý kiến và nguyện vọng của công dân, từ đó có biện pháp giải quyết linh hoạt, có tình, có lý theo hướng có lợi cho dân.

Chúng tôi nhận thấy, việc giải quyết khiếu nại của dân ở các tỉnh phía Nam trong những ngày qua, nhìn chung là dân chủ, tích cực và có hiệu quả. Tuy nhiên, có nhiều vụ việc do lịch sử để lại, có nhiều uẩn khúc, không thể giải quyết nóng vội “một sớm một chiều” mà cần phải tập trung lực lượng và thời gian để từng bước tháo gỡ, nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, thắt chặt thêm mối quan hệ đoàn kết, tình làng nghĩa xóm. Không thể xem nhẹ việc kết hợp giữa giải quyết trên cơ sở pháp luật với việc tuyên truyền, động viên giáo dục trong khu dân cư để tạo sự đồng thuận trong việc xử lý các vụ việc khiếu kiện. Đặc biệt cần tuyên truyền để bà con hiểu rõ tâm địa đen tối của những phần tử phản động, đề cao cảnh giác không mắc vào chiêu bài kích động, xúi giục của bọn chúng.

Bài, ảnh: Trọng Nghĩa, Bảo Châu, Trung Kiên