Phòng Sau đại học, Học viện Kỹ thuật quân sự: Nâng cao chất lượng đào tạo sau đại học đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới

Những kết quả tích cực

Hiện tại, Học viện KTQS đang tổ chức đào tạo tiến sĩ hệ quân sự với 24 chuyên ngành thuộc 16 ngành, hệ dân sự với 12 chuyên ngành thuộc 9 ngành đào tạo; đào tạo thạc sĩ hệ quân sự với 28 chuyên ngành thuộc 19 ngành, hệ dân sự với 13 chuyên ngành thuộc 8 ngành đào tạo.

Công tác đào tạo sau đại học trong suốt những năm qua đã có bước phát triển toàn diện cả về quy mô, đối tượng, chương trình đào tạo (CTĐT), chất lượng và tổ chức quản lý.

Trước hết, Học viện đã xây dựng được hệ thống đào tạo tương đối toàn diện về trình độ, ngành và loại hình đào tạo, bao quát nhiều lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và công nghệ, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ.

Thực hiện nhiệm vụ đào tạo sau đại học 47 năm qua, Học viện đã đào tạo được hơn 11.000 thạc sĩ, tiến sĩ, trong đó có hơn 6.000 thạc sĩ, tiến sĩ quân sự, góp phần quan trọng bổ sung nguồn giảng viên, cán bộ khoa học, chuyên gia và nhân lực khoa học - công nghệ trình độ cao cho các học viện, nhà trường, viện nghiên cứu cũng như các cơ quan, đơn vị trong toàn quân; hơn 5.000 thạc sĩ, tiến sĩ dân sự và gần 100 thạc sĩ, tiến sĩ cho quân đội hai nước bạn Lào và Campuchia.

Lãnh đạo Học viện Kỹ thuật quân sự và các đại biểu tặng hoa chúc mừng nghiên cứu sinh thứ 600 bảo vệ thành công luận án tiến sĩ cấp Học viện, tháng 12-2025.

Công tác cải tiến, cập nhật CTĐT và tổ chức đào tạo ngày càng được hoàn thiện trên cơ sở đáp ứng chuẩn đầu ra, chú trọng phát triển năng lực của học viên. Theo đó, đào tạo sau đại học được điều chỉnh theo hướng tăng tính chuyên sâu, tự học, tự nghiên cứu, thực hành, thực nghiệm; CTĐT ngày càng chú trọng năng lực nghiên cứu, vận dụng và giải quyết vấn đề.

Chất lượng đào tạo sau đại học một số năm gần đây ngày càng được cải thiện. Điều này thể hiện qua xu hướng tham gia nghiên cứu khoa học của học viên ngày càng tăng. Học viên cao học, nghiên cứu sinh (NCS) được tham gia nhiều hơn vào các đề tài, nhiệm vụ khoa học - công nghệ, nhóm nghiên cứu, phòng thí nghiệm và hoạt động học thuật. Hội nghị khoa học các nhà nghiên cứu trẻ được duy trì thường xuyên, thu hút ngày càng nhiều học viên cao học, NCS tham gia. Số luận án, luận văn, đề án tốt nghiệp gắn với các nhiệm vụ khoa học - công nghệ tăng theo từng năm, thể hiện hoạt động nghiên cứu ngày càng đi sâu vào quá trình đào tạo.

Đối với NCS, mỗi năm có khoảng 100 công bố khoa học, trong đó hơn một nửa thuộc danh mục Web of Science và Scopus; bình quân mỗi năm, học viên đào tạo trình độ thạc sĩ cũng có hơn 150 công bố khoa học trong nước và quốc tế. Từ năm 2022 trở lại đây, hơn 60% học viên đào tạo trình độ thạc sĩ có công bố khoa học trong quá trình đào tạo. Cùng với đó, trình độ ngoại ngữ có chuyển biến rõ rệt. Những năm gần đây, hơn 90% học viên sau đại học có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế trình độ B2 trở lên, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho khai thác tài liệu chuyên ngành, nghiên cứu khoa học, hợp tác và công bố quốc tế...

Bên cạnh đó, bám sát phương châm “Chất lượng đào tạo của nhà trường là khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị”, Học viện chú trọng tăng cường sự tham gia của các cơ quan, đơn vị trong quá trình đào tạo. Nội dung phối hợp ngày càng đi vào thực chất, từ việc tham gia rà soát, xây dựng, thẩm định, đánh giá CTĐT; cập nhật tổ chức biên chế, vũ khí trang bị và yêu cầu nhiệm vụ; tham gia giảng dạy, hướng dẫn, trao đổi kinh nghiệm đến đề xuất các vấn đề thực tiễn phục vụ đào tạo, nghiên cứu... Đồng thời, hợp tác quốc tế trong đào tạo sau đại học cũng ngày càng được mở rộng cả về đối tác và hình thức, góp phần quan trọng nâng cao chất lượng đào tạo.

Nâng cao hơn nữa chất lượng đào tạo

Nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn mới, Học viện KTQS đang nỗ lực tập trung triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để nâng cao hơn nữa chất lượng đào tạo sau đại học theo hướng tiên tiến, hiện đại, gắn kết chặt chẽ với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và yêu cầu phát triển nguồn nhân lực khoa học - công nghệ trình độ cao.

