Nhà tù Phú Quốc thuộc thị trấn An Thới, cực nam của huyện đảo Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang là nơi bọn Mỹ-Ngụy giam giữ các chiến sĩ Cộng sản trước đây. Nhà tù là chứng tích tội ác kinh hoàng của chính quyền Sài Gòn và là một bằng chứng cho tinh thần bất khuất, kiên cường của những người Cộng sản trong thời gian bị giam cầm ở địa ngục trần gian.

Đến thăm nhà tù Phú Quốc vào ngày nghỉ, chúng tôi gặp khá nhiều đoàn tới tham quan, trong đó có không ít các cụ cao tuổi, các cựu chiến binh, các bà, các mẹ và nhiều thanh niên. Theo số liệu thống kê, mỗi năm khu di tích này đón hơn 10 nghìn lượt khách về thăm, trong đó có không ít đoàn là những chiến sĩ bị tù đày năm xưa. Du khách trong và ngoài nước về đây đều sửng sốt khi nhìn thấy chốn địa ngục trần gian này. Càng ngày càng có đông du khách trẻ tuổi đến từ mọi miền đất nước tìm về đây để hiểu thêm về sự hy sinh của các thế hệ cha anh cho sự sống còn và phát triển của dân tộc. Còn các trường học trên đảo vẫn thường xuyên đưa học sinh đến đây để học những trang sử sống động về quê hương, đất nước...

Chuồng cọp, nơi giam giữ những người Cộng sản năm xưa chỉ có chú thích sơ sài.

Đến thăm nhà tù Phú Quốc, du khách thực sự háo hức chờ đón phút giây để được xem hình ảnh tổng thể nhà tù năm xưa, hầm thép, chuồng cọp... ngoài trời. Tất cả giúp họ hình dung được phần nào cảnh tù đày, đói rét, tra tấn...  của địa ngục trần gian đối với những chiến sĩ cộng sản. Nhất là được biết thêm về vụ thảm sát thương binh cộng sản của Mỹ-Ngụy diễn ra ngày 6-5-1972 và về những cuộc vượt ngục hay những hố chôn tập thể… Nhưng, tiếc thay, ở nhà bảo tàng lịch sử trên đảo mới chỉ chú trọng vào việc trưng bày hiện vật và hình ảnh về tội ác man rợ của kẻ thù, mà chưa có những bằng chứng về tinh thần chiến đấu quật cường, giữ trọn khí tiết của những chiến sĩ cộng sản trong lao tù. Chúng tôi muốn tìm một hướng dẫn viên để nhờ giới thiệu về những chặng đường lịch sử thấm đẫm máu của cha anh, nhưng  ngoài nhân viên của Bảo tàng đứng bán vé ra không có một ai khác. Thế là tất cả đành loanh quanh trong hội trường hơn 100m², nhìn ngó một số bức ảnh lịch sử, một số hình nộm…

Em Nguyễn Thanh, một học sinh THPT đến từ Thành phố Hồ Chí Minh phản ảnh: “Qua sách vở, chúng em được biết mỗi cuộc vượt ngục ở nhà tù Phú Quốc là một  trận đánh táo bạo, mưu lược. Nhưng nổi bật lên là cuộc đào hầm vượt ngục ngay trong lòng địch của trại giam sĩ quan, được hợp đồng của cả một tập thể trại giam, sẵn sàng cảm tử, để vượt thoát mấy chục người trong một đêm, khiến các quan chức của chế độ ngụy Sài Gòn và quan thầy Mỹ phải bàng hoàng… Thế mà đến đây chúng em chỉ biết qua hình ảnh, một thứ tài liệu “chết” mà không được ai hướng dẫn, giải thích về sự kiện này.

Du khách thăm Bảo tàng lịch sử ở Phú Quốc không được hướng dẫn viên giới thiệu.

Chị Trần Thị Mai đến từ Bến Tre tâm sự: “Qua tìm hiểu chúng tôi được biết có 4.000 chiến sĩ Cộng sản bị Mỹ-ngụy giết hại tại Nhà tù Phú Quốc. Cuối năm 2008, đầu năm 2009, Đội K92 của Bộ CHQS tỉnh Kiên Giang đã phát hiện và cất bốc được 1.300 phần di cốt, có những hố chôn tập thể với 500 con người… Chính vì vậy, chúng tôi đến Phú Quốc những mong mắt thấy, tai nghe để hiểu rõ hơn về những tội ác của Mỹ-Ngụy và tinh thần dũng cảm của những người cộng sản, không một sức mạnh nào có thể khuất phục. Thế mà…, đến đây không biết hỏi ai, ngay cuốn lịch sử nhà tù Phú Quốc cũng không có để mua đọc”.

Bà Nguyễn Thị Mai, đến từ Thành phố Hồ Chí Minh bộc bạch: “Chúng tôi đã từng đến thăm nhà tù Sơn La, nhà tù Côn Đảo và di tích lịch sử ngã ba Đồng Lộc… Ở đâu, chúng tôi cũng được hướng dẫn chi tiết, cụ thể. Còn ở nhà tù Phú Quốc, nơi đang lưu giữ những bằng chứng sống động về tội ác chiến tranh và tôn vinh tinh thần dũng cảm của các chiến sĩ cộng sản, nơi giữ lửa, truyền  lửa yêu nước cho hôm nay và mai sau thì buồn quá. Hiện vật chú thích sơ sài, hướng dẫn viên không có…”. 

Những tâm sự trên của du khách, chúng tôi xin gửi đến các cơ quan chức năng liên quan từ Trung ương đến địa phương. Rất mong các cơ quan chức năng sớm có biện pháp khắc phục, đừng để tình trạng du khách đến thăm nhà tù Phú Quốc muốn tìm hiểu về lịch sử thì tự đi mà tìm như thời gian qua. 

Bài và ảnh: Hà Vũ