QĐND Online – Xây dựng Luật giáo dục đại học (GDĐH) phải dựa trên quan điểm thực tiễn, quan điểm toàn diện, góp phần giải quyết những vấn đề bức xúc mà thực tiễn giáo dục đại học đang đặt ra và mục tiêu của Luật cần đạt đến là gì… đó là vấn đề mà nhiều đại biểu kiến nghị với dự thảo Luật GDĐH đang được xây dựng tại hội nghị lấy ý kiến về xây dựng Luật GDĐH do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội tổ chức tại Hà Nội ngày 19-4.

Bị chi phối bởi tư tưởng “quản chặt”

Các đại biểu đều cho rằng luật là để tạo ra môi trường pháp lý thuận lợi, tạo nên sức bật cho giáo dục trong giai đoạn mới chứ không phải là cái khung để ép các đối tượng bị quản lý.

PGS.TS Trần Thị Tâm Đan, nguyên Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đưa ra ý kiến: luật phải có chế tài cụ thể, tạo cơ sở pháp lý cho việc khắc phục những tồn tại hiện nay trong công tác tuyển sinh, chất lượng thấp của giáo dục thường xuyên, nhất là ở trình độ thạc sĩ, tiến sĩ thiếu tương ứng trong quản lý; hiện tượng học vì bằng cấp mà không tích luỹ kiến thức đang là những vấn đề bức xúc của xã hội mà nhiều năm qua chưa có bước chuyển biến cơ bản.

Cần có quy định quyền tự chủ về chuyên môn, về tài chính tổ chức, nhân sự, nhiệm vụ, quyền hạn của các tổ chức như Hội đồng trường, Hiệu trưởng, cũng như chế độ chịu trách nhiệm về cơ sở giáo dục và chất lượng đào tạo.

Các đại biểu tham gia góp ý dự thảo Luật GĐDH

GS. TS Nguyễn Mậu Bành, Hội Cựu giáo chức Việt Nam cho rằng, cần có một luật chuyên ngành đặc thù bên cạnh Luật Giáo dục hiện nay. Tuy nhiên, qua nội dung trong dự thảo, người đọc có cảm giác đây là Luật quản lý hành chính trường đại học hơn là Luật giáo dục đại học. Chưa thấy điều luật về tính chất trường, cơ cấu trường, nguyên lý giáo dục, yêu cầu về nội dung, phương pháp giáo dục, phát triển giáo dục; chưa thấy hình bóng của giáo dục mở học tập suốt đời, xã hội hoá giáo dục. Nhiều vấn đề của giáo dục đại học qua các thời kỳ, nhiều đời Bộ trưởng chưa được tổng kết đánh giá nên Ban soạn thảo không dám đưa vào luật.

 

Ông Trần Phương, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch HĐQT trường ĐH Dân lập Quản lý và Kinh doanh Hà Nội cho rằng: dự luật vẫn bị chi phối bởi tư tưởng “quản chặt”, đó là tư tưởng quá cũ kỹ. Hiện nay, có quá nhiều thủ tục hành chính nhiêu khê, tốn kém, với cơ chế xin – cho, là mảnh đất màu mỡ cho những tiêu cực xảy ra.

Bộ chỉ cần nêu ra những tiêu chí, yêu cầu và khi các trường đạt những yêu cầu đó chỉ cần làm thủ tục “đăng ký” chứ không phải để được “cho phép” như hiện nay. Luật phải theo quy định “bung ra”, các trường phải được phát huy hết năng lực của mình. Bộ đang coi các cơ sở đại học như những “đứa con” của mình và làm thay mọi việc, trường có quyền đào tạo mà không có quyền phát bằng, ra chỉ tiêu, điểm sàn và in phôi bằng…

Quyền tự chủ của trường phải được xác lập, nếu không luật cũng chỉ là những văn bản xa rời thực tế, không có tác dụng thúc đẩy giáo dục phát triển.

Xoá bỏ rào cản

ông Nguyễn Công Tạn, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ, đại diện trường ĐH Thành Tây

Từ quan điểm tự chủ, ông Nguyễn Công Tạn, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ, đại diện trường ĐH Thành Tây kiến nghị: “Phải xoá bỏ ngay 3 “rào cản” quyền tự chủ của đại học. Thứ nhất, đó là bỏ cách thi đại học như hiện nay, đó là một cơ chế quá lạc hậu, tốn kém và đầy rẫy tiêu cực. Cần xoá bỏ ngay và sử dụng cách tuyển chọn đơn giản dựa vào kết quả học tập phổ thông như các nước đang làm”.

Thực tế thấy rằng, hàng vạn sinh viên Việt Nam không thi tuyển mà vẫn học đại học ở các nước Mỹ, Châu Âu, Nhật, Hàn Quốc… và phần lớn học tốt, đảm bảo chất lượng, vậy cớ gì vẫn duy trì một cơ chế thi tuyển nặng nề mà chất lượng giáo dục vẫn yếu kém.

Thứ hai, bỏ chỉ tiêu tuyển sinh, mỗi trường có quyền quyết định chỉ tiêu tuyển sinh dựa theo các tiêu chí được cấp có thẩm quyền Nhà nước cho phép. Thứ ba, bỏ quy định về mở mã ngành, chuyên ngành, đó là cơ chế “xin-cho” với nhiều tiêu cực phát sinh. Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ cần công bố công khai danh mục các ngành, chuyên ngành đại học (cao đẳng) được mở kèm theo các điều kiện cần thiết. Có những quy định riêng cho Học viện Chính trị quốc gia, Học viện Quốc phòng, An ninh về các ngành quốc phòng, an ninh, các ngành khác được mở ở các đại học đủ thẩm quyền.

Cũng đồng quan điểm đó, ông Trần Phương cho rằng: xoá bỏ “3 chung” trong thi tuyển đại học, chỉ tiêu tuyển sinh chính là xoá bỏ đi “phanh hãm” để GDĐH phát triển. Chỉ tiêu tuyển sinh không nói lên chất lượng đào tạo, điều đó phụ thuộc vào những yếu tố như điều kiện cơ sở vật chất để sinh viên học tập (trường lớp, thư viện, ký túc xá…). Nhà trường sẽ xây dựng các ngành đào tạo đáp ứng với nhu cầu biến động của xã hội.

Thu Hà