QĐND Online - Gần đây xảy ra hàng loạt các vụ cháy, nổ gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Hỏa hoạn xuất phát từ nhiều nguyên nhân, song, sự chủ quan, mất cảnh giác của người dân trong quản lý chất cháy, nguồn nhiệt vẫn là vấn đề cố hữu. Vụ nổ khí gas gây sập nhà số 29 ngõ 22 phố Tạ Quang Bửu (quận Hai Bà Trưng, Hà Nội) khiến hai cháu bé tử vong; hàng loạt vụ cháy chợ ở TP.Vinh, Cần Thơ, Quảng Ngãi... rồi hỏa hoạn tại những tòa nhà cao tầng hiện đại đã báo động tình trạng mất an toàn cháy, nổ, bất cập trong công tác phòng cháy, chữa cháy.

Thiệt hại lớn do bị động, bất ngờ

Vừa qua, dư luận không khỏi bàng hoàng vì chỉ trong 2 ngày 8 và 9-2-2012, toàn quốc đã xảy ra 4 vụ cháy lớn. Điển hình là vụ hỏa hoạn thiêu rụi Chợ Trung tâm thành phố Quảng Ngãi, khiến hơn 400 hộ kinh doanh lao đao, đứng trước nguy cơ “trắng tay”. Thiệt hại về tài sản từ vụ cháy này rất lớn, lên đến hàng trăm tỷ đồng. Vụ cháy đã để lại bài học lớn về công tác phòng, cháy, chữa cháy (PCCC) tại các khu chợ, trung tâm thương mại. Ngọn lửa xuất phát từ 4 giờ sáng và được phát hiện ngay sau đó, tuy nhiên, công tác chữa cháy bộc lộ sự lúng túng, bị động. Thiết bị cứu hỏa thô sơ, không thể khống chế những đám cháy lớn trên diện rộng, khiến lực lượng cứu hỏa và những tiểu thương chỉ biết đứng nhìn tài sản, hàng hóa biến thành tro bụi.

Hai công nhân ở Công trình xây dựng Tòa nhà Tập đoàn Điện lực Việt Nam (thoát khỏi đám cháy đầu tiên) lo lắng cho các đồng nghiệp còn mắc kẹt tại hiện trường. Ảnh chụp lúc 16 giờ 30 phút ngày 15-12-2011.

Thiếu tướng Đỗ Văn Sơn, Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ, Bộ Công an cho biết: “Công tác chữa cháy tại chỗ rất quan trọng. Chữa cháy càng nhanh, càng kịp thời thì thiệt hại về người và tài sản càng ít. Để tránh thiệt hại và thương vong, người dân cần nâng cao ý thức trách nhiệm trong PCCC để tự bảo vệ tính mạng và tài sản của chính mình”.

Nhìn lại một số vụ cháy ở các khu chung cư, nhà cao tầng trên địa bàn TP.Hà Nội vừa qua, sẽ thấy rõ những yếu điểm trong công tác PCCC tại chỗ. Khi hỏa hoạn xảy ra, người dân gần như phó mặc tính mạng và tài sản của mình cho lực lượng cảnh sát PCCC. Ít người có biện pháp phòng vệ, tham gia chữa cháy cho dù hàng năm, ban quản lý các khu chung cư, tòa nhà cao tầng phối hợp với cơ quan cảnh sát PCCC tập huấn, hướng dẫn về công tác này. Có mặt tại hiện trường vụ cháy Tòa nhà Tập đoàn Điện lực Việt Nam (ở 33 phố Cửa Bắc, Hà Nội) chiều 15-12-2011, tôi đã chứng kiến sự “thờ ơ” của một số người dân sống gần khu vực cháy. Họ không có bất kỳ động thái nào để trợ giúp, tham gia cứu hỏa, hay chỉ đơn giản là gọi điện cho cơ quan chức năng. Nhiều người thản nhiên dùng điện thoại di động để ghi hình hiện trường, mặc cho những lời kêu cứu của các nạn nhân đang bị mắc kẹt...

