Cẩn trọng khi dùng thuốc giảm đau

Dùng nhiều thuốc giảm đau ảnh hưởng đến nhiều chức năng. Ảnh: Thái Sơn

QĐND Online - Thói quen tự ý dùng thuốc giảm đau khi bị đau hay chấn thương phần mềm ngày càng phổ biến khi sự xuất hiện ngày càng nhiều của những loại thuốc giảm đau. Những hiệu quả tức thời có thể nhận thấy ngay sau khi sử dụng thuốc giảm đau, tuy nhiên hệ quả của việc lạm dụng này có thể gây dị ứng ngoài da, suy gan thủng dạ dày, xuất huyết đường tiêu hóa.

Thuốc giảm đau gây đau

Khoa Dị ứng- Miễn dịch lâm sàng (Bệnh viện Bạch Mai) từng tiếp nhận không ít những nạn nhân do lạm dụng thuốc giảm đau mỗi khi bị đau. Nhẹ thì mẩn đỏ khắp người, đầu choáng váng, nặng thì sốc phản vệ, thậm chí tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Theo các bác sĩ, trong số những thuốc gây dị ứng, thuốc giảm đau được liệt vào hàng thứ 2, sau thuốc kháng sinh.

GS Trần Ngọc Ân, Chủ tịch Hội thấp khớp học Việt Nam cho biết, mới đây ông đã điều trị cho một bệnh nhân nam, 60 tuổi có tiền sử bị viêm đa khớp nhập viện trong tình trạng sốt, sưng đau hai khớp gối. Theo lời bệnh nhân kể lại, trước đó ông bị sốt kèm theo sưng đỏ hai khớp gối, nghe lời mách bảo ông đã tự ý mua thuốc bôi ngoài da. Ngày đầu tiên các cơn đau nhức khớp gối có giảm đôi chút nhưng sau đó khớp gối bắt đầu sưng to và đau nhiều hơn mặc dù ông đã tăng thêm liều bôi vào chỗ đau. Theo GS Ân, nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do thuốc có chất gây dị ứng.

Đáng sợ nhất là nhiều các loại thuốc, đặc biệt là thuốc gia truyền đã trộn những thuốc giảm đau rẻ tiền như coticoit vào trong để người tiêu dùng sử dụng, dẫn tới việc phụ thuộc vào thuốc, bệnh không chữa được lại còn gây thêm nhiều các biến chứng nguy hiểm.

Thận trọng với thuốc giảm đau dạng dán và bôi

Không ít người nghĩ đơn giản là thuốc giảm đau dùng ngoài da thường ít có tác dụng phụ. Tuy nhiên theo các bác sĩ, nếu các khớp viêm có triệu chứng bị nhiễm trùng như: sưng, nóng, đỏ tuyệt đối không được sử dụng các loại cao dán hoặc thuốc bôi giảm đau có tác dụng làm nóng như Salonpas, Perkindon, Deep heat, Sungaz... Bởi khi đó, tinh dầu nóng sẽ gây giãn mạch và khiến cho lượng máu đổ về chỗ viêm tăng lên, ứ trệ lại. Hậu quả là chỗ viêm càng sưng và phù nề hơn tình trạng viêm khớp sẽ càng nặng hơn. Với các chế phẩm có tinh dầu nóng chỉ nên sử dụng trong các sang chấn như va đập phần mềm sưng bầm, tụ huyết, bong gân, trật khớp, giãn dây chằng, co cơ và đau khớp, đau mỏi mình mẩy...

Trên thực tế mọi người thường xem các sang chấn ngoài da là những bệnh vặt vãnh nên hay tự ý mua các loại thuốc ngoài da về sử dụng và đã gặp những tác dụng không mong muốn. Chẳng hạn với các sang chấn có vết trầy xước, những người bị viêm bao hoạt dịch ở ổ khớp có nhiễm khuẩn tuyệt đối không được sử dụng các loại thuốc có chứa tinh dầu nóng vì thuốc dễ làm tổn thương các lớp tế bào dưới da. Chính vì thế, khi sử dụng thuốc chữa bệnh, cho dù chỉ là ngoài da, người dân không nên tự ý mua và sử dụng thuốc khi chưa có sự thăm khám, chỉ định của thầy thuốc

Nhiều phản ứng phụ

Theo GS Ân, trên thị trường hiện nay có hai dòng thuốc giảm đau được sử dụng khá phổ biến là: thuốc giảm đau chống viêm và thuốc giảm đau hạ nhiệt (Paracetamol, Decolgel, Panadol, Aspirine, …) trong đó nhiều loại thuốc sử dụng mà không cần kê đơn. Tuy nhiên, bênh nhân có thể bị chảy máu dạ dày, thủng dạ dày, xuất huyết tiêu hóa, tụt huyết áp, tăng men gan… thậm chí tử vong nếu sử dụng thuốc bừa bãi. Hiện 2 nhóm thuốc thường được người bệnh sử dụng khá rộng rãi. Nhóm thuốc giảm đau hạ nhiệt thường giúp hạ cơn đau nhức tạm thời, nhưng nếu lạm dụng dễ bị nhờn thuốc hoặc cũng có thể gây các phản ứng phụ như nổi mày đay, đỏ da toàn thân...

Loại thuốc thuộc nhóm kháng viêm đặc trị thường mang lại kết quả điều trị cao nhưng rất dễ gây biến chứng, nhất là những bệnh nhân có sẵn bệnh tiêu hóa và tim mạch. Bởi đa số các loại thuốc giảm đau đều có tác dụng kìm hãm sự sản xuất niêm mạc bảo vệ thành dạ dày, thậm chí vết loét xuất hiện suốt thời gian dài mà không biểu hiện triệu chứng nào, cho đến khi dạ dày bị thủng hoặc xuất huyết nặng mới được phát hiện. Tình trạng này có thể gây tử vong. Nhưng đáng nói hiện nay có tình trạng khá nhiều người cứ thấy đau bụng, đau đầu, đau khớp… là tự ý mua thuốc mà không cần sự chỉ định của bác sĩ. “Đặc biệt những trường hợp có các triệu chứng viêm xương khớp việc dùng thuốc bừa bãi rất nguy hại vì có thể kích thích bệnh lý khác phát triển. Cùng đó những người có bệnh về gan, nếu dùng thuốc giảm đau không theo chỉ định sẽ đẩy nhanh tình trạng suy gan, viêm gan mãn”- GS Ân cảnh báo!

Một số nghiên cứu, những người uống thường xuyên các loại thuốc giảm đau như Paracetamol, Aspirin, Ibuprofen sẽ có nguy cơ bị đau tim do huyết áp cao. Ngoài ra, thuốc giảm đau cũng có thể làm tổn thương thận và gan, rối loạn sản xuất tủy sống, giảm thính lực hoặc gây ù tai. Do đó, các bác sĩ cảnh báo, trong các thuốc giảm đau, cần thận trọng nhất với aspirin, đặc biệt là với trẻ em mới bị bệnh do virus vì thuốc có thể gây tổn thương gan và não.

Hoàng Nga