Giá gạo tăng nhờ chất lượng tăng

 Theo Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn): Khối lượng xuất khẩu gạo 11 tháng năm 2018 ước đạt 5,7 triệu tấn với 2,9 tỷ USD, tăng 5,6% về khối lượng và 17,7% về giá trị so với cùng kỳ năm 2017. Trung Quốc vẫn tiếp tục đứng vị trí thứ nhất về thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam trong 10 tháng năm 2018 với 24,1% thị phần. Giá gạo xuất khẩu bình quân đạt 504 USD/tấn, tăng 12,3% so với cùng kỳ năm 2017.

Đóng gói gạo đặc sản, chất lượng cao của doanh nghiệp tại tỉnh Điện Biên.

Về loại gạo xuất khẩu, từ đầu năm 2018 đến nay, giá trị xuất khẩu gạo trắng chiếm 51% tổng kim ngạch; riêng gạo chất lượng cao: Gạo Jasmine và gạo thơm chiếm 32%; gạo nếp chiếm 12% và gạo Japonica, gạo giống Nhật chiếm 5%. Thị trường xuất khẩu gạo Jasmine và gạo thơm lớn nhất của Việt Nam là Trung Quốc (25%), sau đó là Ghana (23%) và Bờ Biển Ngà (14%). Với gạo nếp, Trung Quốc vẫn là thị trường nhập khẩu lớn nhất, chiếm tới 82% tổng kim ngạch xuất khẩu gạo nếp của Việt Nam, trị giá 272 triệu USD. Với gạo Japonica và gạo giống Nhật, hai thị trường xuất khẩu chủ yếu là Papua New Guinea (57%) và Trung Quốc (13%).

Theo Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản: Tháng 11-2018, giá lúa gạo tăng nhẹ tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) do nhu cầu tiêu thụ cải thiện trong bối cảnh nguồn cung hạn hẹp. Tại An Giang, lúa chất lượng cao OM 5451 ổn định ở mức 5.700 đồng/kg; gạo chất lượng cao tăng 500 đồng/kg lên mức 13.000 đồng/kg; gạo thơm đặc sản Jasmine ở mức 14.000 đồng/kg. Tại Vĩnh Long, gạo Jasmine tăng 2.000 đồng/kg lên mức 14.000 đồng/kg. Tại Bạc Liêu, lúa Jasmine tăng 200 đồng/kg lên mức 7.200-7.500 đồng/kg.

Cả năm 2018, gạo xuất khẩu giữ vững đà tăng trưởng, kỳ vọng có thể đạt 6,15 triệu tấn với kim ngạch đạt 3,15 tỷ USD, tăng 5,7% về lượng và 19,6% về trị giá so với năm 2017. Trong phiên mở thầu nhập 500.000 tấn gạo loại 25% tấm cuối tháng 11 vừa qua của Philippines, Việt Nam đã giành được hợp đồng xuất khẩu với khối lượng 118.000 tấn. Ngoài ra, dự báo Ai Cập sẽ phải nhập khẩu 500.000 tấn gạo trong đầu năm tới do giảm diện tích canh tác. Trong phiên thầu mua gạo quốc tế đầu tiên của Ai Cập trong năm 2018, có một mẫu gạo từ Việt Nam đã qua được vòng kiểm nghiệm...

Tái cơ cấu đã đem lại hiệu quả

Ông Phạm Thái Bình, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần nông nghiệp công nghệ cao Trung An cho hay: Trước đây Việt Nam chủ yếu xuất khẩu gạo chạy theo số lượng, chất lượng thấp, giá rẻ. Gạo chất lượng cao khi đó chiếm tỷ trọng không đáng kể. Thế nhưng từ khi chúng ta thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp, đặc biệt 2-3 năm trở lại đây đã có chuyển biến rất tích cực. Hiện nay, Việt Nam xuất khẩu chủ yếu là gạo chất lượng cao (phân khúc trung, cao cấp) cạnh tranh được với gạo xuất khẩu chất lượng cao trên thị trường thế giới. Do đó, về giá trị gạo cũng tăng. "Riêng đối với doanh nghiệp của chúng tôi nếu như năm 2016 xuất khẩu mới đạt 26 triệu USD thì năm 2017 đã xuất khẩu được tới 53 triệu USD. Năm nay, mới chỉ tính riêng 10 tháng, chúng tôi đã xuất khẩu được hơn 50 triệu USD, gần gấp đôi năm 2016. Rõ ràng tái cơ cấu ngành hàng lúa gạo đã đem lại giá trị cao hơn trước", ông Phạm Thái Bình nói.

Đồng quan điểm này, TS Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển nông nghiệp nông thôn (IPSARD) cho rằng: "Một trong những ngành hàng thực hiện tái cơ cấu mạnh nhất trong lĩnh vực nông nghiệp trong thời gian qua chính là mặt hàng lúa gạo. Nhờ đó, xuất khẩu gạo của chúng ta đã chuyển từ "lượng" sang "chất".

Ông Trần Thanh Hải, Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết: "Gạo Việt Nam đã có mặt tại hơn 150 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới với đa dạng sản phẩm, như: Gạo hạt dài, hạt ngắn, gạo thơm, gạo Japonica, gạo đặc sản, gạo hữu cơ, gạo đồ... đã bước đầu thâm nhập được các thị trường yêu cầu chất lượng cao, như: Hàn Quốc, Nhật Bản, Hong Kong, Hoa Kỳ, EU... Định hướng phát triển xuất khẩu gạo của Việt Nam trong thời gian tới, ngành lúa gạo sẽ hướng đến sản xuất theo quy trình sạch, hữu cơ, đa dạng hóa các sản phẩm chế biến từ lúa gạo; tổ chức sản xuất theo quy trình chuẩn, đồng bộ từ khâu giống, canh tác, thu hoạch, chế biến, đóng gói; xây dựng uy tín, thương hiệu gạo Việt Nam trên thị trường thế giới. Bộ Công Thương sẽ tăng cường đàm phán, mở thêm thị trường cho mặt hàng gạo.

Bài và ảnh: NGUYỄN KIỂM