Trước hết, Học viện chủ động nghiên cứu, xây dựng, rà soát, hoàn thiện CTĐT trên cơ sở dự báo nhu cầu nguồn nhân lực, xu hướng phát triển của khoa học - công nghệ; đổi mới CTĐT và tổ chức đào tạo theo hướng tiên tiến, hiện đại, chú trọng phát triển năng lực nghiên cứu, sáng tạo và khả năng thích ứng của học viên.

Theo đó, xây dựng, rà soát, hoàn thiện CTĐT cần đặt trong tổng thể chiến lược phát triển của Học viện, gắn với yêu cầu xây dựng Quân đội, phát triển công nghiệp quốc phòng và nhu cầu nguồn nhân lực khoa học - công nghệ của đất nước. Thường xuyên rà soát hệ thống CTĐT để xác định những CTĐT cần đầu tư chiều sâu, những CTĐT cần điều chỉnh và những lĩnh vực mới cần chủ động chuẩn bị, ưu tiên công nghệ nền, công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, các lĩnh vực có ý nghĩa trực tiếp đối với Quân đội và đất nước.

Lãnh đạo Học viện Kỹ thuật quân sự trao bằng tiến sĩ, thạc sĩ cho nghiên cứu sinh và học viên trong lễ tốt nghiệp năm 2026.

Cùng với đó, Học viện tiếp tục xây dựng, phát triển tiềm lực khoa học - công nghệ, hình thành môi trường nghiên cứu có chất lượng làm nền tảng trực tiếp cho đào tạo sau đại học.

Trên cơ sở tiềm lực đã được xây dựng, cần phát triển có trọng tâm các hướng nghiên cứu có chiều sâu, củng cố các nhóm nghiên cứu mạnh và hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại phục vụ những lĩnh vực ưu tiên. Đầu tư cho khoa học - công nghệ cần gắn với CTĐT, hướng nghiên cứu và nhiệm vụ khoa học - công nghệ, nâng cao hiệu quả khai thác cơ sở nghiên cứu, thí nghiệm, thực nghiệm phục vụ đào tạo sau đại học.

Học viên cao học, NCS cần được tham gia thực chất vào nhóm nghiên cứu, đề tài, nhiệm vụ khoa học - công nghệ, hoạt động tại phòng thí nghiệm, seminar, hội nghị khoa học và công bố kết quả nghiên cứu. Luận án, luận văn, đề án tốt nghiệp phải gắn nhiều hơn nữa với các nhiệm vụ khoa học - công nghệ và những vấn đề thực tiễn, qua đó vừa nâng cao chất lượng đào tạo, vừa tạo ra kết quả khoa học có khả năng phát triển, ứng dụng.

Một nội dung quan trọng tiếp theo là chú trọng xây dựng đội ngũ giảng viên, cán bộ hướng dẫn và cán bộ khoa học có năng lực dẫn dắt, bảo đảm sự phát triển liên tục của CTĐT và các hướng nghiên cứu.

Trọng tâm là xây dựng đội ngũ giảng viên, nhà khoa học có uy tín, có khả năng chủ trì hướng nghiên cứu, đề tài, nhiệm vụ khoa học - công nghệ; cán bộ hướng dẫn có năng lực tổ chức nghiên cứu và dẫn dắt học viên cao học, NCS. Đối với những lĩnh vực, CTĐT mới, việc chuẩn bị đội ngũ phải được tiến hành trước một bước.

Đồng thời, chú trọng xây dựng lực lượng kế cận, tạo sự chuyển tiếp giữa các thế hệ khoa học; tạo điều kiện để cán bộ trẻ tham gia nghiên cứu, công bố, hợp tác khoa học và từng bước đảm nhiệm vai trò chủ trì. Cùng với phát huy nguồn lực tại chỗ, cần có cơ chế thu hút, huy động chuyên gia, nhà khoa học có trình độ cao trong và ngoài Học viện tham gia đào tạo và hoạt động khoa học.

Ngoài ra, Học viện tiếp tục đẩy mạnh hợp tác, hội nhập quốc tế theo chiều sâu, gắn với CTĐT, hướng nghiên cứu và lĩnh vực công nghệ Học viện ưu tiên, bảo đảm kết quả hợp tác phải được chuyển hóa thành năng lực bên trong của Học viện.

Tiếp tục đổi mới công tác quản lý nhằm duy trì nền nếp chính quy, chặt chẽ, đúng quy chế, quy định, đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo tác động và tham mưu tổ chức thực hiện. Hoàn thiện cơ chế, chính sách và nguồn lực cần tập trung cho những yếu tố trực tiếp tạo ra chất lượng, nhất là nghiên cứu, thực nghiệm, công bố khoa học, hoạt động học thuật và phát triển đội ngũ; có chính sách phù hợp đối với cán bộ hướng dẫn, chuyên gia, nhà khoa học có những đóng góp thực chất, quan trọng, hiệu quả.