Giao dịch tín dụng dựa trên niềm tin

Để huy động được số tiền lớn, các đối tượng lừa đảo đã lợi dụng những người dân “nhẹ dạ cả tin” cho vay tiền với hứa hẹn sẽ trả lãi cao, sau đó lại “bặt vô âm tín”. Gần đây, vụ việc Doanh nghiệp tư nhân vàng bạc Phúc Nhiên ở huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An tự phát hành "sổ tiết kiệm" để huy động vốn với số tiền ban đầu được xác định lên tới 30 tỷ đồng rồi sau đó tuyên bố vỡ nợ khiến hàng trăm người dân đối mặt với nguy cơ mất hết vốn, thậm chí là gánh thêm nợ nần. Hay trường hợp bà Nguyễn Thị Thảo (51 tuổi) trú tại huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An lấy danh nghĩa doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc huy động vốn từ người dân với lãi suất rất cao đã bị Tòa án Nhân dân tỉnh Nghệ An tuyên phạt án chung thân vì tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, với số tiền chiếm đoạt khoảng 24 tỷ đồng. Những vụ việc này đã gây xôn xao dư luận và để lại nhiều hệ lụy với những nông dân nghèo.

Tương tự, còn nhiều hình thức tín dụng khác dễ khiến người dân nông thôn mang nặng nợ như tổ chức chơi “phường”, chơi “họ” hay việc nhiều đối tượng cho người dân vay sản xuất nông nghiệp nhằm ràng buộc để thu mua nông sản của nông dân với giá rẻ hơn thị trường. Nếu người dân không có khả năng trả nợ, những đối tượng này sẽ dùng nhiều hình thức “siết nợ” đe dọa, kể cả bạo lực để chiếm dụng vốn, tài sản của người dân.

Ông Dương Công Trọng (xã Quỳnh Sơn, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn) cho biết: “Tôi có vay nóng số tiền 20 triệu đồng với lãi suất 5%/tháng tại một hiệu cầm đồ để đầu tư chăn nuôi. Khi vay, tôi chỉ cần ký vào giấy vay nợ không ghi lãi suất, không cần thế chấp gì. Thế nhưng, do dịch bệnh, mất mùa không có khả năng trả nợ, đến nay, số tiền gốc và lãi đã lên đến cả trăm triệu đồng. Để có tiền trả nợ, tôi phải nhượng lại đất ruộng, nương cho chủ nợ”.

Những người vay theo hình thức như trên không phải là hiếm gặp ở các vùng quê. Họ là hộ nghèo và cận nghèo không có tài sản thế chấp, thiếu các điều kiện vay vốn tại ngân hàng hoặc do thiếu nhận thức, chưa hiểu biết về thủ tục cho vay tại ngân hàng hay các quỹ tín dụng chính thống.

Cần thận trọng để tránh rủi ro

Có thể thấy, người dân nông thôn vẫn thường lấy chữ tín làm đầu nên nhiều khi chỉ đặt lòng tin để thực hiện hành vi cho mượn, vay, tặng... Những giao dịch dân sự này chỉ được giao ước bằng giấy viết tay mà không có chứng nhận và thẩm định của cơ quan có thẩm quyền, do một phần người vay và người cho vay không muốn công khai việc giao dịch qua cơ quan chức năng vì sợ bị phát hiện cho vay nặng lãi sai quy định.

Theo ông Đào Minh Tú, Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Việc người nông dân vay nợ tín dụng đen không phải họ khó tiếp cận hệ thống ngân hàng hay ngân hàng thiếu vốn mà yếu tố quan trọng nhất là tính minh bạch của dự án, mục đích sử dụng nguồn vốn. Do đó, nếu người dân, doanh nghiệp ngại sự minh bạch về thông tin, hiệu quả dự án thì rất dễ dẫn đến phải vay tín dụng đen. Ngân hàng Nhà nước đang nghiên cứu thí điểm loại hình tín dụng lưu động để cho vay trực tiếp tận xã, nếu hiệu quả sẽ nhân rộng.

Ông Đào Minh Tú cho biết thêm, hiện nay, Chính phủ đang chỉ đạo sửa đổi Nghị định số 55/2015/NĐ-CP theo hướng bổ sung một số quy định mới, như: Nâng mức cho vay không có tài sản bảo đảm để phù hợp với đặc điểm, chu kỳ sản xuất của từng loại cây trồng, vật nuôi và nhu cầu vốn ngày càng tăng; ưu đãi cho vay nông nghiệp công nghệ cao; nâng mức cho vay tối đa cá nhân, hộ nông nghiệp từ 50 triệu đồng hiện tại lên gấp đôi là 100 triệu đồng. Việc sửa đổi này nhằm tạo cơ chế thuận lợi hơn cho nông dân vay vốn.

Những sự việc vỡ nợ đáng tiếc là hồi chuông cảnh báo đối với người dân ở các vùng nông thôn, vùng núi không nên nhẹ dạ cả tin vào các đối tượng lừa đảo dưới hình thức cho vay hay huy động “tín dụng đen”. Để phòng tránh rủi ro, người dân chỉ nên gửi tiền hay vay vốn tại các ngân hàng với mức lãi suất theo đúng quy định của pháp luật. Còn các cơ quan chức năng cần tập trung tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về lĩnh vực vay nợ ngân hàng. Cùng với đó, cần đẩy mạnh việc kiểm tra, giám sát và phát hiện xử lý những hoạt động "tín dụng đen" ở vùng nông thôn, miền núi.

DƯƠNG SAO