Người dân nâng cao ý thức, trách nhiệm

Theo thống kê từ Sở Cảnh sát Phòng cháy và chữa cháy TP.Hà Nội, năm 2011 đã xảy ra hơn 229 vụ cháy, nổ trên địa bàn Thủ đô. Con số này tuy có giảm về số vụ so với năm trước nhưng thiệt hại về người, tài sản rất lớn. Số vụ cháy lớn, nghiêm trọng gây thương vong nhiều người có chiều hướng gia tăng. Từ ngày 1-12-2010 đến 30-11-2011 đã có 10 người chết, 23 người bị thương do hỏa hoạn, thiệt hại về tài sản trên 44 tỷ đồng. Trong số đó, có 5 vụ nổ bình sinh khí H2 và hỗn hợp khí gas.

Đánh giá về công tác PCCC của các chung cư trên địa bàn thủ đô, Thượng tá Nguyễn Văn Sơn, Trưởng phòng Hướng dẫn phòng cháy, Sở Cảnh sát Phòng cháy và Chữa cháy TP.Hà Nội cho biết: “Ý thức PCCC của người dân sống trong các khu chung cư, nhà cao tầng chưa cao, còn mắc các lỗi vi phạm dẫn đến cháy nổ như: sử dụng trái quy định cầu thang thoát hiểm, sử dụng nguồn nhiệt bừa bãi tại các khu vực sinh hoạt chung: cầu thang, sảnh, hành lang... Mặt khác, do nguồn kinh phí hạn hẹp và thành phần ban quản lý nhiều tòa nhà còn thiếu cán bộ kỹ thuật nắm chắc quy trình kỹ thuật của hệ thống PCCC nên việc vận hành, bảo trì, bảo dưỡng hệ thống PCCC chưa hiệu quả, nhiều nơi khi hệ thống PCCC hỏng nhưng không khắc phục được”.

Cơ quan chức năng vào cuộc kịp thời

Ngày 27-2-2012, Thủ tướng Chính phủ đã có Công điện số 242 về việc tăng cường biện pháp PCCC. Công điện nêu rõ: Tình hình cháy, nổ vẫn diễn biến phức tạp, nguyên nhân chủ yếu của các vụ cháy do mất an toàn trong việc sử dụng điện. Để chủ động phòng ngừa, hạn chế các vụ cháy, nổ, nhất là các vụ cháy gây thiệt hại nghiêm trọng, góp phần đảm bảo an ninh và trật tự an toàn xã hội; Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc thành lập các đoàn liên ngành tiến hành đợt tổng kiểm tra, phúc tra toàn diện công tác PCCC tại các đơn vị, cơ sở để phát hiện và khắc phục kịp thời những sơ hở, thiếu sót, vi phạm.

Bộ Công an chủ trì và phối hợp với các bộ, ngành, địa phương điều tra, xử lý các hành vi vi phạm quy định về PCCC. Đối với những trường hợp vi phạm nghiêm trọng mất an toàn về PCCC phải tạm thời đình chỉ hoặc đình chỉ hoạt động; những trường hợp vi phạm nghiêm trọng có dấu hiệu tội phạm và những vụ cháy gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản do thiếu tinh thần trách nhiệm phải khởi tố, điều tra và xử lý nghiêm minh.

Trước tình hình đó, Sở Cảnh sát Phòng cháy và Chữa cháy TP.Hà Nội đã kiên quyết xử lý đối với các tòa nhà chung cư chưa đạt yêu cầu về an toàn cháy, nổ; tạm đình chỉ hoạt động của các công trình có vi phạm nghiêm trọng và nguy cơ phát sinh cháy nổ cao. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng tiến hành cấp, đổi Giấy đủ điều kiện về PCCC cho các cơ sở kinh doanh, triết, nạp gas và khí hóa lỏng. Đây là hình thức kiểm tra công tác đảm bảo an toàn, phòng, chống cháy nổ hiệu quả. Qua rà soát các cơ sở kinh doanh, triết, nạp gas, nếu không đủ điều kiện an toàn, Sở Cảnh sát Phòng cháy và chữa cháy sẽ không cấp Giấy đủ điều kiện an toàn PCCC; đồng thời đề nghị cơ quan chức năng rút giấy phép các đơn vị vi phạm.

Bài và ảnh: Tuấn Nam